Türklerin kutsal ekolojiye dönük inanışlarının efsanelerdeki izleri
Traces of sacred ecology beliefs of Turks in legends
- Tez No: 946168
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MUSTAFA AÇA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Kutsal ekoloji, geleneksel ekolojik bilgi, derin ekoloji, Türk mitolojisi, efsane, Efsaneler, Ekoloji, Kutsal ekoloji, geleneksel ekolojik bilgi, derin ekoloji, Türk mitolojisi, efsane, Mythologies, Ecology
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Demokrasi Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk Halk Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çalışma, Türklerin doğayla kurduğu ilişkiyi kutsal ekoloji bağlamında sözlü kültür ürünlerinden olan efsaneden yararlanarak günümüz ekolojik sorunlarına yönelik efsanelerin nasıl yeniden değerlendirilebileceği üzerinde durmaktadır. Çalışmadaki temel amaç, efsanelerde bulunan kutsal ekoloji unsurlarının ekolojik farkındalık yaratma gücünü ortaya çıkarmak ve bu gücün çevresel sürdürülebilirlik açısından işlevsel hale getirilebileceğini göstermeye çalışmaktır. Araştırmada nitel yöntem benimsenmiştir; kitap, makale ve tez gibi yazılı kaynaklardan seçilen efsaneler kutsal ekoloji başta olmak üzere derin ekoloji ve geleneksel deneyim bilgisi bağlamında incelenmiştir. Anadolu, Azerbaycan, Başkurt ve Tatar Türklerine ait efsanelerde yer alan dağ, ağaç, su ve hayvan gibi temel doğa unsurları kategorize edilerek incelenmiştir ve mitlerde de bu ekolojik unsurların manevi ve ahlaki değerlerin taşıyıcısı olduğu görülmüştür. Doğanın kişileştirilmiş bir özne gibi aktarıldığı bu efsanelerde su iyesi, dağ iyesi ya da kutsal ağaç gibi figürler; insan davranışlarını ödüllendiren ya da cezalandıran aktif bir doğa fikrini yansıtmaktadır. Çalışma, efsanelerin sadece geçmişi aktaran kültürel anlatılar olmadığını, aynı zamanda toplumsal hafızanın çevre etiğini besleyen temel kodlayıcıları olduğunu ortaya koymaktadır. Efsanelerdeki doğa motifleri, geleneksel ekolojik bilginin sözlü kültür aracılığıyla nesiller boyunca aktarıldığını ve bu aktarımın ekolojik sürdürülebilirlik için kültürel bir zemin sunduğunu göstermektedir. Tez, Türk efsanelerinin sadece mitolojik değil, çevresel bilinç oluşturma açısından da işlevsel olarak kullanılabileceğini savunmaktadır.
Özet (Çeviri)
Çalışma, Türklerin doğayla kurduğu ilişkiyi kutsal ekoloji bağlamında sözlü kültür ürünlerinden olan efsaneden yararlanarak günümüz ekolojik sorunlarına yönelik efsanelerin nasıl yeniden değerlendirilebileceği üzerinde durmaktadır. Çalışmadaki temel amaç, efsanelerde bulunan kutsal ekoloji unsurlarının ekolojik farkındalık yaratma gücünü ortaya çıkarmak ve bu gücün çevresel sürdürülebilirlik açısından işlevsel hale getirilebileceğini göstermeye çalışmaktır. Araştırmada nitel yöntem benimsenmiştir; kitap, makale ve tez gibi yazılı kaynaklardan seçilen efsaneler kutsal ekoloji başta olmak üzere derin ekoloji ve geleneksel deneyim bilgisi bağlamında incelenmiştir. Anadolu, Azerbaycan, Başkurt ve Tatar Türklerine ait efsanelerde yer alan dağ, ağaç, su ve hayvan gibi temel doğa unsurları kategorize edilerek incelenmiştir ve mitlerde de bu ekolojik unsurların manevi ve ahlaki değerlerin taşıyıcısı olduğu görülmüştür. Doğanın kişileştirilmiş bir özne gibi aktarıldığı bu efsanelerde su iyesi, dağ iyesi ya da kutsal ağaç gibi figürler; insan davranışlarını ödüllendiren ya da cezalandıran aktif bir doğa fikrini yansıtmaktadır. Çalışma, efsanelerin sadece geçmişi aktaran kültürel anlatılar olmadığını, aynı zamanda toplumsal hafızanın çevre etiğini besleyen temel kodlayıcıları olduğunu ortaya koymaktadır. Efsanelerdeki doğa motifleri, geleneksel ekolojik bilginin sözlü kültür aracılığıyla nesiller boyunca aktarıldığını ve bu aktarımın ekolojik sürdürülebilirlik için kültürel bir zemin sunduğunu göstermektedir. Tez, Türk efsanelerinin sadece mitolojik değil, çevresel bilinç oluşturma açısından da işlevsel olarak kullanılabileceğini savunmaktadır.
Benzer Tezler
- An ecofeminist reading on Margaret Atwood's the Handmaid's Tale and Starhawk's the Fifth Sacred Thing
Margaret Atwood'un the Handmaid's Tale (Damızlık Kızın Öyküsü) ve Starhawk'in the Fifth Sacred Thing (Beşi̇nci̇ Kutsal Şey) i̇si̇mli̇ eserleri̇ne ecofemi̇ni̇st bi̇r yaklaşım
NEŞE ŞENEL
- Er Sogotoh Destanında yer alan ekolojik unsurlar
Ecological elements in the Epic of Er Sogotoh
CEREN GÜNDÜZOĞLU
- Peyzaj mimarlığında Türk İslam bahçeleri
Turkish Islamic gardens in landscape architecture
İRFAN DEMİREL
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Çanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...
- Samandağ kıyı kumulunun bitki ekolojisi ve çevresel değerlendirme yönünden araştırılması
An investigation plant ecology and enviromental evaluation of Samandağ coastal sand dune
FADİME GÜMÜŞBOGA
- An Investigation on the effects of different ecological conditions to the embriyological development of marine turtle populations
Farklı ekolojik şartların deniz kaplumbağası türlerinin embriyolojik gelişmleri üzerine etkilerinin araştırılması
ELİF TÜTÜN ÇITAK
