Samsun ilinde aile sağlığı merkezine başvuran 18-65 yaş arası hastalarda siberkondri düzeyinin aşılama hakkındaki tutum ve davranış üzerine etkisi
The impact of cyberchondria levels on attitudes and behaviors toward vaccination among patients aged 18–65 presenting to family health centers in the province of Samsun
- Tez No: 977823
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA YASİN SELÇUK
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ondokuz Mayıs Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: İnternetten sağlık bilgisi arama davranışının kaygı temelli ve yineleyici biçime dönüşmesi“siberkondri”olarak adlandırılır ve aşıya yönelik tutumları etkileyebilecek bir psikososyal belirleyicidir. Bu çalışma, Samsun ilinde ASM'lere başvuran 18–65 yaş bireylerde siberkondri düzeyi ile aşılama hakkındaki tutum ve davranışlar arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır. Yöntem: Tanımlayıcı-kesitsel tasarımda, 01.01.2025–01.04.2025 arasında OMÜ Aile Hekimliği'ne bağlı Aziziye ve Pelitköy Eğitim Aile Sağlığı Merkezlerine başvuran 366 bireye yüz yüze anket uygulanmıştır. Sosyodemografik bilgi formuna ek olarak Aşı Karşıtlığı Ölçeği (AKÖ,uzun form) ve Siberkondri Ciddiyeti Ölçeği (CSS-12) kullanılmıştır. Veriler IBM SPSS 22 ile analiz edilmiş; tanımlayıcı istatistikler ve Spearman korelasyon hesaplanmış, istatistiksel anlamlılık p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların %54,1'i kadın, yaş ortalaması 37,41±11,77'dir. Aşılarla ilgili sağlık bilgisi arayışında en çok başvurulan kaynaklar internet (%75,4) ve hekimlerdir (%71,6). Katılımcıların interneti tercih etmesinin en sık nedeni kolay erişimdir (%90,6). Buna karşın, güvenilirlik boyutunda katılımcılar en çok resmî kurumlara ve sağlık çalışanlarına güven duymaktadır. Erişkin dönemde aşı yaptırdığını belirtenlerin oranı %74,3'tür. Aşı yaptıranların en sık sebebi“korunma amacı”ve“doktor önerisi”öne çıkarken; aşı yaptırmayanların en sık sebebi ise“doktorun aşıyı önermemesi”ve“bilgi eksikliği”dir. CSS-12 toplam puanı 27,77±9,21; AKÖ toplam puanı 52,61±14,82 bulunmuştur. CSS-12 ile AKÖ arasında anlamlı korelasyon saptanmamıştır (r=0,089; p>0,05). Buna karşılık, siberkondri düzeyi eğitimle ve internette geçirilen süreyle artmaktadır (eğitim p<0,05; ≥3 saat/gün p<0,05). İnternetten elde edilen bilgilerin aşılama kararını etkilemesiyle siberkondri düzeyi arasında anlamlı ilişki saptanmıştır (p<0,001). Katılımcıların %77,6'sı doktor/sağlık personeli önerirse aşı yaptıracağını belirtmiştir. Sonuç: Bu popülasyonda siberkondri düzeyi ile aşı karşıtlığı tutumu arasında doğrudan ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Bununla birlikte, siberkondri düzeyinin internet kullanım süresi ve eğitim düzeyiyle birlikte artış göstermesi, dijital ortamlardaki sağlık bilgisi maruziyetinin bireylerin aşılama tutumlarını dolaylı olarak etkileyebileceğini ortaya koymaktadır. Katılımcıların büyük çoğunluğunun hekim önerisini aşılama davranışında belirleyici bir etken olarak kabul etmesi, birinci basamak sağlık hizmetlerinde güvenilir bilgiye erişimin önemini vurgulamaktadır.
Özet (Çeviri)
Objective: The anxiety-driven and repetitive search for health information on the internet—termed cyberchondria—is a psychosocial determinant that may influence attitudes toward vaccination. This study aimed to examine the relationship between the level of cyberchondria and attitudes and behaviors regarding vaccination among adults aged 18–65 years presenting to Family Health Centers (FHCs) in Samsun, Türkiye. Methods: In a descriptive, cross-sectional design, a face-to-face questionnaire was administered to 366 individuals who presented between January 1 and April 1, 2025, to the Aziziye and Pelitköy Teaching Family Health Centers affiliated with the Department of Family Medicine, Ondokuz Mayıs University (OMU). In addition to a sociodemographic form, the Anti-Vaccination Scale (AVS; long form) and the Cyberchondria Severity Scale-12 (CSS-12) were used. Data were analyzed in IBM SPSS 22; descriptive statistics and Spearman's rank correlation were calculated, with statistical significance set at p<0.05. Results: Of the participants, 54.1% were women; mean age was 37.41±11.77 years. The most frequently used sources for vaccine-related health information were the internet (75.4%) and physicians (71.6%). The most commonly cited reason for choosing the internet was ease of access (90.6%). In terms of perceived trustworthiness, official institutions and healthcare professionals ranked highest. Overall, 74.3% reported having received at least one adult vaccine. The leading motivators for vaccination were“protection”and“physician recommendation,”whereas the most common reasons for not vaccinating were“lack of physician recommendation”and“insufficient information.”The mean CSS-12 total score was 27.77±9.21, and the mean AVS total score was 52.61±14.82. No significant correlation was found between CSS-12 and AVS (ρ=0.089; p>0.05). In contrast, higher CSS-12 scores were associated with higher educational attainment (p<0.05) and spending ≥3 hours/day on the internet (p<0.05). A significant association was found between cyberchondria levels and the influence of online information on vaccination decisions (p<0.001).Additionally, 77.6% indicated they would accept vaccination if recommended by a physician/healthcare professional. Conclusion: In this population, no direct or statistically significant association was identified between cyberchondria levels and anti-vaccination attitudes. However, the increase in cyberchondria scores with longer internet use and higher educational attainment suggests that exposure to digital health information may indirectly influence individuals' attitudes toward vaccination. The finding that the majority of participants considered physician recommendations a decisive factor in their vaccination behavior underscores the importance of access to reliable information within primary healthcare settings.
Benzer Tezler
- Samsun ilinde bir aile sağlığı merkezine başvuran bireylerin bazı zoonotik hastalıklarla ilgili bilgi ve tutumları
Knowledge and attitudes of individuals applying to a family health center in Samsun province towards some zoonotic diseases
SEFA ALAEDDİN KAPDAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiSamsun ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ONUR ÖZTÜRK
- Yaşlıların yaşadıkları ortama göre yaşam kalitesi ve doyumu düzeylerinin karşılaştırılması
An evaluation of elderly people?s quality of life and satisfaction with life levels according to different living enviroment
HATİCE NİLDEN ARSLAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2011
Halk SağlığıOndokuz Mayıs ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞENNUR DABAK
- Obez yaşlı bireylerde üriner inkontinans sıklığının yaşam kalitesi üzerine etkisi
The effect of urinary incontinance frequency on qualġty of life in obese elderly individuals
SAADET ZÜMRA ÇOLAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
HemşirelikOndokuz Mayıs ÜniversitesiEvde Bakım Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İLKNUR AYDIN AVCİ
- Bir aile sağlığı merkezinde kayıtlı diyabet hastalarının değerlendirilmesi
Evaluation of registered diabetic patients in a family health center
BİROL SEZGİN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiSamsun ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERDİNÇ YAVUZ
- Samsun İlinde Aile Sağlığı Merkezinde çalışan hekimlerin erişkin aşılama konusunda bilgi, tutum ve davranışları
Knowledge, attitude and behavior of physicians working in a Family health center in Samsun Province about adult vaccination
ERDOĞAN SEMİZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile HekimliğiSamsun ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MAHCUBE ÇUBUKÇU