Bir Eğitim Aile Sağlığı Merkezine kayıtlı kadınların meme ve serviks kanseri taramalarına uyumları ve katılımını etkileyen faktörler
Factors affecting compliance and participation in breast and cervical cancer screenings among women registered at An Educational Family Health Center
- Tez No: 963583
- Danışmanlar: PROF. DR. GÜLRU PEMRA CÖBEK ÜNALAN
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Mamografi, Kanserin Erken Tespiti, Temel Sağlık Hizmeti, Aile Hekimliği, Mammography, Early Detection of Cancer, Primary Health Care, Family Practice
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Dünyada ve ülkemizde kadınlarda önemli sağlık problemi olan, önlenebilir hastalıkların başında yer alan meme ve serviks kanserinden korunmak tarama testleriyle mümkündür. Ülkemizde Aile Sağlığı Merkezleri ile Kanser Erken Tarama, Teşhis ve Eğitim Merkezleri'nde (KETEM) eşgüdümlü olarak yürütülen kanser tarama programları uygulanmaktadır. Bu çalışma, Marmara Üniversitesi Pendik EAH Tuzla Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı kadınların birinci basamak sağlık hizmetlerinde yapılan meme ve serviks kanser taramalarına katılım durumları, telefon ve SMS yoluyla taramalara davet edilen kadınların taramalara uyumları ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Gereç/Yöntem: Kesitsel analitik tipte olan araştırmaya, Tuzla Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı 30-69 yaş arası tüm kadınlar (N=2672) dahil edilmiştir. Kadınlara bir ay arayla hatırlatıcı iki SMS gönderilmiştir. İletişim bilgilerine ulaşılan bu kadınlardan 839'una araştırmacı tarafından en az 2 defa aranma sonrasında ulaşılmış araştırmaya katılmayı kabul edenlerin meme ve serviks kanser taramaları ile durumları, tarama yaptırma/yaptırmama nedenleri öğrenilmiştir. Kanser tarama testleri eksik olan kadınlar ASM'ye davet edilerek yüz yüze görüşme yoluyla Veri Toplama Formu, Champion Sağlık İnanç Modeli'nin 5 alt boyutu (duyarlılık, önemseme/ciddiyet, sağlık motivasyonu, mamografi yararları, mamografi engelleri) ve Servikal Kanserin Erken Tanısına İlişkin Tutum Ölçeği uygulanmıştır. Araştırmada veri toplama süreci eksiksiz tamamlanmış olan 248 kadın bulunmaktadır. Meme ve serviks kanser taraması yaptırmayı kabul eden kadınların smear testi araştırmacı tarafından alınmış olup, mamografi için kadınlar KETEM'e yönlendirilerek randevuları alınmıştır. Gail Modeli kullanılarak kadınların 5 yıllık ve yaşam boyu meme kanseri risk düzeyleri hesaplanmıştır. Verilerin analizinde; tanımlayıcı istatistikler sayı, yüzde değerleri, ortalamastandart sapma, minimum ve maksimum değerleri ile verilmiştir. Karşılaştırmalı istatistiklerde kategorik veriler için Ki-kare testi, sürekli veriler için ikili gruplarda T testi kullanılmıştır. p<0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. 11 Bulgular: Çalışmaya katılan kadınların yaş ortalaması 44,088,65'tir. Çalışmaya katılan kadınların yaş, eğitim durumu, gelir düzeyi ve menopoz durumu ile birinci basamakta mamografi çektirme durumları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanırken, birinci basamakta smear yaptırma durumu ile sadece emzirme durumu arasında anlamlı ilişki bulundu. Birinci basamakta smear yaptıran kadınların SKETTÖ toplam puan ve algılanan duyarlılık alt boyut puan ortalaması yaptırmayanlara göre daha yüksek saptandı. Birinci basamakta mamografi taramalarını yaptıran kadınların Gail modeline göre hesaplanan yaşam boyu ve 5 yıllık meme kanseri riski ortalaması daha yüksek bulundu. Sonuç: Çalışmamıza katılan kadınların birinci basamakta meme ve serviks kanser taramalarına katılım oranları yeterli düzeyde değildir ancak davet sonrası yüz yüze görüşmeye gelen kadınlarda bu düzey yükselmiş, katılımcıların %66,5'ı smear testini yaptırırken; 40 yaş üstü kadınların ise %41,5'i mamografi taramalarını yaptırmıştır. Çalışmamızda kadınların kanser taramalarına yönelik olumlu tutum geliştirmelerinde ve taramaya katılım davranışlarının iyileştirilmesinde aile hekimlerinin daveti ve izleminin Birinci Basamakta yapılan kanser taramalarına katılım oranlarını ulusal düzeyin üzerine çıkardığı görülmüştür. Kısacası tarama oranlarının arttırılmasında aile hekimlerine önemli sorumluluklar düşmektedir.
Özet (Çeviri)
Objective: Protection from breast and cervical cancer, which are among the leading preventable diseases and are important health problems for women in the world and in our country, is possible with screening tests. In our country, cancer screening programs are implemented in coordination with Family Health Centers and KETEM. This study was conducted to determine the participation status of women registered at Marmara University Pendik EAH Tuzla Education Family Health Center in breast and cervical cancer screenings conducted in primary health care services, the compliance of women invited to screenings via phone and SMS and the affecting factors. Material/Method: All women between the ages of 30-69 registered at Tuzla Education Family Health Center were included in the cross-sectional analytical study. The women whose contact information was reached were called by the researcher and their status of having/not having breast and cervical cancer screenings was questioned. Two reminder SMSs were sent to the women at one-month intervals. 248 women participated in the study. Women with missing cancer screening tests were invited to Family Health Center and a Data Collection Form, Champion Health Belief Model (sensitivity, importance/seriousness, health motivation, mammography benefits, mammography barriers) and the Attitude Scale Regarding Early Diagnosis of Cervical Cancer were applied through face-to-face interviews. The smear test of women who accepted to have breast and cervical cancer screening was taken by the researcher and women were directed to KETEM for mammography. Using the Gail Model, women's 5-year and lifetime breast cancer risk levels were calculated. In the analysis of the data; descriptive statistics are given with numbers, percentage values, meanstandard deviation, minimum and maximum values. In comparative 13 statistics, Chi-square test was used for categorical data and T-test in paired groups for continuous data. The value of p<0.05 was considered statistically significant. Findings: The mean age of the women who participated in the study was 44,088,65. There was a statistically significant difference between the age, educational level, income level and menopausal status of the women who participated in the study and the status of having mammography in primary care, whereas a significant relationship was found only between the status of having smear in primary care and breastfeeding status. The mean total score and perceived sensitivity sub-dimension score of SKETTÖ were found to be higher in women who had smears in primary care compared to those who did not have smears in primary care. The mean lifetime and 5-year breast cancer risk calculated according to the Gail model was higher in women who had mammography screening in primary care. Conclusions: Participation rates of the women who participated in our study in breast and cervical cancer screening in primary care are not at an adequate level; however, 66,5% of the women who came to the face-to-face interview after the invitation had a smear test, and 41.5% of women over the age of 40 had mammography screening. Therefore, the invitation and follow-up of family physicians in developing positive attitudes towards cancer screening and improving women's behaviour towards participation in screening increases this rate above the expected level. In short, family physicians have important responsibilities in increasing screening rates
Benzer Tezler
- Aile sağlığı merkezine kayıtlı 50-65 yaş arası bireylerin kanser taramaları hakkındaki bilgi düzeyi ve tutumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of the knowledge levels and attitudes of individuals aged 50–65 registered at the family health center regarding cancer screenings
NAZLI CİHANGİR OĞURLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SABAH TÜZÜN
DR. CEYHUN DİKMEN BATMAZ
- İstanbul'da bir ilçede 30-65 yaş arası kadınlarda serviks kanseri tarama davranışını etkileyen faktörler
Factors affecting cervical cancer screening behavior in women between the age of 30-65 in a district in İstanbul
NEFİSE ŞEKER
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
Halk Sağlığıİstanbul ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HALİM İŞSEVER
- 30-65 yaş arası kadınların human papilloma virüs ve serviks kanseri taraması hakkındaki davranışlarına konu hakkında verilen eğitimin etkisi
The effect of education on the behavior of women whose ages are between 30-65 on human papilloma virus and cervical cancer screening
NERİMAN ERKAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜZİN ZEREN ÖZTÜRK
- Jinekolojik kanser taramalarına kişilerin katılımını etkileyen faktörler
Factors affecting participation in gynecological cancer screening
AYÇA TOSUN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HAKAN DEMİRCİ
- Ankara'da bir aile hekimliği birimine kayıtlı 40-69 yaş aralığındaki kadın hastaların son iki yıllık mamografi sonuçları ve doktor önerisinin mamografi yaptırmaya etkisi
Mammography outcomes over a two-year period and the influence of physician recommendations on screening adherence among women aged 40–69 registered at a family medicine unit in Ankara
SAYNUR DİLEK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSMAİL KASIM