Kömür madeni işçilerinde sağlık okuryazarlığı düzeyinin, kişisel koruyucu donanım kullanımı ve iş kazalarına etkisi
The effect of health literacy levels on personal protective equipment use and occupational accidents among coal mine workers
- Tez No: 951363
- Danışmanlar: PROF. DR. FERRUH NİYAZİ AYOĞLU
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Halk Sağlığı, Public Health
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmanın amacı kömür madeni işçilerinde sağlık okuryazarlığı (SOY) düzeyleri, kişisel koruyucu donanım (KKD) kullanım durumları ve iş kazası geçirme durumları ile SOY düzeylerinin KKD kullanımı ve iş kazaları üzerine etkisini değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma Türkiye Taşkömürü Kurumu Kozlu Taşkömürü İşletme Müessesesinde gerçekleştirilen kesitsel tipte bir araştırmadır. Bu çalışmanın bağımlı değişkenleri iş kazası geçirme durumu, KKD kullanım durumu ve SOY düzeyidir. Bulgular ve Tartışma: Katılımcıların %47,2'si (n=146) iş kazası geçirmemişken, %27,5'i (n=85) bir kez, %25,2'si (n=78) birden fazla kez iş kazası geçirmiştir. Son bir yıl içerisinde iş kazası geçirdiğini belirtenlerin oranı %21,4'tür (n=66). KKD kullanım durumuna bakıldığında, baret (%85,4), tepe lambası (%77,0), iş ayakkabısı (%80,6) ve eldiven (%72,2) gibi temel donanımların daha yaygın kullanıldığı; kulak tıkacı (%35,0), iş gözlüğü (%34,0) ve tulum (%42,7) gibi donanımların ise daha az sıklıkla kullanıldığı saptanmıştır. İlgili donanımın koruyuculuğuna güvenen işçilerin bu donanımları kullanım oranları anlamlı şekilde daha yüksektir. Benzer şekilde, ilgili KKD'yi daha kolay kullandığını ifade eden işçilerin bu donanımı daha düzenli kullandığı saptanmıştır. Katılımcıların TSOY-32 ölçeğinden elde edilen genel puan ortalaması 33,4 ± 8,5 olarak hesaplanmıştır. İş kazası geçirenlerin hem genel SOY puanları hem de alt boyut puanları, geçirmeyenlere göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha düşüktür. KKD kullanan işçilerin SOY puan ortalamaları, bu ekipmanları kullanmayanlara göre anlamlı şekilde daha yüksek bulunmuştur ve bulgunun literatürle uyumlu olduğu görülmüştür. Ayrıca, KKD'nin koruyuculuğuna güvenenlerin SOY puanlarının daha yüksek olduğu gözlemlenmiştir. Bu çalışmada elde edilen bulgular, literatürdeki araştırmalarla uyumlu şekilde, kömür madeni işçilerinde yüksek iş kazası riski olduğunu göstermiştir. Sonuç olarak, iş kazası geçirme durumu, KKD kullanımı ve bu ekipmanlara güven düzeyleri ile SOY puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklar saptanmıştır. Bu bulgular, SOY düzeyinin başta kömür madenciliği olmak üzere tüm iş kollarında iş sağlığı ve güvenliği davranışlarını etkileyebileceğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Objective: This study aims to evaluate the levels of health literacy (HL) among coal mine workers, their use of personal protective equipment (PPE), and their history of occupational accidents, as well as to assess the impact of HL levels on PPE usage and occupational accidents. Materials and Methods: This is a cross-sectional study conducted at the Kozlu Coal Mining Enterprise of the Turkish Hard Coal Enterprise (TTK) in Kozlu. The dependent variables of the study are the history of occupational accidents, PPE usage, and health literacy levels. Results and Discussion: Among the participants, 47.2% (n=146) had never experienced a work-related accident, 27.5% (n=85) had experienced one, and 25.2% (n=78) had experienced more than one. In the past year, 21.4% (n=66) reported having had a work accident. Regarding PPE usage, essential equipment such as helmets (85.4%), headlamps (77.0%), safety shoes (80.6%), and gloves (72.2%) were used more frequently, whereas earplugs (35.0%), safety goggles (34.0%), and coveralls (42.7%) were used less frequently. Workers who trusted the protective effectiveness of the equipment used them at significantly higher rates. Similarly, those who found the PPE easier to use reported more regular usage. The average total score on the Turkish Health Literacy Scale (TSOY-32) was calculated as 33.4 ± 8.5. Workers who had experienced work accidents had significantly lower overall HL scores and subscale scores compared to those who had not. The average HL scores of those who used PPE were significantly higher than those who did not, which aligns with findings in the literature. Additionally, higher HL scores were observed among those who trusted the protective effectiveness of PPE. The findings of this study are consistent with existing literature and indicate a high risk of occupational accidents among coal mine workers. In conclusion, statistically significant differences were found between HL scores and variables such as having experienced an accident, PPE usage, and trust in protective equipment. These findings suggest that health literacy levels can influence occupational health and safety behaviors, particularly in coal mining and other high-risk sectors.
Benzer Tezler
- Kömürdeki piritin giderilmesi ve çözünürleştirme kinetiğinin incelenmesi
Başlık çevirisi yok
YAVUZ ONGANER
- Studies on the cuttability of rocks at O.A.L. Çayırhan district by laboratory cutting tests
Başlık çevirisi yok
KÜRŞAD CEYLAN
Yüksek Lisans
İngilizce
1987
Maden Mühendisliği ve MadencilikOrta Doğu Teknik ÜniversitesiMaden Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NACİ BÖLÜKBAŞI
- İş kazalarının Türk ekonomisi üzerine etkileri ve kömür madenciliği üzerine bir inceleme
Başlık çevirisi yok
MESUT ÖRMECİ
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriGazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. NACİ KINACIOĞLU
- Katı yakıtların akışkan yatakta yakılması ve katı miktarının yatak yüksekliğine etkisi
Combustion of solid fuels in the fkuidized beds and the effects of solid quantity to the height of bed
KAMİL BEKİR KOÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Makine MühendisliğiGazi ÜniversitesiMakine Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ALİ YÜCEL UYAREL
- Farklı sıcaklıklarda elde edilmiş linyit kömürlü piroliz ürünlerinde porozite değişimlerinin incelenmesi
Investigation of the changes in the porosity of pyrolysis products of lignite coals obtained at various temperatures
YAKUP AYCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Kimya MühendisliğiGazi ÜniversitesiKimya Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ALİ RIZA YILMAZ
- Kömürlerin ısıl bozunmasının kinetik modellenmesi
Kinetic modelling of coal pyrolysis
FİLİZ GÜNGÖR
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Kimya MühendisliğiGazi ÜniversitesiKimya Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MÜJGAN ÇULFAZ