Fazla kireçli toprakta yetiştirilen domatesin verim ve verim unsurlarına farklı su düzeyleri ile potasyum ve magnezyum uygulamalarının etkileri
Effects of different water levels with potassium and magnesium applications on the yield and yield components of tomato grown in high lime soil
- Tez No: 951311
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET ZENGİN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Türkiye'de 23.4 milyon hektar tarım arazisinin %20'si asidik, %80'i ise kireçli ve bazik pH'lı topraklardan oluşmaktadır. Bu tür topraklarda yetiştirilen sebzelerde dengeli besleme uygulamaları ile verim ve kalite artırılabilir. Kalsiyum eksikliği ya da potasyum ve/veya magnezyum fazlalığı nedeniyle bitkinin yeterli düzeyde kalsiyum alamaması, özellikle yüksek hava nemi koşullarında yaprak veya meyvede kalsiyum eksikliğine yol açarak çiçek burnu çürüklüğü (ÇBÇ) gibi fizyolojik bozuklukların görülmesine neden olabilir. Kireçli topraklarda bulunan fazla kalsiyum, potasyum ve magnezyumun bitki tarafından yeterince alınmasını engelleyebilir. Kalsiyumun bitki bünyesine alımı büyük ölçüde su alımıyla ilişkili olup, bu elementler arasındaki antagonistik etkileşimler nedeniyle alım yeterli seviyeye ulaşamayabilir. Potasyum ve magnezyum ise sebze yetiştiriciliğinde yalnızca verim ve kalite artışı sağlamakla kalmayıp, aynı zamanda bitkinin hastalık ve zararlılara karşı direncini artıran temel makro besin elementlerindendir. Domates üretiminde karşılaşılan en önemli sorun, toprak çözeltisindeki bu üç ana makro besin elementi arasındaki dengesizlikten kaynaklanan dengesiz beslenmedir. Bu bağlamda, 2023 yılında Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Bölümü Araştırma Serası'nda yürütülen çalışmada, fazla kireçli toprağa uygulanan farklı dozlardaki potasyum ve magnezyum ile farklı su seviyelerinin sanayilik domates üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Üç farklı su seviyesi (tarla kapasitesi nem seviyesinin %70, %100 ve %130'u), üç farklı potasyum dozu (0, 600 ve 1.200 mg K kg-1) ve üç farklı magnezyum dozu (0, 300 ve 600 mg Mg kg-1) uygulanarak tesadüf parselleri deneme desenine göre dört tekerrürlü olarak yürütülen çalışmada, fazla kireçli toprakta (%38.2) yetiştirilen sanayi domatesinin verim ve verim unsurlarına etkileri incelenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, farklı su seviyeleri ile artan potasyum ve magnezyum dozları, domatesin verimini istatistiksel olarak önemli (p<0.001) derecede artırmıştır. En yüksek domates verimi (2913 g bitki-1)“%130 + K600 + Mg0”interaksiyonu ile elde edilmiştir. Uygulanan farklı su düzeyleri ile potasyum ve magnezyum dozlarının domateste verim ve verim unsurlarına etkileri de istatistiksel olarak önemli (p<0.001) bulunmuş olup, meyve ağırlıkları uygulamalara göre 31.08 ile 60.10 g arasında değişmiştir. Bitki başına meyve sayıları 33.00 ile 66.00 adet, bitki gövde çapları 10.85 ile 16.61 mm, bitki boyları 60.25 ile 98.50 cm, meyve çapları 41.78 ile 51.05 mm, meyve pH'ları 4.55 ile 4.88, meyve sertlikleri 1.81 ile 11.00 kg cm-², briks değerleri %4.15 ile 7.07, meyvede titre edilebilir asitlik (%TA) değerleri %0.37 ile 0.87, C vitamini değerleri 5.70 ile 15.35 mg 100 g-1 arasında bulunmuş veçiçek burnu çürüklüğü oranları ise %0.00 ile 67.29 arasında değişmiştir. Çalışmada, domates yaprağının makro ve mikro besin elementi içerikleri, istatistiksel olarak önemli (p<0.001, p<0.01) derecede farklılık göstermiştir. Ayrıca, yaprak besin elementleri ile verim ve verim unsurları arasında da önemli korelasyonlar bulunmuştur. Elde edilen sonuçlar, toprak çözeltisinde değişebilir potasyum, kalsiyum ve magnezyum arasında; Ca/K = 12-13, Ca/Mg = 6-7 ve Mg/K = 2 gibi bir dengenin sağlanmasının, özellikle sebzeler ve diğer kültür bitkilerinin bu makro besin elementleri bakımından dengeli beslenmesi için gerekli olduğunu vurgulamaktadır.
Özet (Çeviri)
In Türkiye, out of 23.4 million hectares of agricultural land, 20% have acidic soils while 80% have calcareous and alkaline soils. Balanced nutritional practices can enhance the yield and quality of vegetables grown in these soils. Calcium deficiency, or excessive levels of potassium and/or magnesium, can impair the uptake of sufficient calcium by plants. This may lead to physiological disorders such as blossom-end rot (BER), particularly under conditions of high air humidity where calcium deficiency in leaves or fruits becomes more pronounced. In calcareous soils, excess calcium can hinder the absorption of potassium and magnesium by plants. Calcium uptake is largely dependent on water uptake, and due to antagonistic interactions among these elements, calcium may not reach adequate levels within plant tissues. Potassium and magnesium are essential macronutrients that not only increase yield and quality in vegetable cultivation, but also enhance the plant's resistance to diseases and pests. The main problem in tomato production is the nutritional imbalance caused by the imbalance between these three main macronutrients in the soil solution. In this context, the effects of different doses of potassium and magnesium and different water levels on tomato were investigated in a study carried out in the research greenhouse of the Department of Soil Science and Plant Nutrition, Faculty of Agriculture, Selçuk University in 2023. In the study, the effects of three different water levels (70%, 100% and 130% of the field capacity moisture level), three different doses of potassium (0, 600 and 1.200 mg K kg-1) and three different doses of magnesium (0, 300 and 600 mg Mg kg-1) on the yield and yield components of industrial tomato grown in high lime soil (38.2%) were investigated with four replications according to the randomized plot experimental design. According to the results obtained, increasing doses of potassium and magnesium at different water levels significantly (p<0.001) increased tomato yield. The highest tomato yield (2.913 g plant-1) was obtained with the combination“130% + K600 + Mg0”. The effects of different water levels together with potassium and magnesium doses on the yield and yield components of processing tomato were found to be statistically significant (p<0.001) and fruit weights varied between 31.08 and 60.10 g according to the applications. The number of fruits per plant varied between 33.00 and 66.00, plant stem diameters between 10.85 and 16.61 mm, plant heights between 60.25 and 98.50 cm, fruit diameters between 41.78 and 51.05 mm, fruit pH values between 4.55 and 4.88, fruit hardness between 1.81 and 11.00 kg cm-², Brix values between 4. 15 and 7.07, fruit titratable acidity (%TA) values were found between 0.37 and 0.87, vitamin C values were found between 5.70 and 15.35 mg 100 g-1, and the ratios of blossom end rot varied between 0.00 and 67.29%. In this study, the macro and micronutrient contents of tomato leaves showed statistically significant differences (p<0.001, p<0.01). Moreover, there were also important correlations between leaf nutrients and yield as well as yield components. The results highlight the importance of maintaining a balanced ratio between exchangeable potassium, calcium, and magnesium in the soil solution, such as Ca/K = 12-13, Ca/Mg = 6-7, and Mg/K = 2, for ensuring optimal nutrition of vegetables and other cultivated plants in terms of these macronutrients.
Benzer Tezler
- Atherosklerotik kalp hastalıklarında risk faktörleri
Risk factors in the coronary artery disease
MURAT SUHER
- Bazı sert çekirdekli meyve türlerinde döllenme biyolojisi üzerinde yöntem çalışmaları
Başlık çevirisi yok
ATBİMOĞLU ADALET
- İlkokul çağı erkek çocuklarında inmemiş testis anomalisi ve insidansı
The anomaly and incidence of cryptorchidism in primary school boys
SERDAR SEZGİN
- Süt formüllerinin tüketim uygulamaları ve süt formüllerinin C vitamini içeriği ile pH değerleri
Başlık çevirisi yok
GÖNÜL VAROL
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Besin Hijyeni ve Teknolojisiİstanbul ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TÜRKAN KUTLUAY
- Türkiye'de aile planlaması çalışmalarında erkeklerin önemi, hastane personeli ile fabrika işçilerinin doğum kontrol yöntemlerine karşı tutum ve davranranışlarında farklılığın araştırılması
Başlık çevirisi yok
KAMİL MALKOÇLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Demografiİstanbul ÜniversitesiAile Sağlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DERİN KÖSEBAY
- Makro besin elementlerinin (NPK) İzmir'de Mayıs ayında açığa dikilen 4-6 cm çevre büyüklüğündeki Gladiolus cinsine ait“hunting song”ve“Novalüx”kültür çeşitlerinin yumrularının gelişmeleri üzerine etkileri
Başlık çevirisi yok
TAHA ALİ AMEN
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
ZiraatEge ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ADNAN HATİPOĞLU