Salvia officinalis l. bitkisinin in vitro koşullardarejenerasyonu ve kontrollü ortamda biyoaktif maddesentezinin arttırılması
In vitro regeneration of salvia officinalis l. plantand increasing bioactive substance synthesis in acontrolled environment
- Tez No: 961753
- Danışmanlar: PROF. DR. MUSA TÜRKER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Biyomühendislik, Biyoteknoloji, Ziraat, Bioengineering, Biotechnology, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Biyomühendislik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada Salvia officinalis L. (Tıbbi Adaçayı) bitkisinin farklı eksplantları kullanılarak in vitro bitki rejenerasyonu, kallus ve sürgün oluşturma yeteneği araştırılmıştır. Elde edilen kallus hücre serilerine stres ve elisitör uygulamaları yapılarak, in vitro ortamda biyoaktif madde üretim potansiyeli değerlendirilmiştir. Çalışmada kullanılan Salvia officinalis L. fideleri Doğaşık firmasından temin edilmiştir. Eksplant materyali olarak nodal segmentler kullanılmış, farklı oksin (IBA, NAA) ve sitokinin (BAP, KIN) kombinasyonları içeren MS besi ortamında inkübe edilmiştir. Bitki rejenerasyonunda MS + 1 mg/L IBA ve MS + 1.5 mg/L IBA, sürgün elde edilmesinde MS + 0.5 mg/L BAP + 2 mg/L NAA ve MS + 1 mg/L KIN + 0.5 mg/L NAA, kallus oluşumunda MS + 0.5 mg/L BAP + 2 mg/L NAA, MS + 1 mg/L KIN + 0.5 mg/L NAA, MS + 3 mg/L BAP + 1 mg/L NAA ortamları en etkili olmuştur. Elde edilen kallus hücre serilerine osmotik stres (3/2, 2 sükroz), soğuk stresi, karanlık stresi, besin stresi (1/4 MS, 3/4 MS), AgNO₃ (100 µM, 150 µM, 200 µM), melatonin (100 µM, 150 µM, 200 µM), H₂O₂ (100 µM, 150 µM, 200 µM) uygulanmıştır. HPLC analizleri sonucunda; klorojenik asit üretimi 100 µM AgNO₃ ile 15,11 kat (5,894 mg/L), kafeik asit üretimi 150 µM H₂O₂ ile 21,41 kat (8,199 mg/L), pkumarik asit üretimi karanlık koşullarda 15,60 kat (40,605 mg/L) artmıştır. Rosmarinik asit üretiminde 150 µM H₂O₂ uygulaması 61,52 katlık bir artışa (244,138 mg/L) neden olmuştur. Resveratrol üretimi 150 µM melatonin ile doğal bitki seviyesine (15,1027 mg/L) yaklaşmış, kuersetin üretimi ise sadece 200 µM melatonin ile artış göstermiştir. Biyoaktif bileşik miktarlarında meydana gelen bu artışlar istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.05). Çalışmadaki bulgular, uygulamış olduğumuz farklı elisitörlerin ve stres koşullarının Salvia officinalis L.'de spesifik sekonder metabolitlerin biyosentez yollarını farklı şekillerde etkilediğini ortaya koymakta ve in vitro biyoaktif madde üretimini optimize etmek için değerli bilgiler sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
In this study, the in vitro plant regeneration, callus and shoot formation potential of Salvia officinalis L. (Common Sage) was investigated using different explants. Stress and elicitor applications were performed on the obtained callus cell lines, and the potential for bioactive compound production under in vitro conditions was evaluated. The Salvia officinalis L. seedlings used in the study were obtained from the Doğaşık company. Nodal segments were used as explant material and incubated in MS medium supplemented with different combinations of auxins (IBA, NAA) and cytokinins (BAP, KIN). MS + 1 mg/L IBA and MS + 1.5 mg/L IBA were the most effective media for plant regeneration; MS + 0.5 mg/L BAP + 2 mg/L NAA and MS + 1 mg/L KIN + 0.5 mg/L NAA for shoot induction; and MS + 0.5 mg/L BAP + 2 mg/L NAA, MS + 1 mg/L KIN + 0.5 mg/L NAA, and MS + 3 mg/L BAP + 1 mg/L NAA for callus formation. The obtained callus cell lines were subjected to osmotic stress (3/2, 2 sucrose), cold stress, dark stress, nutrient stress (1/4 MS, 3/4 MS), AgNO₃ (100 µM, 150 µM, 200 µM), melatonin (100 µM, 150 µM, 200 µM), and H₂O₂ (100 µM, 150 µM, 200 µM). According to HPLC analyses, chlorogenic acid production increased 15.11-fold (5.894 mg/L) with 100 µM AgNO₃, caffeic acid 21.41-fold (8.199 mg/L) with 150 µM H₂O₂, and p-coumaric acid 15.60-fold (40.605 mg/L) under dark conditions. Rosmarinic acid showed a 61.52-fold increase (244.138 mg/L) with 150 µM H₂O₂. Resveratrol production approached the level of the natural plant (15.1027 mg/L) with 150 µM melatonin, while quercetin was only detected with 200 µM melatonin. The increases in bioactive compound levels were found to be statistically significant (p<0.05). The findings demonstrate that different elicitors and stress conditions distinctly affect the biosynthetic pathways of specific secondary metabolites in Salvia officinalis L., providing valuable insights for optimizing in vitro bioactive compound production.
Benzer Tezler
- Jüvenil diabetes mellituslu olgularda tükrük immunoglobulin A, çürük ve periodontal ilişki
Başlık çevirisi yok
SERAP AKYÜZ
- Tıbbi adaçayı (salvia officinalis L.)'nda ekolojik ve morfogenetik varyabilite
Başlık çevirisi yok
HÜSEYİN YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
1988
ZiraatÇukurova ÜniversitesiTarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MENŞURE ÖZGÜVEN
- Kızılağaç (almus glutinosa geartnsubsp barbata (C.A.Mey) Yalt.) gövde hacim ve biyokütle tablolarının düzenlenmesi
Başlık çevirisi yok
NEDİM SARAÇOĞLU
Doktora
Türkçe
1988
Ormancılık ve Orman MühendisliğiKaradeniz Teknik ÜniversitesiOrman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. FAHRİ BATU
- Tükrükteki laktobosillus miktarının saptanmasında kullanılan çürük aktivite testlerinden snyder ve dentocult dip-slide testlerinin karşılaştırılması
Başlık çevirisi yok
AYDAN KANLI
Doktora
Türkçe
1989
Diş HekimliğiHacettepe ÜniversitesiOral Diagnoz ve Radyoloji Ana Bilim Dalı
PROF.DR. ERDOĞAN TURGUT