Rutin hemodiyaliz alan hastaların acil servise başvuru şikayetlerinin ve hastaneye yatış tanılarının sosyodemografik verilerle ilişkisinin araştırılması
Investigation of the relationship between the complaints of patients receiving routine haemodialysis admitted to the emergency department and hospitalisation diagnoses with sociodemographic data
- Tez No: 947853
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ORHAN DELİCE
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Acil Tıp, Emergency Medicine
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Erzurum Bölge Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Acil Tıp Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Giriş: Kronik Böbrek Hastalığı (KBH), dünya genelinde %10–15 prevalansla yaygın görülen ve çoğunlukla sessiz seyrederek ilerleyen, ciddi sonuçlara yol açabilen önemli bir sağlık sorunudur. Türkiye'de yapılan araştırmalarda KBH prevalansı %15.7 olarak saptanmıştır. Hastalığın ileri evresi olan Son Dönem Böbrek Hastalığı (SDBH), diyaliz veya böbrek nakli gerektirir ve prevalansı giderek artmaktadır. En sık nedenleri diyabet ve hipertansiyondur. KBH'nın erken tanısı, ilerleyişi yavaşlatmak açısından kritik önemdedir. Bu çalışma, Erzurum'daki iki büyük hastanenin acil servislerine bir yıl içinde başvuran hemodiyaliz hastalarının başvuru nedenleri, yatış durumları ve acil diyaliz ihtiyaçlarını; bu parametrelerin sosyodemografik özelliklerle ilişkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Elde edilen veriler, acil servis başvurularının azaltılmasına yönelik etkili stratejilerin geliştirilmesine zemin oluşturabilir. Yöntem: Bu çalışma, rutin hemodiyaliz tedavisi alan hastaların sosyodemografik özellikleri ile tedaviye uyumları arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla planlanmıştır. 10.07.2024 tarihli, 7 nolu toplantı ve 145 no'lu karar ile etik kurul onayı alınarak yürütülmüş; 15.07.2024–31.12.2024 tarihleri arasında Erzurum'daki üç merkezde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini yaklaşık 400 kişi oluşturmuş olup, çalışma kriterlerini karşılayan ve gönüllü olarak katılım gösteren 221 hasta örnekleme dahil edilmiştir. Çalışmaya ait veriler hem yüz yüze yapılan görüşmelerle hem de hastane bilgi yönetim sistemi üzerinden elde edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya 221 hemodiyaliz (HD) hastası dahil edilmiştir. Yaş ortalaması 60,27 olup, hastaların çoğu erkek ve orta gelir grubundadır. %62'si hastaneye, %35'i yoğun bakıma yatmış, %44'ünde acil HD ihtiyacı gelişmiş, %11,8'i çalışma sürecinde hayatını kaybetmiştir. En sık acil servis başvuru nedeni dispne olarak belirlenirken, hastaneye yatışlarda en yaygın gerekçe yüklenmeye bağlı gelişen acil hemodiyaliz ihtiyacı olmuştur. Acil HD ihtiyacı olan bireylerde mortalite oranı anlamlı düzeyde daha yüksek bulundu (p<0.001). Dispne ile hastaneye başvuranlarda mortalite oranı anlamlı düzeyde daha yüksekti (p=0,003). Hipotansiyon ile hastaneye başvuranlarda mortalite oranı anlamlı düzeyde daha yüksekti (p<0,001). KOAH (p=0,004) ve kanser (p=0,009) varlığının mortaliteyi anlamlı oranda arttırdığı görüldü. Kilo takibi olmayanların acil servise başvuru sayıları ve yoğun bakıma yatış sayıları kilo takibi olanlara göre daha yüksek saptandı (p<0.05). Diyet uyumu olmayanların acil servise başvuru sayıları, mortalite durumları ve yoğun bakıma yatış sayıları diyet uyumu gösteren hastalara kıyasla daha yüksek olarak saptandı. (p<0.05). HD hastalarının kullanılan ilaç sayısı 7 adet ve daha fazla olanların hastane yatış sayıları, acil servise başvuru sayıları ve yoğun bakıma yatış sayıları daha az adet ilaç kullananlara göre daha yüksekti (p<0.05). Dispne ile hastaneye başvuranlarda kilo takibi yapanların oranı anlamlı düzeyde düşüktü (p=0,014). Bulantı kusma ile hastaneye başvuranlarda kilo takibi yapanların oranı anlamlı düzeyde düşüktü (p=0,026). Sonuç: Çalışmamız, hemodiyaliz hastalarının takibinde klinik parametrelerin yanı sıra sosyoekonomik ve davranışsal faktörlerin de belirleyici olduğunu göstermektedir. Diyet uyumu, düzenli kilo takibi ve nefroloji kontrolleri gibi modifiye edilebilir unsurların, acil servis başvuruları ve hastane yatışlarıyla anlamlı ilişkisi saptanmıştır. Özellikle dispne, hipotansiyon, hiperkalemi ve sıvı yüklenmesine bağlı gelişen acil hemodiyaliz ihtiyacı acil servis başvurularında başlıca nedenler arasında yer almaktadır. Kırsal bölgelerde yaşayan ve düşük sosyoekonomik düzeydeki bireylerde bu başvuruların daha sık olması, sağlık hizmetlerine erişim eşitsizliklerinin önemini vurgulamaktadır. Bu doğrultuda, düzenli takip, hasta eğitimi ve destekleyici sosyal politikaların güçlendirilmesi hem acil servis yükünü azaltmak hem de hasta sonuçlarını iyileştirmek adına kritik öneme sahiptir.
Özet (Çeviri)
Introduction: Chronic Kidney Disease (CKD) is a prevalent health problem affecting approximately 10–15% of the global population. It often progresses silently and can lead to severe outcomes. Studies conducted in Türkiye report a CKD prevalence of 15.7%. The advanced stage of the disease, known as End-Stage Renal Disease (ESRD), requires dialysis or kidney transplantation, and its prevalence is steadily increasing. The most common causes are diabetes mellitus and hypertension. Early diagnosis of CKD is of critical importance in slowing disease progression. This study aims to evaluate the reasons for emergency department (ED) visits, hospitalization status, and urgent dialysis needs of hemodialysis patients who presented to the EDs of two major hospitals in Erzurum within one year, and to analyze these parameters in relation to sociodemographic characteristics. The findings obtained may serve as a basis for developing effective strategies to reduce ED admissions. Method: This study was designed to examine the relationship between the sociodemographic characteristics of patients receiving routine hemodialysis treatment and their adherence to therapy. The study was conducted following approval from the ethics committee (decision no: 145, meeting no: 7, dated 10.07.2024) and was carried out between 15.07.2024 and 31.12.2024 in three dialysis centers in Erzurum. The study population consisted of approximately 400 individuals, from which a sample of 221 patients who met the inclusion criteria and voluntarily agreed to participate was selected. Data were collected through face-to-face interviews and the hospital information management system. Results: A total of 221 hemodialysis (HD) patients were included in the study. The mean age was 60.27 years, with the majority of patients being male and from the middle-income group. Hospitalization was required in 62% of patients, 35% were admitted to the intensive care unit (ICU), 44% required urgent HD, and 11.8% died during the study period. The most frequent reason for ED visits was dyspnea, while the leading cause of hospitalization was urgent HD due to fluid overload. The mortality rate was significantly higher among patients requiring urgent HD (p<0.001). Dyspnea (p=0.003) and hypotension (p<0.001) as presenting complaints were significantly associated with higher mortality rates. The presence of COPD (p=0.004) and cancer (p=0.009) also significantly increased mortality. Patients without regular weight monitoring had higher rates of ED visits and ICU admissions compared to those who performed weight monitoring (p<0.05). Similarly, patients who did not adhere to dietary recommendations had significantly higher rates of ED visits, ICU admissions, and mortality compared to those who were compliant (p<0.05). Those using 7 or more medications had higher numbers of hospital admissions, ED visits, and ICU admissions compared to patients using fewer medications (p<0.05). Among patients presenting with dyspnea or nausea/vomiting, the proportion of those performing weight monitoring was significantly lower (p=0.014 and p=0.026, respectively). Conclusion: This study demonstrates that, in addition to clinical parameters, sociodemographic and behavioral factors play a crucial role in the follow-up of hemodialysis patients. Modifiable factors such as dietary adherence, regular weight monitoring, and nephrology follow-up were found to be significantly associated with ED visits and hospital admissions. Dyspnea, hypotension, hyperkalemia, and fluid overload-related urgent HD needs were identified as the most common reasons for ED admissions. The higher frequency of these admissions among individuals from rural areas and those with lower socioeconomic status highlights the importance of addressing healthcare access inequalities. In this context, strengthening regular follow-up, patient education, and supportive social policies is of vital importance for reducing ED burden and improving patient outcomes.
Benzer Tezler
- Manisa-Demirci-Köseler plaserinden titan minerallerinin kazanılması ve pigment üretimine katkı araştırmaları
Recovery of the titanium minerals from Manisa-Demirci-Köseler plocer sands and examination of their use in prgment production
SADULLAH ERTEKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Kimya MühendisliğiGazi ÜniversitesiKimya Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NİYAZİ DELİORMANLI
- Digital alan kalp hastalarının ilaç kullanımına uyumu ve uyumu etkileyen faktörler
The Drug adaptability of heart patients taking digitalis and factors affecting the adaptability
MÜYESSER ERDEM
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
HemşirelikCumhuriyet ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. YUSUF SARIOĞLU
- Bazı vişne tohumlarının çimlenmesi üzerine değişik katlama sürelerinin etkileri
Effects of the different time of stratification on the germination of seeds of some sourcherries (Prunus cerasus L.)
HACER ABAY(SAĞLAM)
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
ZiraatEge ÜniversitesiBahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RAHMİ ÖZÇAĞIRANA
- Laktat dehidrogenaz tayini için klinik kullanıma uygun yöntem araştırması
The investigation of a suitable method for the determination of lactate dehidrogenase in routine analysis
SEVTAP BAKIR ÇETİNTARAKÇI
Yüksek Lisans
Türkçe
1984
BiyokimyaCumhuriyet ÜniversitesiBiyokimya Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. AHMET AKER