İleri yaş bipolar bozuklukta beyin yaşlanması, vasküler risk faktörleri ve metabolik sendromun klinik ve işlevselliğe etkileri ile premorbid ve bilişsel prediktörleri
Effects of brain aging, vascular risk factors, and metabolic syndrome on clinical and functional outcomes, and premorbid and cognitive predictors in older age bipolar disorder
- Tez No: 956578
- Danışmanlar: PROF. DR. İBRAHİM EMRE BORA
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Psikiyatri, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2024
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Psikiyatri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bipolar bozukluk hastalarında kardiyovasküler komorbiditeler genel popülasyona göre 5 kat daha sık görülmekte ve duygudurum bozukluğu olmayanlara göre ortalama 17 yıl daha erken ortaya çıkmaktadır. Bipolar bozukluk hastaları için kardiyovasküler risk faktörleri varlığı, daha şiddetli psikiyatrik semptomlar bakımından artmış risk oluşturmaktadır. Bu çalışmanın amacı, 55 yaş üstündeki bipolar bozukluk hastalarında komorbid vasküler risk faktörlerinin, metabolik sendromun ve beyin yaşlanmasının hastalığın gidişatı ile hastaların işlevselliğine ve kognisyonuna olan etkilerini incelemek ve bu etkileşimin premorbid ve bilişsel prediktörlerini araştırmaktır. Çalışmamıza 55 yaş ve üzerinde olup Hamilton Depresyon Değerlendirme Ölçeği (<7) ve Young Mani Derecelendirme Ölçeği'ne göre (<7) ötimik saptanan bipolar bozukluk tanılı 67 kişi alındı. Katılımcıların sosyodemografik ve klinik özellikleri olgu veri kayıt formuna kaydedildi. Metabolik sendrom değerlendirilmesi amacıyla bel çevresi ve periferik arteriyal kan basınçları ölçüldü. Katılımcıların -tıbbi sağlık kayıtlarından erişim mümkünse ve hastanın onamı dahilinde- kardiyovasküler risk skorlarının belirlenmesi amacıyla son 6 ay içerisinde periferik venöz kan örneğinden çalışılmış açlık kan glukozu, CRP, serum trigliserid düzeyi, serum total kolesterol düzeyi, serum HDL ve LDL düzeyleri bakıldı ve beyin yaşlanması bulgularının incelenmesi amacıyla kraniyal MRI aracılığıyla Fazekas ve Scheltens evrelemeleri yapıldı. Katılımcılara Bireysel ve Sosyal Performans Ölçeği (PSP), Boyutsal Apati Ölçeği (BAÖ), Barratt Dürtüsellik Ölçeği (BDÖ), Sidney Melankoli Prototipi İndeksi, Lille Apati Derecelendirme Ölçeği (LADÖ), Addenbrook Kognitif Muayene Testi (ACE-R), Psikiyatride Bilişsel Bozukluk Tarama Testi (SCIP) ve DEU SCAN LAB Sosyal Biliş Bataryası uygulandı. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak alınmıştır. Katılımcılar metabolik sendrom tanılarının varlığına göre gruplandırıldıklarında, iki grup arasında işlevsellik, apati skorları, YMDÖ skorları, son beş yıl içerisindeki depresyon, melankolik depresyon ve psikotik özellikli atak sayıları ve ESCoT alt skorları açısından anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Korelasyon analizleri sonucunda Framingham KVRS, MetS ve beyin yaşlanması bulguları ile nörobiliş ve sosyal biliş kusurları, işlevsellik, apati skorları ve klinik seyir değişkenleri arasında değişen derecelerde korelasyonlar saptanmıştır. Sosyal biliş kusurlarının yordayıcılarını saptamak için oluşturulan çoklu lineer regresyon modellerinde, ESCoT total skorunu, MMSE ve son 5 yıldaki psikotik özellikli atak sayısının yordadığı; Afektif zihin kuramı kusurunu ise Scheltens evresi ve MMSE'nin yordadığı gösterilmiştir. Aracı değişken analizleri sonucunda Scheltens evresi ile ESCoT total skoru ve Afektif ZK arasında MMSE'nin mediatör etkisinin bulunmadığı; Framingham KVRS ile Afektif ZK arasında ise Scheltens evresinin tam mediatör etkisinin olduğu ve görsel-mekansal biliş kusurunun kısmi mediatör etkisinin olduğu saptanmıştır. Çalışmamızın sonuçları, ileri yaş bipolar bozukluktaki farklı bilişsel profiller ve klinik görünümlerin altında farklı patofizyolojik mekanizmaların bulunabileceği görüşünü destekler niteliktedir. Sosyal biliş kusurlarının genel bilişsel bozukluktan bağımsız, vasküler-metabolik risk faktörleriyle ilişkili farklı mekanizmalar aracılığıyla da gelişebileceği yönündeki bulgularımızın ileri nörogörüntüleme ve biyomarker çalışmalarıyla desteklenmesi gerekmektedir. Karmaşık doğada bir hastalık olan bipolar bozukluğun ileri yaşlardaki çeşitli alt gruplarını tanımlamak ve etkin terapötik yaklaşımlar geliştirebilmek adına daha geniş örneklemler ile uzunlamasına çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.
Özet (Çeviri)
Cardiovascular comorbidities are five times more common in patients with bipolar disorder compared to the general population and appear an average of 17 years earlier than in those without mood disorders. The presence of cardiovascular risk factors in patients with bipolar disorder poses an increased risk for more severe psychiatric symptoms. The aim of this study is to examine the effects of comorbid vascular risk factors, metabolic syndrome, and brain aging on the course of the disease, functionality, and cognition in patients with bipolar disorder over the age of 55, and to investigate the premorbid and cognitive predictors of this interaction. Sixty-seven individuals aged 55 and over, diagnosed with bipolar disorder and euthymic according to the Hamilton Depression Rating Scale (<7) and the Young Mania Rating Scale (<7), were included in our study. The sociodemographic and clinical characteristics of the participants were recorded in the case data form. Waist circumference and peripheral arterial blood pressure were measured to evaluate metabolic syndrome. To determine the cardiovascular risk scores of the participants, fasting blood glucose, CRP, serum triglyceride level, serum total cholesterol level, serum HDL, and LDL levels were examined from peripheral venous blood samples taken within the last 6 months, provided that access to their medical health records was possible and with the patient's consent. Brain aging findings were examined using cranial MRI with Fazekas and Scheltens staging. The participants were assessed with the Individual and Social Performance Scale (PSP), the Dimensional Apathy Scale (DAS), the Barratt Impulsiveness Scale (BIS), the Sydney Melancholia Prototype Index, the Lille Apathy Rating Scale (LARS), the Addenbrooke's Cognitive Examination (ACE-R), the Screening for Cognitive Impairment in Psychiatry (SCIP), and the DEU SCAN LAB Social Cognition Battery. The level of statistical significance was set at p<0.05. When the participants were grouped according to the presence of metabolic syndrome, significant differences were found between the two groups in terms of functionality, apathy scores, YMRS scores, the number of depressive, melancholic depression, and psychotic feature episodes in the last five years, and ESCoT sub-scores. Correlation analyses revealed varying degrees of correlations between Framingham CVRS, MetS, brain aging findings, and neurocognitive and social cognitive impairments, functionality, apathy scores, and clinical course variables. In the multiple linear regression models created to identify predictors of social cognition impairments, it was shown that the total ESCoT score was predicted by MMSE and the number of psychotic feature episodes in the last 5 years, while the affective theory of mind impairment was predicted by Scheltens stage and MMSE. Mediator variable analyses showed that there was no mediating effect of MMSE between Scheltens stage and total ESCoT score and affective theory of mind; however, Scheltens stage had a full mediating effect between Framingham CVRS and affective theory of mind, and visuospatial cognitive impairment had a partial mediating effect. The results of our study support the view that different pathophysiological mechanisms may underlie the various cognitive profiles and clinical presentations in older age bipolar disorder. Our findings suggest that social cognition impairments may develop through mechanisms related to vascular-metabolic risk factors, independent of general cognitive impairment. These findings need to be supported by advanced neuroimaging and biomarker studies. Longitudinal studies with larger samples are needed to identify the various subgroups in older age bipolar disorder, a complex disease, and to develop effective therapeutic approaches.
Benzer Tezler
- Ağızlık açma mekanizmalarının tasarımı
Başlık çevirisi yok
RECEP EREN
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Tekstil ve Tekstil MühendisliğiUludağ ÜniversitesiTekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HALİL R. ALPAY
- Dokuma kumaşlarda örgü tipinin ham kumaşın boyutları ve geometrik özellikleri üzerindeki etkilerinin araştırılması
Başlık çevirisi yok
EMEL ÖNDER
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Tekstil ve Tekstil MühendisliğiEge ÜniversitesiTekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜNGÖR BAŞER
- Gebelik ve doğum olgularında prolaktin düzeylerinin değerlendirilmesi
The Evaluation of prolactin values during pregnancy labour and in deliveries
TÜLİN AKAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1987
Kadın Hastalıkları ve DoğumGazi ÜniversitesiKadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. MÜLAZIM YILDIRIM