Yetişkin bireylerde ortoreksiya nervoza eğiliminin belirlenmesine yönelik bir ölçek geliştirme çalışması
A scale development study for the determination of orthorexia nervosa tendency in adults
- Tez No: 949159
- Danışmanlar: DOÇ. DR. INDRANİ KALKAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Beslenme ve yeme bozuklukları, Güvenilirlik ve geçerlilik, Patolojik yeme tutumu, Yapısal geçerlik, Feeding and eating disorders, Reproducibility of results, Pathological eating attitudes, Construct validty
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Medipol Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Ortoreksiya Nervoza (ON), ilk olarak 1997 yılında Steven Bratman tarafından, bireylerin sağlıklı beslenme takıntısının patolojik bir duruma dönüşmesi olarak tanımlanmıştır. ON, besinlerin içeriği ve saflığına aşırı odaklanma ile karakterize olan, beslenme alışkanlıklarının ciddi şekilde kısıtlanmasına, psikososyal işlevselliğin bozulmasına ve beslenme yetersizliklerine yol açabilen bir sorundur. Standart bir tanı kriteri bulunmaması nedeniyle, bu çalışma Türkiye Ortoreksiya Nervoza Ölçeği'nin (TONÖ) geliştirilmesini ve psikometrik özelliklerinin değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Yeme bozukluğu tanısı olduğunu beyan eden (n=7) ve gönüllü onamı bulunmayan (n=8) bireyler çalışmadan hariç tutulduktan sonra, araştırmaya 489 kadın ve 231 erkek olmak üzere toplam 720 yetişkin katılmıştır. Ölçek geliştirme sürecinde beslenme ve diyetetik, psikiyatri hemşireliği ve Türk dili ve edebiyatı alanlarından uzman görüşleri alınmıştır. Yapı geçerliğini değerlendirmek için örneklem rastgele ikiye bölünerek Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA; n=360) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA; n=360) uygulanmıştır. Faktör analizine katılan 360 kişiden 128'ine test-tekrar testi uygulanmıştır. Sonuç olarak, 29 maddeden ve beş alt boyuttan oluşan ölçeğin genel Cronbach Alpha katsayısı 0,941, toplam puan uyum oranı %75,1 olarak hesaplanmıştır. DFA sonuçları, ölçeğin iyi model uyumunun olduğunu göstermiştir (χ²/sd=2,319, RMSEA=0,061, SRMR=0,052, IFI=0,907, CFI=0,906, GFI=0,855, TLI=0,907). Test-tekrar test analizleri ölçeğin kararlılığını desteklemiştir. ON, yüksek beden kütle indeksi, artan yeme meşguliyeti ve kısıtlama eğilimleri, düşük sigara ve alkol kullanımıyla ilişkili bulunmuştur (p<0,05). Cinsiyet, ailede yeme bozukluğu öyküsü ve sosyoekonomik faktörlerle ise anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Örneklemde ON prevalansı %11,8, risk taşıyan birey oranı ise %37,9 olarak belirlenmiş, TONÖ'nün Türkiye'de yetişkinlerde ON eğilimlerini değerlendirmek için geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğunu gösterilmiştir. ON'nin klinik etkilerinin daha ayrıntılı araştırılması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Orthorexia Nervosa (ON) was first defined by Steven Bratman in 1997 as the pathological transformation of an obsession with healthy eating. ON is a condition characterized by an excessive focus on the content and purity of foods, which can lead to severely restricted dietary habits, impaired psychosocial functioning, and nutritional deficiencies. Due to the absence of standardized diagnostic criteria, this study aims to develop and evaluate the psychometric properties of the Türkiye Orthorexia Nervosa Scale (TONS). After excluding individuals who reported a diagnosis of an eating disorder (n=7) and those without informed consent (n=8), a total of 720 adults participated in the study, including 489 women and 231 men. The scale development process involved expert opinions from professionals in nutrition and dietetics, psychiatric nursing, and Turkish language and literature. To assess construct validity, the sample was randomly divided, and Exploratory Factor Analysis (EFA; n=360) and Confirmatory Factor Analysis (CFA; n=360) were conducted on separate samples. Additionally, test-retest analysis was performed on 128 participants from the factor analysis group. As a result, the scale consists of 29 items and five subdimensions, with an overall Cronbach's alpha coefficient of 0.941 and a total score fit ratio of 75.1%. CFA results indicated good model fit (χ²/df=2.319, RMSEA=0.061, SRMR=0.052, IFI=0.907, CFI=0.906, GFI=0.855, TLI=0.907). Test-retest analyses supported the stability of the scale. ON was found to be associated with a high body mass index, increased eating preoccupation and restriction tendencies, and lower smoking and alcohol consumption (p<0.05). No significant relationship was found with gender, family history of eating disorders, or socioeconomic factors. In the sample, the prevalence of ON was determined to be 11.8%, while the proportion of individuals at risk was 37.9%. The findings demonstrated that the TONÖ is a valid and reliable instrument for assessing ON tendencies in adults in Türkiye. Further research is recommended to explore the clinical implications of ON.
Benzer Tezler
- Sivas yöresinde os trigonum oranının radyolojik olarak araştırılması
An Investigation about the incidence of os trigonumin Sivas
MEHMET ÇİMEN
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Radyoloji ve Nükleer TıpCumhuriyet ÜniversitesiMorfoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ORHAN CEYHAN
- Sivas yöresinde metopism oranının araştırılması
Incidence of the metopism in Sivas regio
ERDEM GÜMÜŞBURUN
Yüksek Lisans
Türkçe
1984
MorfolojiCumhuriyet ÜniversitesiMorfoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ORHAN CEYHAN
- Biogas production from agricultural wastes-semi-continuous digestion of wheat straw
Başlık çevirisi yok
AYŞE TOSUN
- Sosyal yardımlaşma ve dayanışma faaliyetleri ile sosyal refah hizmetlerine halkın katılım eğilimleri
Başlık çevirisi yok
ŞENER KOÇYILDIRIM
Doktora
Türkçe
1987
Sosyal HizmetHacettepe ÜniversitesiSosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. VEDİA EMİROĞLU
