Erken dönem uyum bozucu şemalar ve sağlık anksiyetesi arasındaki ilişki: Psikolojik esnekliğin aracı rolü
The relationship between early maladaptive schemas and health anxiety: The mediating role of psychological flexibility
- Tez No: 963095
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SİNEM DURUSAL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Erken dönem uyum bozucu şemalar, sağlık anksiyetesi, psikolojik esneklik, Early maladaptive schemas, health anxiety, psychological flexibility
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Haliç Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, erken dönem uyum bozucu şema alanları ile sağlık anksiyetesi arasındaki ilişkiyi ve psikolojik esnekliğin bu ilişkideki aracılık etkisini incelemek üzere tasarlanmıştır. Araştırma nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama yöntemi ile yapılmıştır. Araştırmanın evrenini Türkiye'de yaşayan 18-45 yaş arası 427 katılımcı oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri“Demografik Bilgi Formu”,“Young Şema Ölçeği Kısa Form-3”, Sağlık Anksiyetesi Ölçeği Kısa Versiyon“, ve ”Psikolojik Esneklik Ölçeği" kullanılarak toplanmıştır. Veriler SPSS 26.0 ve AMOS 24.0 programlarıyla analiz edilmiş; bağımsız örneklem t testi, ANOVA, korelasyon, çoklu regresyon analizi ve yapısal eşitlik modellemesi uygulanmıştır. ANOVA ve t testi sonuçlarına göre, sağlık anksiyetesinin cinsiyet, tıbbi tanı, psikiyatrik tanı varlığı gibi demografik değişkenlere göre anlamlı şekilde farklılaştığı görülmüştür. Yapılan korelasyon analizi, erken dönem uyum bozucu şema alanları ile sağlık anksiyetesi arasında anlamlı ve pozitif yönlü ilişkiler olduğunu göstermektedir. Özellikle kopukluk ve reddedilmişlik, zedelenmiş otonomi ve aşırı tetikte olma şema alanlarının sağlık anksiyetesi ile daha güçlü ilişkiler sergilediği bulunmuştur. Çoklu regresyon analizine göre, aşırı tetikte olma şema alanı sağlık anksiyetesinin anlamlı bir yordayıcısıdır. Aracılık rolü analizi ise yapısal eşitlik modeli ile incelenmiş olup, psikolojik esnekliğin bu ilişkide kısmi bir aracılık rolü üstlendiği görülmüştür. Araştırmada elde edilen bulgular literatür çerçevesinde değerlendirilmiş ve gelecek araştırmalar için öneriler sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
This study was designed to examine the relationship between early maladaptive schema domains and health anxiety, and to investigate the mediating role of psychological flexibility in this relationship. The research was conducted using the relational survey model, a quantitative research method. The study sample consisted of 427 participants between the ages of 18 and 45 residing in Turkey. Data were collected using the“Demographic Information Form”, the“Young Schema Questionnaire–Short Form 3”, the“Short Health Anxiety Inventory”, and the“Psychological Flexibility Questionnaire”. The data were analyzed using SPSS 26.0 and AMOS 24.0 software. Independent samples t-test, ANOVA, correlation analysis, multiple regression analysis, and structural equation modeling were applied. According to the results of ANOVA and t-test analyses, health anxiety significantly differed across demographic variables such as gender, presence of a medical diagnosis, and presence of a psychiatric diagnosis. Correlation analyses revealed significant and positive associations between early maladaptive schema domains and health anxiety. In particular, the schema domains of disconnection and rejection, impaired autonomy, and hypervigilance showed stronger correlations with health anxiety. Multiple regression analysis indicated that the hypervigilance schema domain was a significant predictor of health anxiety. The mediating role analysis, conducted through structural equation modeling, revealed that psychological flexibility partially mediated the relationship between schema domains and health anxiety. The findings were discussed within the framework of existing literatüre and suggestions were provided for future research.
Benzer Tezler
- Obez bireylerde kiloyla ilişkili kendini damgalamanın erken dönem uyumsuz şemalarla ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship with weight-related self-stigma and early maladaptive schemas in obese individuals
VEDAT DEMİRAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Psikolojiİstanbul Gelişim ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜZİN MUKADDES SEVİNÇER
- Sosyal anksiyetede anksiyete duyarlılığı, çocukluk çağı travmaları ve erken dönem uyumsuz şemalar
Anxiety sensitivity, childhood trauma and early maladaptive schemas in social anxiety
ASENA HATİCE KILIÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
PsikolojiSağlık Bilimleri ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ LÜTFİYE SÖĞÜTLÜ
- Major depresif bozuklukta, intihar düşüncesi ve davranışı olan ve olmayan grupların erken dönem uyumsuz şemalar ve şema modları açısından karşılaştırılması
Comparison of groups with and without suicidal ideation and behavior in major depressive disorder in terms of early maladaptive schemas and schema modes
FUNDA ERDİ AKDAĞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiPsikiyatri Ana Bilim Dalı
DR. AYŞE GÖKÇEN GÜNDOĞMUŞ
- COVİD-19 pandemi sürecinde erken dönem şemaların depresyon ve kaygı ile ilişkisinin incelenmesi
Investigation of the relationship of early maladaptive schemas with depression and anxiety in the covid-19 pandemic process
NURŞAH HİZAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
PsikolojiÜsküdar ÜniversitesiNörobilim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MERVE ÇEBİ
- Erken dönem uyumsuz şemaların çevrimiçi ve/veya telefon ile destek veren psikososyal çalışmacıların, tükenmişlik düzeyi ve durumluk/sürekli kaygı düzeyleri ile ilişkisinin incelenmesi
Examination of the relationship of early maladaptive schemas with the level of burnout and state/trait anxiety of psychosocial workers who support online and/or telephone
ALAGÜN BELCE BAHŞİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Psikolojiİstanbul Bilgi ÜniversitesiTravma ve Afet Çalışmaları Uygulamalı Ruh Sağlığı Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. AHMET TAMER AKER