Komşuluk ilişkileri ve aidiyet olgusunun yarı özel alanlar çerçevesinde incelenmesi
Analyzing neighborhood relations and the phenomenon of belonging within the context of semi-private spaces
- Tez No: 960038
- Danışmanlar: PROF. DR. NİLGÜN ÇOLPAN ERKAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Şehircilik ve Bölge Planlama, Urban and Regional Planning
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kentsel Mekan Organizasyonu ve Tasarım Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Son yıllarda artan yapılaşma yoğunluğu, nüfus hareketliliği ve mekânsal dönüşüm dinamikleri, özellikle kentsel doku içerisinde yer alan kamusal alanların niceliksel ve niteliksel olarak azalmasına yol açmaktadır. Bu durum, bireyler arası etkileşimin zayıflamasına, toplumsal yabancılaşmaya ve mekânsal aidiyet duygusunun gerilemesine neden olmakta; dolayısıyla çeşitli sosyal sorunları beraberinde getirmektedir. Kamusal yaşamın gerilediği bu kentsel bağlamda, özel ve kamusal alanlar arasında konumlanan yarı özel açık alanlar- apartman bahçeleri- önemli bir geçiş mekânı ve sosyal arayüz işlevi üstlenmektedir. Bu tür mekânlar, yalnızca fiziksel birer geçiş alanı olmanın ötesinde, aidiyet duygusunun gelişimine ve komşuluk ilişkilerinin güçlenmesine katkı sağlayan, sosyal etkileşimin gerçekleştiği ve tesadüfi karşılaşmaların yaşandığı etkileşim zeminleri olarak öne çıkmaktadır. Ancak yarı özel alanların bu özgün sosyal işlevlerine ilişkin literatürde bütüncül bir değerlendirme ve ampirik araştırma eksikliği dikkat çekmektedir. Bu çalışma, yarı özel açık alanları bahsedilen işlevler çerçevesinde ele alarak söz konusu boşluğun giderilmesine katkı sunmayı amaçlamaktadır. Bu doğrultuda araştırma, İstanbul'un Bahçelievler ilçesinde yer alan Bahçelievler (B-3 bölgesi) ve Siyavuşpaşa mahallelerinde, parsel büyüklüğüne dayalı bir stratifikasyon (tabakalama) yöntemiyle belirlenen örneklem çerçevesinde yürütülmüştür. Toplam 192 katılımcıyla gerçekleştirilen yüz yüze anket ve yarı yapılandırılmış görüşmelerin yanı sıra, yerinde yapılan gözlemler ve geliştirilen bahçe kalite puanlama sistemi aracılığıyla fiziksel çevreye ilişkin veriler toplanmıştır. Veriler SPSS ortamında çeşitli istatistiksel testlerle değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, apartman bahçesi varlığının mekâna yönelik aidiyet duygusu (p=0,019) ve komşuluk ilişkileri (p=0,025) üzerinde istatistiksel olarak anlamlı ve olumlu etkiler yarattığını ortaya koymuştur. Bununla birlikte apartman bahçelerinin fiziksel kalitesi de hem aidiyet duygusu (p<0,001) hem de komşuluk ilişkileri (p<0,001) üzerinde etkili olmaktadır. Özellikle fiziksel kalitenin artmasıyla apartmanda yaşamaktan keyif alma ve burayı 'özel bir yer' olarak algılama gibi olumlu hislerin geliştiği saptanmıştır (p=0,022). Bahçe büyüklüğünün ise yalnızca komşuluk ilişkileri üzerinde anlamlı bir farklılık oluşturduğu saptanmıştır (p=0,002). Bu bulgular, araştırma kapsamında geliştirilen hipotezlerin büyük ölçüde doğrulandığını ve yarı özel açık alanların sosyal işlevlerinin hem mekânsal hem de sosyodemografik değişkenlerle birlikte şekillendiğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, apartman bahçeleri gibi yarı özel açık alanların yalnızca fiziksel geçiş alanları değil; sosyal etkileşimi, rastlantısal karşılaşmaları ve mahalle ölçeğinde topluluk hissini destekleyen kritik sosyal arayüzler olduğu ampirik bulgularla ortaya konmuştur. Çalışma, söz konusu mekânlara ilişkin literatürdeki boşluğu doldurarak, şehir ve bölge planlama disiplini bağlamında sosyal sürdürülebilirlik, mekânsal aidiyet ve yaşam kalitesi konularına özgün ve güncel katkılar sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
In recent years, increasing construction density, population mobility, and spatial transformation dynamics have led to a quantitative and qualitative decline in public spaces, particularly within the urban fabric. This situation has resulted in weakened interpersonal interaction, social alienation, and a decline in the sense of spatial belonging, thereby bringing about various social problems. In this urban context where public life is declining, semi-private open spaces—apartment gardens—located between private and public areas serve as important transitional spaces and social interfaces. Such spaces go beyond being mere physical transition areas; they contribute to the development of a sense of belonging and the strengthening of neighborly relations, serving as interaction grounds where social interaction takes place and chance encounters occur. However, there is a notable lack of comprehensive evaluation and empirical research on the unique social functions of semi-private spaces in the literature. This study aims to contribute to addressing this gap by examining semi-private open spaces within the framework of the aforementioned functions. In this context, the research was conducted in the Bahçelievler (B-3 region) and Siyavuşpaşa neighborhoods of Istanbul's Bahçelievler district, within a sample determined by a stratification method based on parcel size. In addition to face-to-face surveys and semi-structured interviews with a total of 192 participants, data on the physical environment was collected through on-site observations and a developed garden quality scoring system. The data were evaluated using various statistical tests in SPSS. The findings revealed that the presence of apartment gardens had statistically significant and positive effects on feelings of belonging to the space (p=0.019) and neighborly relations (p=0.025). In addition, the physical quality of apartment gardens also has an effect on both the sense of belonging (p<0.001) and neighborly relations (p<0.001). In particular, it was found that as physical quality increases, positive feelings such as enjoying living in the apartment and perceiving it as a“special place”develop (p=0.022). It was also found that garden size only had a significant effect on neighborly relations (p=0.002). These findings largely confirm the hypotheses developed in the study and reveal that the social functions of semi-private open spaces are shaped by both spatial and sociodemographic variables. In conclusion, empirical findings reveal that semi-private open spaces such as apartment gardens are not merely physical transition areas but critical social interfaces that support social interaction, chance encounters, and a sense of community at the neighborhood level. The study fills a gap in the literature on such spaces and offers original and up-to-date contributions to the fields of social sustainability, spatial belonging, and quality of life within the context of urban and regional planning.
Benzer Tezler
- Güneş plajlarındaki gelişimin fotometrik incelenmesi ve flerlerin plajlara etkisi
Başlık çevirisi yok
ERDEN SOYTÜRK
- Sosyal yardımlaşma ve dayanışma faaliyetleri ile sosyal refah hizmetlerine halkın katılım eğilimleri
Başlık çevirisi yok
ŞENER KOÇYILDIRIM
Doktora
Türkçe
1987
Sosyal HizmetHacettepe ÜniversitesiSosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. VEDİA EMİROĞLU
- An Algorithm proposal for computer aided hierarchical organization of components in design
Başlık çevirisi yok
ESAT NACİ OR
- Konut sorununa çözüm yolu olarak önerilen düşük metrekareli konutlar üzerine bir inceleme
Başlık çevirisi yok
İRFAN YILDIZHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1988
MimarlıkKaradeniz Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KUTSAL ÖZTÜRK
- Bn grafı yardımıyla boole fonksiyonunun minumum kontaktla gerçekleştirimi
Başlık çevirisi yok
PINAR DÜNDAR
