Toplu konut projelerinin salonlarında gün ışığı performansının parametrik optimizasyon yöntemleriyle iyileştirilmesi: TOKİ İstanbul Sütlüce projesi örneği
Parametric optimization of daylight performance in living rooms of mass housing: A case study of TOKİ İstanbul Sütlüce project
- Tez No: 958870
- Danışmanlar: DOÇ. DR. EDA SELÇUK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İç Mimari ve Dekorasyon, Mimarlık, Interior Design and Decoration, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Haliç Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İç Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Doğal günışığının mekanlarda etkili bir şekilde kullanılması hem enerji tüketimini azaltan hem de iç mekân konforunu ve kullanıcı memnuniyetini artırarak iyileştiren temel bir tasarım unsurudur. Yeterli günışığı erişimi aydınlatma kalitesini yükseltirken yapay ışıklandırmaya duyulan ihtiyacı en aza indirmektedir. Toplu konut projelerinde ise mimari form, pencere yerleşimi ve blok yönelimi kararlarının günışığı performansına etkisi önemli olmakla birlikte tasarımın erken aşamalarında detaylı olarak ele alındığında hem mekânsal kaliteyi hem de enerji verimliliğini önemli ölçüde artırma potansiyeli taşımaktadır. Toplu konut söz konusu olduğunda Türkiye de en yaygın model TOKİ projeleri olmaktadır. TOKİ düşük maliyet, hızlı uygulama ve tekrarlı tipolojiye sahip olmasından dolayı tercih edilmektedir. Bu standartlaşmayla ancak yapı verimliliği ve sosyal barınma hedeflerini desteklenmekte; pencere boyutları ve blok yerleşimleri çoğu zaman farklı çevresel koşullar ve yönelimler göz önüne alınmadan kurgulanmaktadır. Bu durum iç mekanlarda yetersiz günışığı performansına yol açmakta ve kullanıcı konforunu sağlayamamaktadır. Bu çalışma, toplu konut projelerinde sıklıkla karşılaşılan doğal gün ışığı performansı sorunlarını ele almakta ve İstanbul Sütlüce'de Haliç manzarasına bakan kritik bir değerlendirme alanı olan TOKİ İstanbul Sütlüce Projesi D Blok örneği üzerinden bu performansı iyileştirmeye yönelik parametrik optimizasyon stratejilerini incelemektedir. Bu çalışmada, toplu konutlarda günışığına ilişkin tasarım kriterlerinin belirlenmesi amacıyla önce kapsamlı bir literatür taraması yapılarak derlenen bilgilerin ardından çevre binaların gölgeleme etkisinin en kritik düzeyde hissedildiği salon hacimlerinde mevcut durum simülasyonları yürütülmüştür. TOKİ İstanbul Sütlüce Projesi D Bloğu'nun salon birimlerinde mevcut mimari form ve pencere düzeni korunarak üç optimizasyon senaryosu geliştirilmiştir. Çalışmanın yöntemi olarak yenilikçi bir BIM tabanlı iş akışı geliştirilerek Revit'ten aktarılan model, Rhino–Grasshopper ortamında Ladybug ile Gün Işığı Otonomisi (DA₁₅₀) analizine hazırlanmış; Galapagos ile Döndürme, Taşıma ve Döndürme-Taşıma senaryoları parametrik olarak çözümlenmiştir. Analiz alanı olarak yalnızca salon hacimleri alınmış ve simülasyon adımları katlar arası karşılaştırmalı tablolarla gösterilmiştir. Çalışma sonucunda mevcut durum salonlarında ortalama DA₁₅₀ %59,7 çıkmıştır. Optimizasyon sonuçlarındaysa bu değerin Döndürme senaryosuyla %62,6'ya, Taşıma senatuyla %59,8e, Döndürme ve Taşıma kombinasyonuyla %66,5'e yükseldiği görülmüştür. En etkili strateji olan Döndürme ve Taşıma kombinasyonu ile %11,4 oranında iyileşme sağlanarak salonların günlük günışığı kullanma süresini yaklaşık 41 dakika artırmış ve yıllık yaklaşık 250 saat daha az yapay aydınlatma kullanımı gerektiren bir performans artışı elde edilmiştir. Elde edilen bulgular, pencere metriklerinin ötesinde yerleşim ve yönelim kararlarının bütüncül optimizasyonunun günışığı performansını en etkili biçimde yükselttiğini ve özellikle bina yöneliminin konum değişikliğinden 29 kat daha etkili olduğunu ortaya koymaktadır. Bu sonuçlar, mevcut yapılarda bile mimari müdahale gerektirmeden sadece yerleşim ve yönelim optimizasyonu ile önemli iyileştirmeler sağlanabileceğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
The effective use of natural daylight in spaces is a fundamental design element that both reduces energy consumption and improves indoor comfort and user satisfaction. Adequate daylight access increases lighting quality while minimizing the need for artificial lighting. In mass housing projects, the impact of architectural form, window placement and block orientation decisions on daylight performance is important, and when considered in detail in the early stages of design, it has the potential to significantly increase both spatial quality and energy efficiency. When it comes to mass housing, the most common model in Turkey is TOKİ projects. TOKİ is preferred due to its low cost, fast implementation and repetitive typology. With this standardization, only the building efficiency and social housing goals are supported; window sizes and block layouts are often designed without considering different environmental conditions and orientations. This situation leads to insufficient daylight performance in interior spaces and cannot provide user comfort. This study addresses the natural daylight performance problems frequently encountered in mass housing projects and examines parametric optimization strategies to improve this performance through the example of TOKİ İstanbul Sütlüce Project D Block which is a critical assessment area overlooking the Golden Horn in İstanbul Sütlüce. In this study, in order to determine the design criteria for daylight in mass housing, first a comprehensive literature review was conducted and then the information was compiled and then current situation simulations were conducted in the hall volumes where the shading effect of the surrounding buildings was felt at the most critical level. Three optimization scenarios were developed by preserving the existing architectural form and window arrangement in the hall units of TOKİ İstanbul Sütlüce Project D Block. As the method of the study, an innovative BIM-based workflow was developed and the model transferred from Revit was prepared for Daylight Autonomy (DA₁₅₀) analysis with Ladybug in the Rhino–Grasshopper environment; Rotation, Transport and Rotation+Transport scenarios were solved parametrically with Galapagos. Only the hall volumes were taken as the analysis area and the simulation steps were shown with comparative tables between floors. As a result of the study, the average DA₁₅₀ in the current situation halls was found to be 59,7%, while in the optimization results, this value increased to 62.6% with the Rotation scenario, 59.8% with Transport, and 66.5% with Rotation and Transport. The most effective strategy, the Rotation and Movement combination, achieved an 11.4% improvement, increasing the daily daylight usage time of living rooms by approximately 41 minutes and resulting in a performance enhancement that requires approximately 250 hours less artificial lighting usage annually. The findings reveal that holistic optimization of layout and orientation decisions, beyond window metrics, most effectively enhances daylight performance and demonstrates that building orientation is 29 times more effective than location changes. These results show that significant improvements can be achieved even in existing buildings through layout and orientation optimization alone without requiring architectural intervention.
Benzer Tezler
- İki katlı pamuk ipliklerinden dokunan kumaşlarda örgüye bağlı olarak maksimum atkı sıklığının değişimi üzerinde bir araştırma
Başlık çevirisi yok
MELTEM ASLI NARTER
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Tekstil ve Tekstil MühendisliğiEge ÜniversitesiTekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜNGÖR BAŞER
- Computer aided design of lumped and distributed broadband matching and filtering networks
Başlık çevirisi yok
ADNAN KÖKSAL
Yüksek Lisans
İngilizce
1987
Elektrik ve Elektronik MühendisliğiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiElektrik-Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NEVZAT YILDIRIM
- Ülkemizdeki çeşitli büyüklükteki yerleşim merkezlerinde uygulanabilecek kültür yapısı planlama modeli
The Planning model of the cultural building which applicable at different size of settlement center
MUSTAFA İNCESAKAL
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Şehircilik ve Bölge PlanlamaGazi ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. UMUR ERKMEN