Kanser hastalarına bakım veren hasta yakınlarının psikolojik sağlamlık durumlarının yaşam kalitesi ile ilişkisi
The relationship between the psychological resilience of caregivers of cancer patients and their quality of life
- Tez No: 965316
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MEDİNE KOÇ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Onkoloji, Psychology, Oncology
- Anahtar Kelimeler: Kanser, Bakım Veren, Hasta Yakını, Psikolojik Sağlamlık, Yaşam Kalitesi, Cancer, Caregiver, Psychological Resilience, Quality of Life
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Palyatif Bakım Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Palyatif Bakım Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma kanser hastalarına bakım veren hasta yakınlarının, psikolojik sağlamlık durumlarının yaşam kalitesi ile ilişkisini belirlemeyi amaçlayan tanımlayıcı ve ilişki arayıcı tipte bir araştırmadır. Araştırmanın örneklemini Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Hastanesi ile Tokat Devlet Hastanesi Palyatif Bakım Uygulama ve Araştırma Merkezi, Palyatif Bakım, Dahili ve Cerrahi Klinikler ile Kemoterapi Ünitesi'nde araştırmaya katılmaya gönüllü olan kanser hastasına bakım veren 156 kişi oluşturmuştur. Veriler 15 Kasım 2023-15 Mayıs 2024 tarihleri arasında yüz yüze toplanmıştır. Verilerin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu, Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği (KPSÖ) ve Kanserli Hastalarda Yaşam Kalitesi Ölçeği Aile Versiyonu (KHYKÖAV) kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS for Windows 25.0 programı kullanılmıştır. Tanımlayıcı verilerin analizinde sayı, yüzde, minimum, maksimum, medyan, ortalama ve standart sapma kullanılmıştır. Verilerin normal dağılımını belirlemek amacıyla basıklık ve çarpıklık değerlerine bakılmıştır (+1,-1). Normal dağılım gösteren verilerin değerlendirilmesinde parametrik testlerden bağımsız gruplarda t testi ve Tek Yönlü (OneWay) Anova Analizi ve Post-Hoc testlerinden Tukey HSD ve Tamhane's yararlanılmıştır. Veriler arasındaki ilişkiyi incelemek için Pearson Korelasyon analizi yapılmıştır. Yapılan istatistiksel testlerde %95 güven aralığı ve p<0.05 anlamlılık seviyesi olarak alınmıştır. Bakım verenlerin yaş ortalaması 47,18±15,09 iken, %62,8'inin kadın, %76,3'ünün evli, %47,4'ünün ilkokul mezunu, %44,9'unun il merkezinde yaşadığı, bakım verenlerin %80,8'inin çocuğunun olduğu ve %37,8'inin 3 ve üzerinde çocuğunun olduğu, %75,6'sının sosyal güvencesi olduğu, %51,9'unun çalışmadığı, %43,6'sının geliri giderine denk olduğu saptanmıştır. Bakım veren hasta yakınlarının KPSÖ puanının 18,10±4,89 ve %71,8'inin orta derecede psikolojik sağlamlığı olduğu belirlenmiştir. Bakım veren hasta yakınlarının KHYKÖAV Psikolojik Sağlık Durumu alt boyut puanı 67,87±16,09, Fiziksel Sağlık Durumu alt boyut puanı 34,88±13,62, Tanıya Yaklaşım Durumu alt boyut puanı 19,03±9,93, Destek ve Ekonomik Etkilenme Durumu alt boyut puanı 14,49±6,44 ve toplam ölçek puanı 136,28±31,07 olarak belirlenmiştir. Bakım verenlerin psikolojik sağlamlık düzeyi ile yaşam kalitesi toplam puanı ve alt boyutları arasında pozitif yönlü ilişki tespit edilmiştir. Bakım verenlerin yaş, cinsiyet, eğitim durumu, gelir durumu ve sağlık durumu ile psikolojik sağlamlık ve yaşam kalitesi arasında anlamlı ilişki olduğu belirlenmiştir. Erkeklerin psikolojik sağlamlık ve yaşam kalitesi düzeylerinin kadınlara göre daha yüksek olduğu, çocuk sayısı arttıkça psikolojik sağlamlığın azaldığı ve sosyal güvencesi olmayanların daha düşük psikolojik sağlamlık seviyelerine sahip olduğu saptanmıştır. Fiziksel rahatsızlıkları olan bakım verenlerin psikolojik sağlamlık ve yaşam kalitesinin daha düşük olduğu bulunmuştur. Bakım sürecinde finansal sorun yaşayan ve sosyal yaşantısında değişiklik olan bakım verenlerin, psikolojik sağlamlık ile yaşam kalitesi düzeyleri düştüğü belirlenmiştir. Sonuç olarak, bakım verenlerin psikolojik sağlamlığı arttıkça yaşam kalitelerinin arttığı saptanmıştır. Öneriler; bakım verenlerin psikolojik sağlamlık ve yaşam kalitesini iyileştirmek için sosyal güvence ve finansal durumlarını iyileştirici önlemler alınabilir. Ayrıca bakım süresi ve bakım verenlerin sorumluluklarıyla ilgili yaşanan olumsuz etkileri azaltmak için psikolojik destek programları ve eğitimler düzenlenebilir.
Özet (Çeviri)
This study is a descriptive and correlational research aimed at determining the relationship between psychological resilience and quality of life in caregivers of cancer patients. The sample of the study consisted of 156 caregivers of cancer patients who volunteered to participate in the study and were receiving care at Tokat Gaziosmanpaşa University Hospital and Tokat State Hospital Palliative Care Application and Research Center, Palliative Care, Internal Medicine and Surgical Clinics, and the Chemotherapy Unit. Data were collected face-to-face between November 15, 2023, and May 15, 2024. The data collection tools included a Personal Information Form, the Brief Resilience Scale (BRS), and the Family Version of the Quality of Life Scale in Cancer (FQOLC). Data were analyzed using SPSS for Windows version 25.0. Descriptive statistics such as frequency, percentage, minimum, maximum, median, mean, and standard deviation were used. To assess normality, skewness and kurtosis values (+1, -1) were examined. For normally distributed data, parametric tests including independent samples t-test, One-Way ANOVA, and post-hoc tests such as Tukey HSD and Tamhane's were used. Pearson correlation analysis was conducted to examine the relationships between variables. A 95% confidence interval and a significance level of p<0.05 were used in all statistical tests. The mean age of caregivers was 47.18±15.09; 62.8% were female, 76.3% were married, 47.4% had completed primary education, 44.9% resided in urban areas, 80.8% had children, and 37.8% had three or more children. Additionally, 75.6% had social security, 51.9% were unemployed, and 43.6% reported that their income was equal to their expenses. The caregivers' mean BRS score was 18.10±4.89, with 71.8% having a moderate level of psychological resilience. The subscale scores of the FQOLC were as follows: Psychological Health – 67.87±16.09, Physical Health – 34.88±13.62, Approach to Diagnosis – 19.03±9.93, Support and Economic Impact – 14.49±6.44, with a total score of 136.28±31.07. A positive correlation was found between caregivers' psychological resilience and their overall quality of life and its subdimensions. Significant relationships were identified between psychological resilience and quality of life based on caregivers' age, gender, education level, income status, and health status. Male caregivers were found to have higher levels of psychological resilience and quality of life compared to females. As the number of children increased, psychological resilience decreased, and those without social security had lower levels of resilience. Caregivers with physical health issues had lower levels of psychological resilience and quality of life. Those experiencing financial problems and social life changes during the caregiving process also showed reduced levels of psychological resilience and quality of life. In conclusion, as caregivers' psychological resilience increases, their quality of life improves. Recommendations: Measures can be taken to improve caregivers' social security and financial situations to improve their psychological resilience and quality of life. Additionally, psychological support programs and training can be organized to reduce the negative impacts experienced regarding caregiving time and caregiver responsibilities.
Benzer Tezler
- Kanser hastalarına bakım veren bireylerde ölüm korkusu, kansere yakalanma korkusu ve sağlık anksiyetesi düzeyleri
Fear of death, fear of getting cancer and health anxiety levels in individuals caring for cancer patients
KÜBRA KABAKAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
PsikolojiÜsküdar ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BARIŞ ÖNEN ÜNSALVER
- Terminal dönem kanser hastası yakınlarının palyatif bakımla ilgili görüşleri
Opinions of relatives of patients with terminal cancer about palliative care
TUĞBA KARA
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
HemşirelikMarmara ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HASİBE KADIOĞLU
- Palyatif bakım hastalarının bakıcılarında tükenmişlik düzeylerinin sosyal yaşamları üzerindeki etkisi
Effects on the soci̇al li̇fe of balanced levels i̇n care of palliative care patients
HATİCE İLHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
İlk ve Acil YardımTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiAcil Tıp Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET ESEN
- Akciğer kanseri nedeniyle ameliyat olan hastaların ve onlara bakım veren hemşirelerin yaşadıkları sorunlar ve çözüm önerileri
Problems and solution suggestions experienced by patients who had surgery due to lung cancer and the nurses who care for them
NİLAY AVCIOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Göğüs CerrahisiKocaeli ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ZÜLEYHA ŞİMŞEK YABAN
- Kanser tanısı almış hastalara bakım verenlerin destekleyici bakım gereksinimleri ve stresle baş etme tarzları
Supportive care needs and stress code of carers of patients diagnosed with cancer
NAZİK NUR YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
HemşirelikLokman Hekim ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA ÖZ