Geri Dön

Max Horkheimer'ın yöntem eleştirisi ve maddeciliği üzerine inceleme

An examination of Max Horkheimer's method criticism and materialism

PDF İndir

  1. Tez No: 957176
  2. Yazar: MEHMET ARŞİMET
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. BORA ERDAĞI
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Felsefe, Philosophy
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Kocaeli Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Felsefe Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Felsefe Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Max Horkheimer'ın geleneksel düşünme biçimlerine yönelik eleştirisi ve bu biçimlere karşı geliştirdiği eleştirel kuram, çalışmanın temel inceleme konusunu oluşturur. Horkheimer'ın epistemolojideki yöntem eleştirisi, maddeci bir anlayış temelinde değerlendirilir ve bu doğrultuda bu çalışma Geleneksel ve Eleştirel Kuram, Akıl Tutulması ve Alacakaranlık gibi temel eserlerini nitel araştırma yöntemiyle analiz eder. Çalışma, Horkheimer'ın hem pozitivizme hem de metafiziğe yönelttiği eleştirileri diyalektik bir çerçevede nasıl temellendirdiğini ve tarihsel maddeci anlayışı nasıl yeniden kurduğunu açıklamayı amaçlar. Pozitivizm ve metafizik, Horkheimer'ın eleştirel felsefesinde karşıt kutuplar gibi görünse de diyalektik yöntem aracılığıyla birbirini tamamlayan yapılar olarak ele alınır. Aynı zamanda Horkheimer'ın Hegel'den esinle geliştirdiği Nesnel Akıl (Vernunft) ve onun karşısına konumlanan Öznel Akıl (Verstand) ayrımı ile bu iki kullanım biçiminin tarihsel izlerine eşlik eder. Aklın bu iki kullanımını yarattığı etkileri eleştirel analize tabi tutan Horkheimer'a göre tarihte büyük sorunlar yaratır. Bu sorunun kaynağı, ayrımın kendisinde değildir; asıl sorunu oluşturanın birinin diğeri üzerinde kurduğu mutlak egemenlik olduğu kanısıdır. Aklın bu ikili kullanımını“hangisi doğrudur?”sorusuyla değil,“nasıl anlaşılmalıdır?”sorusuyla ele alan Horkheimer'ın yöntemsel yaklaşımı, düşünme biçimlerine yaptığı vurgu ile ön plana çıkar. Horkheimer'ın yöntem anlayışı, felsefe tarihindeki önemli düşünce akımları ve filozoflarla karşılaştırmalı olarak değerlendirilir. Bu değerlendirme çerçevesinde diyalektik maddeciliğin yeri netleştirilir. Horkheimer'ın epistemolojik yöntemi, geleneksel düşünme biçimini ve yarattığı toplumsal karakteri hem felsefi hem de politik düzlemde ele alır. Sonuç olarak bu yöntemin akıl kavramına yüklediği anlam, yeniden düşünmeyi mümkün kılar ve çağdaş toplumsal krizler karşısında hâlâ geçerliliğini koruyan bir çerçeve sunar.

Özet (Çeviri)

Max Horkheimer's criticism of traditional ways of thinking and the critical theory he developed against these ways constitute the main object of study. Horkheimer's critique of method in epistemology is evaluated on the basis of a materialist understanding, and in this direction, this study analyses his main works such as Traditional and Critical Theory, Eclipse of Reason and Twilight with qualitative research method. The study aims to explain how Horkheimer grounds his criticisms of both positivism and metaphysics in a dialectical framework and how he reconstructs the historical materialist understanding. Although positivism and metaphysics seem to be opposite poles, in Horkheimer's critical philosophy, they are treated as complementary structures through the dialectical method. At the same time, Horkheimer's Hegel-inspired distinction between objective reason (Vernunft) and its opposite, subjective reason (Verstand), accompanies the historical traces of these two forms of use. According to Horkheimer, who critically analyses the effects of these two uses of reason, they create major problems in history. The source of this problem is not in the distinction itself; it is the belief that the absolute domination of one over the other that creates the real problem. Horkheimer's methodological approach, which deals with this dual use of reason not with the question 'which is true?' but with the question 'how should it be understood?', comes to the fore with its emphasis on ways of thinking. Horkheimer's understanding of method is evaluated in comparison with important movements of thought and philosophers in the history of philosophy. Within the framework of this evaluation, the place of dialectical materialism is clarified. Horkheimer's epistemological method deals with the traditional way of thinking and the social character it creates on both philosophical and political levels. As a result, the meaning that this method attributes to the concept of reason makes rethinking possible and offers a framework that is still valid in the face of contemporary social crises.

Geri Dön