Farklı gübre formların ekmeklik buğdayın (Triticum aestivum L.) verim ve bazı kalite özeliklerine etkisi
The effects of different fertilizer forms on yield and somequality characteristics of bread wheat (Triticum aesti̇vum L.)
- Tez No: 959010
- Danışmanlar: PROF. DR. FAHRİ SÖNMEZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Ekmeklik Buğday, Azot Formu, Genotip, Tane Verimi, Kalite Parametreleri, Bread Wheat, Nitrogen Form, Genotype, Grain Yield, Quality Parameters
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, farklı azotlu gübre formlarının (amonyum sülfat, üre ve nitropower), ekmeklik buğday genotiplerinde verim ve kalite özellikleri üzerindeki etkilerini incelemek amacıyla, 2023–2024 yetiştirme döneminde Tokat ekolojik şartlarında yürütülmüştür. Tesadüf Bloklarında Bölünmüş Parseller deneme desenine göre yürütülen çalışmada altı farklı buğday genotipi (Panhandle, Robidoux, NE14691, NE15624, Sönmez-2001 ve Flamura-85) ve üç farklı formu (Amonyum sülfat, üre ve nitropower) kullanılmıştır. Araştırmada başaklanma, tane dolum, olgunlaşma süreleri, bitki boyu, m 2 'de başak sayısı, başakta başakçık, tane sayıları, biyolojik verim, tane verimi, hasat indeksi, bin tane ağırlığı, hektolitre ağırlığı, ham protein oranı, yaş gluten içeriği, zeleny sedimentasyon ve nişasta oranı gibi parametreler değerlendirilmiştir. Genotiplerin, biyolojik verim ve hektolitre ağırlığı hariç, diğer tüm özellikler üzerinde istatistiksel olarak anlamlı etkisinin olduğu belirlenmiştir. Genotipler arasında Flamura- 85 ve Robidoux yüksek tane verimi ile öne çıkarken; NE14691, NE15624 ve Panhandle genotipleri, ham protein oranı, yaş gluten içeriği ve sedimentasyon gibi kalite özellikleri bakımından üstün performans göstermişlerdir. Farklı formlarda uygulanan azotun ise yalnızca bin tane ağırlığı üzerine doğrudan etkisinin istatistiksel olarak önemli olduğu saptanmıştır. Bu bağlamda, nitropower uygulaması bin tane ağırlığını artırmıştır. Bunun yanı sıra, uygulanan azot formlarının toplam verim, tane verimi ve hektolitre ağırlığı üzerindeki etkisinin genotiplere göre değişkenlik gösterdiği belirlenmiştir. Elde edilen bulgular, buğday üretiminde hem verimi hem de kaliteyi artırmaya yönelik olarak uygun genotip–gübre kombinasyonlarının seçilmesinin önemini ortaya koymaktadır. Azot yönetimi yalnızca çevre koşullarına değil, aynı zamanda genotiplerin azota verdiği tepkilere ve uygulanan azot formlarına göre şekillendirilmelidir. Bu nedenle, farklı azot dozlarının da dâhil edildiği çok yıllık araştırmaların yürütülmesi bilimsel açıdan uygun olacaktır.
Özet (Çeviri)
This study was conducted under the ecological conditions of Tokat during the 2023–2024 growing season to investigate the effects of different nitrogen fertilizer forms (ammonium sulfate, urea, and nitropower) on yield and quality traits in bread wheat genotypes. The experiment was laid out in a Split Plot Design based on Randomized Complete Blocks, using six different wheat genotypes (Panhandle, Robidoux, NE14691, NE15624, Sönmez-2001, and Flamura-85) and three different nitrogen forms (ammonium sulfate, urea, and nitropower). Parameters such as heading time, grain filling duration, maturity time, plant height, number of spikes per m², number of spikelets and grains per spike, biological yield, grain yield, harvest index, thousand kernel weight, hectoliter weight, crude protein content, wet gluten content, Zeleny sedimentation value, and starch content were evaluated. The results showed that genotypes had a statistically significant effect on all traits except biological yield and hectoliter weight. Among the genotypes, Flamura-85 and Robidoux stood out with their high grain yield, while NE14691, NE15624, and Panhandle genotypes exhibited superior performance in quality-related traits such as crude protein content, wet gluten content, and sedimentation value. Among the nitrogen forms, only the thousand kernel weight was significantly affected by nitrogen treatment, with Nitropower application leading to an increase in this trait. In addition, the effects of nitrogen forms on total yield, grain yield, and hectoliter weight were found to vary depending on the genotype. The findings highlight the importance of selecting suitable genotype–fertilizer combinations to improve both yield and quality in wheat production. Nitrogen management should be tailored not only to environmental conditions but also to the responses of genotypes and the forms of nitrogen applied. Therefore, it is scientifically recommended to conduct multi-year studies that also include different nitrogen doses.
Benzer Tezler
- Bazı esterlerin kinetik incelenmesi ve termodinamik parametrelerin belirlenmesi
Kinetic study and detesmination of thermodnamic parameters of some esters
İBRAHİM TAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Kimya MühendisliğiUludağ ÜniversitesiKimya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA CEBE
- İzmir'de bazı yolların kapatılarak yaya bölgeleri oluşturma da kent peyzajını geliştirme açısından yeniden planlanması üzerinde araştırmalar
Başlık çevirisi yok
BAHAR TÜRKYILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Şehircilik ve Bölge PlanlamaEge ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
- Testosteron dihidrotestosteron ve östrojenin benign prostat hiperplazisindeki etyolojik rolleri
The roles of testosterone, dihydrotestosterone and estradiole on the etiology of benign prostatic hyperplasia
HALUK TOKUÇOĞLU
- Süt formüllerinin tüketim uygulamaları ve süt formüllerinin C vitamini içeriği ile pH değerleri
Başlık çevirisi yok
GÖNÜL VAROL
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Besin Hijyeni ve Teknolojisiİstanbul ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TÜRKAN KUTLUAY
- Türkiye'de aile planlaması çalışmalarında erkeklerin önemi, hastane personeli ile fabrika işçilerinin doğum kontrol yöntemlerine karşı tutum ve davranranışlarında farklılığın araştırılması
Başlık çevirisi yok
KAMİL MALKOÇLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Demografiİstanbul ÜniversitesiAile Sağlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DERİN KÖSEBAY