Diyabetli bireylerde ayak bakım bilgi, tutum ve davranışları
Foot care knowledge, attitudes and behaviors in individuals with diabetes
- Tez No: 950801
- Danışmanlar: DOÇ. DR. İSMAİL KASIM, DR. ÖĞR. ÜYESİ ERHAN ŞİMŞEK
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Aile hekimliği, ayak bakımı, davranış, diyabetik ayak, Behavior, chiropody, diabetic foot, family practice
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Diyabetli Bireylerde Ayak Bakım Bilgi, Tutum ve Davranışları Giriş ve Amaç: Diabetes Mellitus, artan prevalansı ve yol açtığı komplikasyonlar nedeniyle önemli bir halk sağlığı sorunudur. Bu komplikasyonlardan biri olan diyabetik ayak, yaşam kalitesini düşürmekte ve ciddi sağlık yüküne neden olmaktadır. Diyabetik ayak ülserlerinin önlenebilir olduğu bilinmesine rağmen birçok birey, ayak bakımına ilişkin yeterli bilgiye sahip değildir ya da uygun davranış göstermemektedir. Bu çalışmada, diyabetli bireylerin ayak bakım bilgi ve davranış düzeyleri ile bunların sosyodemografik ve klinik değişkenlerle ilişkisi değerlendirilmiş; elde edilen bulguların birinci basamakta eğitim ve takip stratejilerine katkı sağlaması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu analitik kesitsel araştırma, Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Aile Hekimliği polikliniğine başvuran, 18 yaş ve üzeri diyabet tanılı 255 bireyle yürütülmüştür. Veriler, sosyodemografik ve klinik özellikler ile ABDÖ ve DABÖ kullanılarak yüz yüze görüşme yöntemiyle toplanmıştır. Analizlerde IBM SPSS Statistics 26 programı kullanılmış, anlamlılık düzeyi p<0,05 kabul edilmiştir. Uygun durumlarda Student's t, Welch's t, Fisher ANOVA, Welch ANOVA, Tukey ve Games-Howell testleri uygulanmıştır. Kategorik değişkenler Ki-kare ve Fisher Exact testiyle, değişkenler arası ilişkiler Pearson korelasyon ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Katılımcıların ABDÖ puan ortalaması 53,27 ± 11,34, DABÖ puan ortalaması 3,12 ± 1,26'dır. Nemlendirici krem kullanımı ve suyun sıcaklığını kontrol etme gibi bazı kritik davranışlarda düşük puanlar saptanmıştır. Bilgi düzeyinde en düşük doğru yanıt oranı yara temizliğinde tentürdiyot ve alkol kullanımına ilişkin soruda görülmüştür (%14,5). Ölçek puanları; eğitim düzeyi, diyabet süresi, diyabetin tipini bilme, kan şekeri takibi, tedaviye uyum ve HbA1C bilgisiyle anlamlı ilişki göstermiştir. Katılımcıların %57,6'sı daha önce diyabet eğitimi aldığını belirtmiş; yalnızca %15,9'u bu eğitimi aile hekimi veya hemşireden almıştır. Bu grubun bilgi ve davranış puanları en yüksek düzeyde bulunmuştur. Ayak bakımına özel eğitim alanların oranı ise %8,2'dir.Sonuç: Diyabetli bireylerin ayak bakım bilgi ve davranış düzeylerinin yetersiz olduğu, bazı temel uygulamalarda eksiklikler yaşandığı belirlenmiştir. Bilgi ve davranış arasında anlamlı ilişki olması, eğitimin etkisini göstermektedir. Birinci basamakta yapılandırılmış eğitimlerin artırılması, riskli bireylerin erken belirlenmesi ve öz bakımın desteklenmesi, komplikasyonların önlenmesinde önemlidir.
Özet (Çeviri)
Foot Care Knowledge, Attitudes and Behaviors in Individuals with Diabetes Introduction and Objective: DM is a major public health problem due to its increasing prevalence and associated complications. One of the most serious and preventable complications of diabetes is diabetic foot, which reduces quality of life and imposes a significant health burden. Although diabetic foot ulcers are largely preventable, many individuals lack adequate knowledge or fail to adopt appropriate foot care behaviors. This study aimed to evaluate the foot care knowledge and behavior levels of individuals with diabetes and examine their relationship with sociodemographic and clinical variables. The findings are intended to contribute to primary care-level education and follow-up strategies. Material and Methods: This analytical cross-sectional study was conducted with 255 individuals aged 18 years and older diagnosed with diabetes who presented to the Family Medicine outpatient clinic of Ankara Bilkent City Hospital. Data were collected through face-to-face interviews using a questionnaire including sociodemographic and clinical characteristics, along with FCBS and DFKS. Data were analyzed using IBM SPSS Statistics 26, with a significance level of p<0.05. Depending on the distribution and variance, Student's t, Welch's t, Fisher ANOVA, Welch ANOVA, Tukey, and Games-Howell tests were applied. Categorical variables were analyzed with Chi-square or Fisher's Exact test, and relationships between variables were examined using Pearson correlation analysis. Results: The mean FCBS score was 53.27 ± 11.34, and the mean DFKS score was 3.12 ± 1.26. Low scores were observed in critical behaviors such as using moisturizing cream and checking water temperature. The lowest correct answer rate (14.5%) was related to wound cleaning with iodine or alcohol. ABDÖ and DABÖ scores were significantly associated with education level, diabetes duration, knowledge of diabetes type, blood glucose monitoring, treatment adherence, and awareness of HbA1C levels. Although 57.6% of participants had received diabetes education, only 15.9% had been educated by a family physician or nurse; this group had the highest scores. Only 8.2% had received specific education on foot care. xiii Conclusion: Foot care knowledge and behavior levels among individuals with diabetes were found to be insufficient, especially in certain fundamental practices. The significant relationship between knowledge and behavior underscores the impact of education. Expanding structured education in primary care, early identification of atrisk individuals, and strengthening self-care are essential to prevent diabetic foot complications.
Benzer Tezler
- Tip 2 diyabet hastalarının ayak bakımı hakkında bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of knowledge, attitudes and behaviors of type 2 diabetes patients about foot care
HÜLYA SOYTÜRK KESKİN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ZEYNEP AŞIK
- Birinci basamağa başvuran tip 2 diyabet tanısı almış hastaların ayak bakımı hakkında bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of foot care knowledge, attitudes and behaviors of patients diagnosised with Type 2 diabetes applying to primary care
HASAN GÜRSEL ULUSOY
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ZEYNEP AŞIK
- Atherosklerotik kalp hastalıklarında risk faktörleri
Risk factors in the coronary artery disease
MURAT SUHER
- Tedaviye cevap vermeyen diyabetik makula ödeminde vitreoskizisin rolü
The role of vitreoschisis in diabetic macular edema refractory to treatment
MAKBULE BERNA ÖTÜK YAŞAR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2008
Göz Hastalıklarıİstanbul ÜniversitesiGöz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TUNÇ OVALI
- Diyabetus mellitus'da gözlenen mikrovasküler komplikasyonların prostaglandinler ile olan ilişkisi
The Relation of microvaskular complications observed in diabetes mellitus with prostoglandins
CANAN NEBİGİL
Doktora
Türkçe
1985
Eczacılık ve FarmakolojiCumhuriyet ÜniversitesiFarmakoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. YUSUF SARIOĞLU