Yetişkin bireylerde sağlıklı ortoreksiya ve ortoreksiya nervoza'nın ultra işlenmiş besin tüketimi ve slow food farkındalığı ile ilişkisi
The relationship between healthy orthorexia and orthorexia nervosa in adult individuals with ultra-processed food consumption and slow food awareness
- Tez No: 990713
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ TEVFİK KOÇAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Ortoreksiya nervoza, Sağlıklı ortoreksiya, Slow Food, Beslenme tutumları, Orthorexia nervosa, Health Orthorexia, Slow Food, Nutritional attitudes
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Üsküdar Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, yetişkin bireylerde sağlıklı ortoreksiya (HeOr) ve ortoreksiya nervozanın (OrNe) ultra işlenmiş besin tüketimi ve Slow Food farkındalığı ile ilişkisini çok boyutlu bir çerçevede incelemeyi amaçlamaktadır. Kesitsel ve tanımlayıcı nicel tasarımda yürütülen araştırmaya 633 yetişkin birey dahil edilmiştir. Veriler genel bilgiler anketi, Teruel Ortoreksiya Ölçeği, Slow Food (SF) Farkındalığı Ölçeği, Organik Gıda Tüketim (OGT) Ölçeği, Ultra İşlenmiş Besin Tüketim (UİBT) Kısa Tarama Anketi ve 1 günlük besin tüketim kaydı ile toplanmıştır. Verilerin istatistiksel analizi SPSS 27.0 paket programı ile, besin tüketim kayıtları ise BeBiS programı ile analiz edilmiştir. Katılımcıların HeOr puan ortalaması (13,28± 5,45) orta düzeyde; OrNe puan ortalaması (4,06±4,17) oldukça düşüktür. SF farkındalığı puan ortalaması (79,77±12,64) ile OGT eğilimi ortalaması (65,24±10,85) orta-üst düzeydeyken; UİBT ortalaması (6,11±2,63) yüksek düzey sınırında olduğu tespit edilmiştir. HeOr ile SF farkındalığı (r=0.37) ve OGT (r=0.48) arasında pozitif; UİBT (r=-0.26) ile ise negatif yönlü anlamlı ilişkiler saptanmıştır. OrNe düzeyi arttıkça SF farkındalığı (r=0.11) ile OGT eğilimi (r=0.18) de paralel olarak arttığı saptanmış; UİBT (r=-0.06, p>0.05) ile arasında anlamlı bir ilişki tespit edilmemiştir. Ayrıca OrNe ile BKİ arasında pozitif ilişki saptanmıştır (p<0.01). Cinsiyetin OrNe üzerinde düzenleyici etkisi olduğu tespit edilmiştir (p<0.05). Hiç fast food tüketmeyen bireylerde hem HeOr hem de OrNe puan ortalamaları anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Sonuç olarak ortoreksiya tek boyutlu bir yeme davranışı olmadığını; HeOr ve OrNe ile BKİ ve UİBT yaşam tarzı davranışları ile çok boyutlu farklı ilişkiler ortaya koymaktadır. Bu bağlamda ortoreksiya eğiliminin değerlendirilmesinde yalnızca besin seçimine değil; beslenmeye yüklenen anlam ve farkındalık düzeyiyle birlikte bütüncül olarak ele alınmasının önemini vurgulamaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the relationship between healthy orthorexia (HeOr) and orthorexia nervosa (OrNe) in adults with ultra-processed food consumption and Slow Food awareness within a multidimensional framework. The cross-sectional and descriptive quantitative design study included 633 adults. Data were collected using a general information questionnaire, the Teruel Orthorexia Scale, the Slow Food (SF) Awareness Scale, the Organic Food Consumption (OGC) Scale, the Ultra-Processed Food Consumption (UPCC) Brief Screening Questionnaire, and a 1-day food consumption record. Statistical analysis of the data was performed using the SPSS 27.0 software package, while food consumption records were analysed using the BeBiS programme. The participants mean HeOr score (13.28±5.45) was moderate, while the mean OrNe score (4.06±4.17) was quite low. The SF awareness mean score (79.77±12.64) and OGT tendency mean (65.24±10.85) were found to be at a medium-high level, while the UİBT mean (6.11±2.63) was at the high level threshold. Positive correlations were found between HeOr and SF awareness (r=0.37) and OGT (r=0.48), while a negative correlation was found with UİBT (r=-0.26). As the OrNe level increased, SF awareness (r=0.11) and OGT tendency (r=0.18) were also found to increase in parallel; no significant relationship was detected between UİBT (r=-0.06, p>0.05) and OrNe. Furthermore, a positive relationship was found between OrNe and BMI (p<0.01). Gender was found to have a moderating effect on OrNe (p<0.05). Both HeOr and OrNe mean scores were significantly higher in individuals who never consumed fast food. In conclusion, orthorexia is not a unidimensional eating behaviour; it exhibits multidimensional relationships with HeOr and OrNe, as well as with lifestyle behaviours such as BMI and UİBT. In this context, it emphasises the importance of considering orthorexia tendencies holistically, not only in terms of food selection but also in terms of the meaning attributed to nutrition and the level of awareness.
Benzer Tezler
- Dahiliye kliniğine başvuran yetişkinlerde ortoreksiya nervoza saptanması ve yaşam kalitesi ile kan parametrelerine etkisi
Detection of orthorexia nervosa in adults applied to internal medicine clinic and its effects on quality of life and blood parameters
BEYZA ERKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Beslenme ve Diyetetikİstanbul Aydın ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BERKİN ÖZYILMAZ KIRCALİ
- Tip 2 diyabetli bireylerde beslenme durumu ve sağlıklı beslenme takıntısı arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between nutrition status and healthy nutrition in the TYPE 2 diabeted individuals
BETÜL KAMANLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Beslenme ve DiyetetikHacettepe ÜniversitesiToplum Beslenmesi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYLİN AYAZ
- Online diyet alan yetişkin bireylerde ortoreksiya nervoza ve ilişkili parametrelerin değerlendirilmesi
Identification of orthorexia nervosa in adults applying for online diet and determing the correlation with other parameters
KAMURAN DİĞDEM ÖZKAHYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Beslenme ve DiyetetikOkan ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MÜVEDDET EMEL TÜFEKÇİ ALPHAN
- Yetişkin bireylerde ortoreksiya nervoza eğiliminin belirlenmesine yönelik bir ölçek geliştirme çalışması
A scale development study for the determination of orthorexia nervosa tendency in adults
HASAN KAAN KAVSARA
Doktora
Türkçe
2025
Beslenme ve Diyetetikİstanbul Medipol ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. INDRANİ KALKAN
- Ortoreksiya nervosa eğilimi ve dikkat yanlılıkları arasındaki ilişkide obsesif-kompulsif belirtilerin düzenleyici ve yeme tutumunun aracı rolü: Bir göz izleme çalışması
The moderating role of obsessive-compulsive symptoms and the mediating role of eating attitudes in the relationship between attentional bias and orthorexia nervosa tendency: An eye-tracking study
BUSE OKANDAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiIşık ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EMEL ERDOĞDU