Cinsel istismar mağduru ergenlerin yürütücü işlevleri ve zihin kuramı becerileri ile duyu profilinin incelenmesi
Examination of executive functions, theory of mind skills, and sensory profile in adolescents who are victims of sexual abuse
- Tez No: 962130
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ YASİN ÇALIŞKAN
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Psikiyatri, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: İstanbul Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmada, cinsel istismar mağduru ergenlerin yürütücü işlevleri, zihin kuramı becerileri ve duyusal profilleri incelenerek, istismarın bu bilişsel ve duyusal süreçler üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Bu doğrultuda, cinsel istismar mağduru ergenlerin bilişsel ve sosyal işlevsellik düzeylerinin daha iyi anlaşılması ve bu bireylere yönelik destekleyici müdahalelerin geliştirilmesi hedeflenmektedir. Gereç ve Yöntem: Bu vaka- kontrol çalışmasında 32 cinsel istismar mağduru ergen ile 32 sağlıklı ergen değerlendirilmiştir. Katılımcılarla Okul Çağı Çocukları İçin Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi–Şimdi ve Yaşam Boyu Versiyonu (CDŞG-ŞY) temelli psikiyatrik görüşme yapılmıştır. Sosyodemografik veri formu, BRIEF-Aile Formu (Yönetici İşlevlere Yönelik Davranış Derecelendirme Envanteri) ile çocuklara verilecek olan özbildirime dayalı Adölesan/Yetişkin Duyu Profili, Çocuklarda Anksiyete ve Depresyon Ölçeği-Yenilenmiş (ÇADÖ-Y), Gözlerden Zihin Okuma Testi-Çocuk Versiyonu, Gaf Testi uygulanmıştır. Bulgular: Olgu ve kontrol grubu karşılaştırıldığında grup arasında ölçeklerden GAF testi (p=0,004), ÇADÖ-Y alt boyutları yaygın anksiyete (p=0,010), panik bozukluğu (p=0,004), ayrılma anksiyetesi (p=0,001), majör depresyon (p=0,046), BRIEF testi alt boyutlarından duyusal kontrol (p=0,035), başlatma (p=0,023), çalışma belleği (p=0,025), üstbiliş indeksi (p=0,032), global yönetici puanı (p=0,030) yönünden anlamlı farklılık saptanmıştır. İki grup arasında AYDP alt boyutları yönünden anlamlı farklılık saptanmamıştır (p>0,05). Sonuçlar: Bu çalışmada, cinsel istismara maruz kalan ergenlerde yaygın anksiyete, panik bozukluk, ayrılma anksiyetesi ve majör depresyon düzeylerinin kontrol grubuna kıyasla anlamlı biçimde daha yüksek olduğu saptanmıştır. Yürütücü işlevlerin değerlendirildiği BRIEF ölçeğinde, duygusal kontrol, başlatma, çalışma belleği, üstbiliş ve genel yürütücü işlev alanlarında belirgin bozulmalar gözlenmiştir. Ayrıca, yürütücü işlevlerdeki bozulmalar ile duyusal profil alt boyutları arasında güçlü ve pozitif yönlü korelasyonlar bulunmuştur. Bu bulgular, istismar mağduru ergenlerin erken dönemde bütüncül bir yaklaşımla değerlendirilmesinin önemini vurgulamaktadır. Psikiyatrik destek, okul temelli takip, aileye yönelik sosyal destek ve bilişsel-duyusal rehabilitasyon programlarının entegrasyonu, bu çocukların psikososyal iyilik hâlinin desteklenmesi açısından kritik görülmektedir. Gelecekte daha geniş örneklemlerle yapılacak boylamsal çalışmalar, bulguların genellenebilirliğini artırarak istismar mağduru ergenlere yönelik koruyucu ve tedavi edici müdahalelerin geliştirilmesine katkı sağlayacaktır.
Özet (Çeviri)
Objective: This study aimed to examine the executive functions, theory of mind skills, and sensory profiles of adolescents who are victims of sexual abuse and to evaluate the impact of abuse on these cognitive and sensory processes. In this context, the study seeks to better understand the cognitive and social functioning levels of adolescents exposed to sexual abuse and to develop supportive interventions for these individuals. Materials and Methods: In this case-control study, 32 adolescent victims of sexual abuse were evaluated alongside 32 healthy adolescents. Psychiatric interviews were conducted with participants using the Schedule for Affective Disorders and Schizophrenia for School-Age Children-Present and Lifetime Version (K-SADS-PL). The following assessment instruments were administered: Sociodemographic Data Form, BRIEF-Parent Form (Behavior Rating Inventory of Executive Function), self-report Adolescent/Adult Sensory Profile to be given to children, Children's Anxiety and Depression Scale-Revised (RCADS), Reading the Mind in the Eyes Test-Child Version, and the Faux Pas Test. Results: When comparing the case and control groups, significant differences were found between groups in the following measures: Faux Pas Test (p=0.004), RCADS subscales including generalized anxiety (p=0.010), panic disorder (p=0.004), separation anxiety (p=0.001), major depression (p=0.046), and BRIEF test subscales including emotional control (p=0.035), initiate (p=0.023), working memory (p=0.025), metacognition index (p=0.032), and global executive composite (p=0.030). No significant differences were found between the two groups regarding the AASP subscales (p>0.05). Conclusion: This study demonstrated that adolescents exposed to sexual abuse had significantly higher levels of generalized anxiety, panic disorder, separation anxiety, and major depression compared to the control group. They also showed marked impairments in executive functions, particularly in emotional control, initiation, working memory, metacognition, and overall executive functioning, as assessed by the BRIEF scale. Strong positive correlations were found between executive dysfunction and sensory profile subscales. These findings highlight the importance of early, comprehensive evaluation of sexually abused adolescents and the integration of psychiatric care, school-based follow-up, family-oriented social support, and cognitive-sensory rehabilitation programs. Future longitudinal studies with larger samples are needed to enhance the generalizability of these results and to guide the development of preventive and therapeutic interventions for this vulnerable population.
Benzer Tezler
- Çocuk ve ergen ruh sağlığı ve hastalıkları yataklı servisinde tedavi gören ergenlerde cinsel istismar öyküsünün nörobilişsel işlevlere etkisi
The Impact of Sexual Abuse History on Neurocognitive Functions in Adolescents Receiving Treatment in a Child and Adolescent Mental Health Inpatient Unit
CEREN GÖKOĞLU
- Cinsel istismar mağduru ergenlerin repertuar grid tekniği ile değerlendirilmesi
Adolescent victims of sexual abuse evaluation with repertory grid technique
AYLA UZUN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2013
Akdeniz ÜniversitesiÇocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...
- Cinsel istismar mağduru çocuk ve ergenlerin travmaya tepkileri ile anne-babaların tepkilerinin karşılıklı incelenmesi
Comparative investigation of the reaction to trauma in sexually abused children and adolescents and their parents
ALİ GÜVEN KILIÇOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2010
Uludağ ÜniversitesiÇocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...
- Cinsel istismar mağduru olma sebebiyle adli süreçlere dahil olan ve psikiyatrik muayenesi istenen çocuk ve ergenlerin psikiyatrik izlem sonuçları: Retrospektif bir çalışma
Psychiatric monitoring results of children and adolescents whose legal proceedings and psychiatric examinations were requested due to being victims of sexual abuse: A retrospective study
MELİHA CEREN ERKUL NAGHIZADE
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Ankara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...
- Cinsel istismar mağduru çocuk ve ergenler ile bakım verenlerinin psikolojik dayanıklılık özelliklerinin, çocuk ve ergenlerin psikopatolojisi ile ilişkisi
The relationship between psychological resilience characteristics of child and adolescent victims of sexual abuse and their caregivers and psychopathology of children and adolescents
AYŞEGÜL ŞEN DEMİR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Ankara ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...