Adölesanlarda dört yönlü yeme farkındalığının besin bağımlılığı, aşırı besin isteği ve beslenme durumu ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between four facet mindful eating with food addiction, craving and nutritional status in adolescents
- Tez No: 961486
- Danışmanlar: PROF. DR. SANİYE BİLİCİ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Yeme farkındalığındaki artışın, adölesanları sağlıklı beslenme davranışlarına yönlendirdiği ve bağımlılık benzeri yeme davranışları ile aşırı yeme eğilimini önlemede koruyucu bir rol oynayabileceği belirtilmektedir. Bu araştırma Dört Yönlü Yeme Farkındalığı Ölçeği'nin (DYYFÖ) adölesanlarda Türkçe geçerlik ve güvenirliğinin yapılması ve yeme farkındalığının besin bağımlılığı, aşırı besin isteği ve beslenme durumu ile ilişkisinin değerlendirilmesi amacıyla yürütülmüştür. Araştırmaya, Mersin ilinde bulunan iki ortaöğretim kurumundan 14-17 yaş arası (227 erkek, 364 kız) toplam 591 adölesan katılmış ve her iki aşamada da aynı örneklem kullanılmıştır. Çalışmanın birinci aşamasında orijinali 29 maddelik olan DYYFÖ'nün Türkçe geçerlik ve güvenirliği yapılmış, ölçeğin toplam Cronbach Alpha (CA) değeri 0,893 bulunmuştur. Açıklayıcı faktör analizinde, benzer yüklemeler gösteren 8 madde çıkarılarak ölçek 21 maddeye indirilmiştir. Test-tekrar test yöntemiyle, iki hafta sonra 100 adölesana ölçek yeniden uygulanmış ve DYYFÖ'nün zamana karşı tutarlı olduğu belirlenmiştir. İkinci aşamada Türkçe geçerli ve güvenilir bulunan DYYFÖ toplam 591 adölesana uygulanmış, adölesanlarda yeme farkındalığının besin bağımlılığı, aşırı besin isteği ve beslenme durumu ile ilişkisi değerlendirilmiştir. Sosyodemografik bilgiler ve beslenme alışkanlıkları anketi, Modifiye Edilmiş Yale Yeme Bağımlılığı Ölçeği (mYYBÖ), Çocuklar ve Adölesanlar İçin Duygusal Yeme Ölçeği (DYÖ-Ç) ve Yeme İsteği Envanteri (YİE) uygulanmış, 24 saatlik besin tüketim kayıtları ve antropometrik ölçümler alınmıştır. DYYFÖ toplam puanıyla mYYBÖ, DYÖ-Ç ve YİE toplam puanları arasında anlamlı pozitif ilişki (p<0.001) saptanmıştır. Adölesanların bel çevresi, bel boy oranı ve BKİ arttıkça besin bağımlılığı puanları artmakta, yeme isteği skorları azalmaktadır. Diyetle günlük protein(g), TDYA(g), ÇDYA(g), diyet posası (g) alımları ile DYYFÖ skoru pozitif yönde ilişkili saptanmıştır (p<0.001). Bulgular, yeme farkındalığı ile olumsuz yeme davranışları arasındaki ilişkinin daha kapsamlı çalışmalarda incelenmesine ihtiyaç olduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
An increase in mindful eating is reported to guide adolescents toward healthy eating behaviors and may play a protective role in preventing addictive-like eating patterns and overeating tendencies.This study aimed to evaluate the Turkish validity and reliability of the Four Facet Mindful Eating Scale (FFaMES) in adolescents and to examine the relationship between mindful eating, food addiction, craving, and nutritional status. A total of 591 adolescents (227 boys, 364 girls), aged 14–17, from two secondary schools in Mersin, Turkey, participated and the same sample was used in both phases of the study. In the first phase, the Turkish adaptation of the original 29-item FFaMES was assessed. The overall Cronbach's Alpha was 0.893, with acceptable internal consistency across subscales. Exploratory factor analysis led to the removal of 8 items with cross-loadings, resulting in a final 21-item version. Using the test-retest method, the scale was conducted again with 100 adolescents two weeks later and the FFaMES demonstrated temporal stability. In the second phase, the validated scale was administered to all participants. Data were collected using sociodemographic and dietary questionnaires, the Modified Yale Food Addiction Scale (mYFAS), the Emotional Eating Scale for Children and Adolescents (EES-C), and the Food Craving Inventory (FCI). Additionally, 24-hour dietary intake and anthropometric measurements were obtained. A significant positive correlation was found between total FFaMES scores and mYFAS, EES-C, and FCI scores (p<0.001). Higher waist circumference, waist-to-height ratio, and BMI were associated with increased food addiction and decreased food craving scores. FFaMES scores were positively correlated with daily intake of protein, total fat, saturated fat, and dietary fiber (p<0.001). The findings suggest that the relationship between mindful eating and unhealthy eating behaviors should be examined in more comprehensive studies.
Benzer Tezler
- Tip 1 diyabetli adölesanlarda yeme davranış tutumu ve beslenme durumu ilişkisi ile yaşam kalitesinin değerlendirilmesi
Evaluation of quality of life and relationship between eating behavior attitude and nutrition status in adolescents with type 1 diabetes
HALİME ÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Beslenme ve DiyetetikHacettepe ÜniversitesiBeslenme Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜLYA GÖKMEN ÖZEL
- İnflamatuvar bağırsak hastalığı olan adölesanların beslenme sorunlarının karma metod ile analizi ve beslenmeye yönelik kılavuz hazırlanması
Analysis of nutritional problems of adolescents with inflammatory bowel disease using a mixed-methods approach and the development of a nutritional guideline
EMRE MANİSALI
Doktora
Türkçe
2026
Beslenme ve Diyetetikİstanbul Medipol ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÖKHAN BAYSOY
- Adolesanlarda sağlık okuryazarlığı ile sağlıklı yaşam biçimi davranışları arasındaki ilişkinin belirlenmesi
Determination of the relationship between health literacy and healthy lifestyle behaviors in adolescents
MERVE KARAGÖZOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
HemşirelikBezm-İ Alem Vakıf ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NESRİN İLHAN
- Adölesanlarda hikaye anlatıcılığının siber zorbalık ve empati üzerine etkisi
Effects of storytelling on cyberbullying and empathy among adolescents
BÜŞRA DAĞCI GÜNAL
- Adölesanlarda sağlık eğitiminin dijital oyun bağımlılığına ve sağlığı geliştirme davranışına etkisi
The effect of health education on digital game addiction and health promotion behavior in adolescents
ÖZGE IŞIL ÇETİN
Doktora
Türkçe
2026
Sağlık EğitimiSağlık Bilimleri ÜniversitesiHalk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SERPİL ÖZDEMİR