Eski Türkçede Tanrı anlamındaki sözcüklerin eş dizimsel incelemesi
A collocational analysis of words meaning“God”in Old Turkic
- Tez No: 950932
- Danışmanlar: PROF. DR. GÜLDEN SAĞOL YÜKSEKKAYA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: eş dizim, deyim, eş dizimlilik, sözcük birleşimi, Tanrı, Eski Türkçe, collocation, idiom, word combination, God, Old Turkic
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk Dili Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Eş dizimlilik, Türkiye'de son yıllarda çalışılmaya başlanan ancak Batı'da geçmişi 1950'li yıllara dayanan tartışmalı dil bilimi kavramlarından biridir. Eş dizimler, yarı hazır birimler (semi-prefabricated units) şeklinde nitelenen, dil bilgisel açıdan iyi biçimlenmiş, dilde yerleşiklik kazanmış, konuşur tarafından bütün hâlinde ezberlenen, özelleşmiş anlama sahip ve değiştirilebilirlik hususunda nedensizlik gösteren sözcük birleşimleridir. Bu çalışmada Eski Türkçe söz varlığının temel sözcüklerinden biri olan Teñri sözcüğü ve diğer“Tanrı”anlamındaki sözcükler eş dizimsel incelemeye tabi tutulmuş ve eş dizim sözlüğü oluşturulmuştur. Böylelikle sözcük birleşimlerini anlamsal incelemeye tabi tutmadan tümünü deyim veya kalıp söz olarak ele alan yaklaşımın aksine bir tutumla bu çalışmada Eski Türkçede“Tanrı”anlamı taşıyan sözcükler anlam temelli ve sıklık temelli yaklaşımı harmanlayan karma yaklaşım doğrultusunda incelenmiştir.
Özet (Çeviri)
Collocation is one of the debated linguistic concepts whose roots in the West date back to the 1950s, although it has only recently begun to be studied in Turkey. Collocations are word combinations that are described as semi-prefabricated units, grammatically well-formed, established in the language, memorized as wholes by speakers, possess specialized meanings, and exhibit arbitrariness in terms of substitutability. In this study, the word Teñri, one of the fundamental lexical items of Old Turkic, along with other words meaning“God,”is subjected to a collocational analysis, and a collocation dictionary has been compiled. Thus, in contrast to superficial approaches that consider all word combinations as idioms or fixed expressions without subjecting them to semantic analysis, this study examines the words denoting“God”in Old Turkic within the framework of a hybrid approach that integrates both meaning-based and frequency-based methodologies.
Benzer Tezler
- Halvetiyyenin Şa'baniyye kolu ve Şa'ban-ı Veli
Başlık çevirisi yok
L. NİHAL YAZAR
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiYRD. DOÇ. DR. ABDÜLKERİM ABDÜLKADİROĞLU
- Traditional vernacular houses in Anatolia: The question of evaluative criteria
Anadolu geleneksel yöresel konut mimarlığında değerlendirme ölçütleri sorunu
OKAN ÜSTÜNKÖK
Doktora
İngilizce
1987
MimarlıkOrta Doğu Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÖNÜL TANKUT
- Geleneksel Beypazarı konutlarında baş odanın günümüz ihtiyaçlarını karşılayacak düzende donatılması
The Redecoration of the“Baş Oda”in Beypazarı traditional houses according to our today's needs
AYNUR ÖZMEN
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
MimarlıkGazi ÜniversitesiBina Bilgisi (mimari Tasarım) Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUAMMER HACIBALOĞLU
- Geleneksel Sivrihisar evleri
Traditional houses of Sivrihisar
FİSUN ÖZŞUÇA
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
MimarlıkGazi ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ORHAN CEZMİ TUNCER