Otizm spektrum bozukluğu olan çocukların tipik gelişim gösteren kardeşleriyle oyun oynama durumlarının incelenmesi
Examining play interactions between children with autism spectrum disorder and their typically developing siblings
- Tez No: 951226
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE ŞENGÜL ERDEM
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Medeniyet Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Erken Çocuklukta Özel Eğitim Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, otizm spektrum bozukluğu (OSB) tanılı çocukların tipik gelişim gösteren (TGG) kardeşleriyle oyun sırasında kurdukları etkileşimleri, hem TGG kardeşlerin hem de ebeveynlerin bakış açılarıyla incelemektir. Araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden betimleyici durum çalışması deseni kullanılmış; veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşmeler ve fotoğraflar aracılığıyla yarı yapılandırılmış görüşmeler kullanılmıştır. Katılımcılar, 0–8 yaş aralığında OSB tanılı çocuğa ve 8–11 yaş aralığında TGG çocuğa sahip olan yedi aileden oluşmaktadır. Araştırmada toplamda 23 görüşme gerçekleştirilmiştir. Veriler tematik analizle çözümlenmiş ve“Kardeş Etkileşiminde Bir Yol: Oyun”kapsayıcı teması altında beş tema belirlenmiştir: (1) Oyuna bakış:“Oyun benim için çocukların dünyasına girmek demek.”, (2) Oyuna katılım:“Elimi uzatırım tutar gelir, bazen kızar oynamaz canı istemez, bazen de kurallara göre güzelce oynar.”, (3) Gözlem ve model alma:“Ben bir bebeği yedirdikten sonra kardeşim yediriyor geri kalanını, beni taklit ediyor.'', (4) Oyunda ”an“lar: ”Oyun oynarken kardeşlikleri daha görünür hale geliyor.“, (5) Nasıl oyunlar: ”Arabalarla birlikte oynamaya çalışıyorlar; biri arabaları yarış gibi yapıyor, diğeri ise sıraya diziyor.". Bulgular, TGG kardeşlerin OSB olan kardeşleriyle oyun sürecinde hem destekleyici hem de zorlayıcı deneyimler yaşadıklarını; empati, sabır, liderlik gibi beceriler geliştirdiklerini; ancak zaman zaman öfke, yalnızlık ve sorumluluk yükü hissettiklerini ortaya koymuştur. Fotoğraflar aracılığıyla yarı yapılandırılmış görüşmeler sayesinde duygusal ve deneyimsel anlatımların derinleştiği görülmüştür. Bu çalışmanın sonuçları, OSB olan çocukların sosyal gelişimini desteklemek amacıyla kardeş ilişkilerini temel alan müdahalelerin önemine işaret etmekte; aile, öğretmen ve uzmanlara yönelik öneriler sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
The purpose of this study is to examine the interactions during play between children diagnosed with Autism Spectrum Disorder (ASD) and their typically developing (TD) siblings, from the perspectives of both the siblings and their parents. The research was designed as a descriptive case study, one of the qualitative research methods. Data were collected through semi-structured interviews and photo elicitation interviews. The participants consisted of seven families with a child diagnosed with ASD aged 0–8 and a TD sibling aged 8–11. A total of 23 interviews were conducted. The data were analyzed using thematic analysis, resulting in the identification of five themes under the overarching theme“A Pathway to Sibling Interaction: Play.”These themes are as follows: (1) Perspectives on Play –“Play means entering the world of children for me.”, (2) Participation in Play –“I reach out my hand, and he comes. Sometimes he gets upset and doesn't want to play, and sometimes he plays nicely according to the rules.”, (3) Observation and Modeling –“After I feed a baby doll, my sibling feeds it too; he imitates me.”, (4) Moments in Play –“While playing, their sibling bond becomes more visible.”, (5) Types of Play –“They try to play together with cars; one races them while the other lines them up.”The findings revealed that TD siblings experience both supportive and challenging aspects in their play interactions with their siblings with ASD. These experiences contribute to the development of skills such as empathy, patience, and leadership, while also leading to emotions like anger, loneliness, and a sense of responsibility. The use of photo elicitation interviews deepened the participants' emotional and experiential narratives. The results highlight the importance of sibling-focused interventions aimed at supporting the social development of children with ASD and offer practical recommendations for families, educators, and professionals in the field of special education.
Benzer Tezler
- Etkileşimli kardeş eğitim programının tipik gelişim gösteren çocuklarla otizmli çocukların kardeş ilişkilerine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of interactive sibling education program on sibling relations of typical developing children and children with autism
FİKRİYE SEZER
Doktora
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FİGEN GÜRSOY
- Yaygın gelişimsel bozukluğu (Otizm spektrumu) olan çocuklarda klinik ve elektroensefalografi bulguları.
Başlık çevirisi yok
SEMİH AYTA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2006
Nörolojiİstanbul ÜniversitesiNöroloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEFKURE ERAKSOY
- Bilgi verici danışmanlığın otistik çocuğu olan anne-babaların kaygı düzeylerine etkisi
Başlık çevirisi yok
NESLİHAN AKSAZ KULOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1992
PsikolojiAnkara ÜniversitesiEğitimde Psikolojik Hizmetler Ana Bilim Dalı
PROF.DR. YILDIZ KUZGUN
- Erken bebeklik otizmi olgularının etyolojik tanısında EEG ve BBT'nin önemi üzerinde bir araştırma
Başlık çevirisi yok
SEMA TANRIÖVER
- Espasa bağlı hareket ve dinamik biçim ilişkilerinde bir yöntem önerisi
Başlık çevirisi yok
HAKAN KAMIŞOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1992
Güzel SanatlarMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiResim Ana Sanat Dalı
YRD. DOÇ. DR. GÖKHAN ANLAĞAN