Namık Kemal'in şiirlerinin söz dizini (Sıklık-dil-kavram)
A concordance of Namık Kemal's poetry (Frequency–language–concept)
- Tez No: 946453
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMRE BERKAN YENİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Namık Kemal, şiir dili, sözcük sıklığı, kavram analizi, Tanzimat edebiyatı, söz dizini, Namık Kemal, poetic language, word frequency, concept analysis, Tanzimat literature, concordance
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Kültür Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, Tanzimat dönemi edebiyatının öncü isimlerinden Namık Kemal'in şiirlerini; sıklık, dil ve kavram boyutlarıyla çok yönlü olarak incelemeyi amaçlamaktadır. Şairin sözcük tercihlerine, bu sözcüklerin şiirlerdeki işlevine ve kavramsal derinliğine odaklanan çalışmada, onun şiirsel evreni sistematik bir yaklaşımla çözümlenmiştir. Çalışmanın teknik bakımından eksiksiz olması için Namık Kemal'in tüm şiirleri (roman ve tiyatro gibi tüm eserlerinde geçen şiirler ve dizeler de dâhil) Önder Göçgün'e ait“Namık Kemal'in Şairliği ve Bütün Şiirleri”adlı kitabından alınmıştır. Araştırmanın ilk aşamasında, Namık Kemal'in yazdığı tüm şiirler taranarak en sık kullanılan sözcükler nicel yöntemlerle belirlenmiştir. Söz dizini analizi sonucunda elde edilen veriler, şairin duygu ve düşünce dünyasının izlerini taşıyan anahtar kelimeleri ortaya çıkarmıştır. Cümle içerisinde görevli sözcükler (ve, dahi, da, bir, vb.) dışında anlam dünyasıyla var olup birer kavram olarak en çok tekrar edilen, sırasıyla aşk (418), dil (412), cân (287), âlem (259), feyz (204), dâğ (188), hûn (164), mihr (153), cihân (135) ve sîne (133) kavramları tespit edilmiştir. Bu sıklık verileri üzerinden yapılan değerlendirme, şairin şiirlerinde ağırlıklı olarak duygu merkezli, tasavvufi çağrışımlara açık ve estetik yoğunluğu yüksek kavramları tercih ettiğini ortaya koymuştur.“Aşk”,“cân”,“sîne”gibi kelimelerin yoğunluğu, kullanılış biçimleri ve anlam dünyaları, Namık Kemal'in şiirlerinde bireysel tutkulara, içsel çalkantılara ve idealist bir sevgi anlayışına sıkça yer verdiğini gösterecek olup çalışmanın“Kavram”bölümünde detaylı biçimde incelenmiştir. Çalışmanın devamında bu sözcüklerin kavram alanları ve anlam çerçeveleri analiz edilerek şairin bu kavramların herkesçe bilinen anlam dünyaları dışında Namık Kemal'e özgü olarak başka hangi kavramlarla ilişki ağı oluşturduğu ve anlam evreninin hangi yönlerde genişlediği tespit edilmiştir.
Özet (Çeviri)
This thesis aims to conduct a multidimensional analysis of the poetry of Namık Kemal, one of the pioneering figures of Tanzimat period literature, through the lenses of frequency, language, and conceptual content. Focusing on the poet's word choices, the function of these words within the poems, and their conceptual depth, the study systematically examines his poetic universe. In order to ensure technical completeness, all of Namık Kemal's poems—including those embedded in his prose works such as novels and plays—were compiled from Önder Göçgün's comprehensive edition titled Namık Kemal'in Şairliği ve Bütün Şiirleri. In the first stage of the research, all poems written by Namık Kemal were examined, and the most frequently used words were identified using quantitative methods. The concordance analysis revealed key terms that reflect the poet's emotional and intellectual world. Excluding grammatical function words (e.g., and, also, a, one), the most recurrent conceptual words were determined to be: aşk (love – 418), dil (heart – 412), cân (soul – 287), âlem (world/universe – 259), feyz (divine grace – 204), dâğ (pain/grief – 188), hûn (blood – 164), mihr (affection/light – 153), cihân (universe – 135), and sîne (bosom – 133). The evaluation of these frequency data demonstrates that Namık Kemal predominantly preferred emotionally charged, mystically connoted, and aesthetically rich concepts in his poetry. The density, usage patterns, and semantic layers of terms such as aşk, cân, and sîne indicate a poetic tendency toward personal passion, inner turmoil, and an idealistic notion of love—subjects explored in detail in the“Concept”section of the study. In the latter part of the thesis, the conceptual domains and semantic frameworks of these words were analyzed. This analysis determined how Namık Kemal, beyond the conventional meanings of these words, constructed unique conceptual associations and expanded the boundaries of their semantic universe.
Benzer Tezler
- Türkiye trafik düzeninde kazaların azaltılması açısından yeni trafik kanunu uygulaması ile ilgili sorunlar ve çözüm yolları
Başlık çevirisi yok
ERDAL UÇAR
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
UlaşımGazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. RIDVAN EGE
- Tamoxifenin testis dokusuna etkisinin ışık ve elektronmikroskop düzeylerinde incelenmesi
Investigating of the effect of tamoxifen on the testes tissue at light and electronmicroscopical levels
RECEP KUTLUBAY
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
MorfolojiCumhuriyet ÜniversitesiHistoloji ve Embriyoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERDOĞAN GÜRSOY
- İmara ilişkin bağışlamaların gelişimi ve değerlendirilmesi
Evoution et evaluation des amnisties concernant le constructions et le development du territoire
AHMET LÜTFİ UZEL
Doktora
Türkçe
1986
Şehircilik ve Bölge PlanlamaGazi ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İBRAHİM BOYNUKALIN
- Antalya-Korkuteli yöresinde gübresiz ve sulamasız koşullarda yetiştirilen altunbaş kavun çeşidinde bitki besin maddelerinin ve jetasyon süresince değişimleri ve verim ile kaliteye etkileri
Seasonal variations and the effects of nutrients on yield and guality characteristics of sugar melon in Antalya-Korkuteli Region
ATİLA ÜNAL
- Kurumlar Vergisi Kanunu açısından sermaye şirketlerinde tasfiye, birleşme, nev'i değiştirme
Başlık çevirisi yok
BİLLUR YALTI