Amerikan filmlerinde ikili karşıtlıklara dayalı kadın karakter klişelerinin dönüşümü
The transformation of female character tropes in American cinema shaped by binary oppositions
- Tez No: 956463
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMRAH SUAT ONAT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Felsefe, Radyo-Televizyon, Güzel Sanatlar, Philosophy, Radio and Television, Fine Arts
- Anahtar Kelimeler: Amerikan sineması, Batı felsefesi, Feminist kuram, Film eleştirisi, Öteki kadın, İdeal kadın, American cinema, Western philosophy, Feminist theory, Film criticism, Other woman, Ideal woman
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Güzel Sanatlar Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Film Tasarımı Ana Sanat Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Amerikan sinemasındaki kadın karakter klişelerinin, egemen ataerkil ideolojinin bir ürünü olan hiyerarşik ikili karşıtlıklar (akıl/beden, doğa/kültür, özne/nesne, kamusal alan/özel alan, düzen/kaos, iyi/kötü) temelinde nasıl inşa edildiğini ele almaktadır. Araştırmanın amacı, bu klişelerin ideolojik kökenlerini saptamak ve zamanın ruhunun etkisiyle günümüz sinemasında nasıl dönüştüğünü analiz etmektir. Yöntem olarak, postyapısalcı ve feminist kuram ışığında, Damsel in Distress, Femme Fatale, Manic Pixie Dream Girl, The Cool Girl gibi kadın karakter klişeleri ideolojik olarak çözümlenmiştir. Bu klişelerin günümüzdeki dönüşümünü ele almak amacıyla Everything Everywhere All at Once (2022), Promising Young Woman (2020) ve Shiva Baby (2020) filmleri vaka analizi yöntemiyle incelenmiştir. Bulgular, geleneksel klişelerin kadını erkek öznenin anlatısında nesne konumuna indirgediğini; Manic Pixie Dream Girl ve The Cool Girl gibi modern arketiplerin ise bu işlevi üstü kapalı biçimde sürdürdüğünü ortaya koymuştur. Buna karşın, incelenen güncel filmlerin, yerleşik anlatı ve tür kalıplarını kırarak ikili karşıtlıkların dışında konumlanan, karmaşık ve çok boyutlu kadın karakterler yarattığı saptanmıştır. Sonuç olarak, Amerikan sinemasındaki eril tahakküm yapılarının devamlılığına rağmen, günümüz kültürel ortamının, yeni üretim modellerinin ve zamanın ruhunun, bu katı ikilikleri aşındıran, sabit görülen yapıları sarsarak klişeleri dönüştüren anlatılara alan açtığı yargısına varılmıştır. Sinemanın, cinsiyet normlarını sorgulamada ve daha çoğulcu gelecekler tahayyül etmede dönüştürücü bir potansiyele sahip olduğu görülmektedir. Bu doğrultuda, yalnızca normatif yapıların eleştirisi kadar, yeni yaşam olanakları yaratan bu üretimlerin analizinin de önemini vurgulamaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines how female character tropes in American cinema are constructed on the basis of hierarchical binary oppositions (mind/body, culture/nature, subject/object, public sphere/private sphere, order/chaos, good/evil) as products of the dominant patriarchal ideology. The aim of the research is to identify the ideological origins of these tropes and analyze how, under the influence of the zeitgeist, they have been transformed in contemporary film. Methodologically, tropes such as Damsel in Distress, Femme Fatale, Manic Pixie Dream Girl, and The Cool Girl are subjected to an ideological analysis informed by poststructuralist and feminist theory. In order to examine the contemporary transformation of these tropes, Everything Everywhere All at Once (2022), Promising Young Woman (2020), and Shiva Baby (2020) are analyzed as case studies. The findings reveal that traditional tropes reduce women to objects within the male subject's narrative, while modern archetypes like the Manic Pixie Dream Girl and The Cool Girl perpetuate this function in a covert manner. In contrast, the contemporary films under study dismantle established narrative and genre conventions to produce complex, multidimensional female characters situated beyond binary oppositions. As a result, despite the persistence of patriarchal power structures in American cinema, it is argued that today's cultural environment, new production models, and the spirit of the times have created space for narratives that erode these rigid dualities and transform tropes. Cinema is thus seen to possess transformative potential both in questioning gender norms and imagining more pluralistic futures, underscoring the importance not only of critiquing normative structures but also of analyzing these productions that generate new possibilities for living.
Benzer Tezler
- Perdede kimlik oyunlari:“Oppenheimer”ve“Barbie”filmlerinin Judith Butler'in cinsiyetin performatifliği kuramı bağlamında analizi
Identity games on the screen: analysis of the films“Oppenheimer”and“Barbie”in the context of Judith Butler'stheory of gender performativity
İREM AYDIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
İletişim BilimleriAydın Adnan Menderes ÜniversitesiMedya ve İletişim Çalışmaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜSEYİN ÇELİK
- 1990'lardan günümüze Amerikan savaş filmlerinde üçüncü Dünya ülkelerinin sunumu
The presentation of the third world countries in the American war films from 90's up through present
FATMA YAPICI
Yüksek Lisans
Türkçe
2004
SosyolojiEge ÜniversitesiRadyo Televizyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KONCA YUMLU
- Hollywood sinemasında feminist söylem: Greta Gerwig filmlerinde kadın temsili
Feminist discourse in Hollywood cinema: Female representation in Greta Gerwig films
ASLI ZEYNEP KAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Radyo-TelevizyonErciyes ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BURAK MEDİN
- Reflections of masculinity in Quentin Tarantino's Reservoir Dogs, Pulp Fiction and David Fincer's Fight Club
Quentin Tarantino'nun Rezervuar Köpekleri ve Ucuz Roman ile David Fincer'ın Dövüş Kulübü filmlerindeki erkeklik olgusunun yansımaları
EBRU İŞERİ ERDOĞAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2003
Alman Dili ve EdebiyatıHacettepe ÜniversitesiAmerikan Kültürü ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. BİLGE MUTLUAY
- Spike Lee filmleriyle siyah imgesinin Hollywood'daki dönüşümü
Transformation of the black image in Hollywood through Spike Lee films
AHMET ILGAZ
Doktora
Türkçe
2012
Sahne ve Görüntü SanatlarıMarmara ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURÇAY TÜRKOĞLU