Sultan Mecid Ganizâde'nin hayatı ve eserleri üzerine bir inceleme
A study on the life and the works of Sultan Mecid Ganizâde
- Tez No: 965561
- Danışmanlar: DOÇ. DR. YILMAZ ÖZKAYA
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Sultan Mecid Ganizâde, Azerbaycan edebiyatı, pedagoji, roman, hikâye, Sultan Mecid Ganizâde, Azerbaijanii literature, pedagogy, novel, story
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ege Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Modernleşme hareketleri, Rusya Müslümanları arasında XIX. yüzyıl sonu başlamış, XX. yüzyılda ise büyük bir hız kazanmıştır. Bu süreç doğal olarak eğitim alanını esas almaktadır. Toplumu eğitmeyi amaç edinen aydınlar eğitime yönelmiş, edebiyat ise aynı amaç doğrultusunda işlevsel olarak aydın kesime hizmet etmiştir. Bu süreçte Maarifperver realist adlı bir akımın ortaya çıktığı görülmektedir. Çalışmamız, maarifperver realist akımın temsilcilerinden biri olan eğitimci-yazar Sultan Mecid Ganizâde'nin hayatı ve eserlerini inceleyerek Azerbaycan edebiyatı ve pedagoji çalışmalarına katkı sağlamayı amaçlayan bir monografi denemesidir. Bu çalışma doğrultusunda Türkiye ve Azerbaycan sahalarında literatür taraması yapılmış, elde edilen veriler tasnif edilerek yazarın hayatı ve eserleri incelenmiştir. Çalışma; Giriş, Hayatı, Eğitim Faaliyetleri, Siyasi Hayatı ve Sanat Anlayışı, Eserleri, Hakkında Süreli Yayınlarda Çıkan Yazılar, Sultan Mecid Ganizâde'nin Düşüncelerinden Eserlerine Yansıyan Temel Meseleler, Sultan Mecid Ganizâde Bibliyografyası, Sonuç, Ekler olmak üzere sekiz bölümden oluşmaktadır. XIX-XX. Yüzyıl Azerbaycan Sahasında Yenileşme Hareketleri ve Azerbaycan Edebiyatı başlığını taşıyan giriş bölümünde yazarın yaşadığı dönemdeki siyasi ve kültürel olaylar ile edebi şahsiyetlere yer verilerek dönemin ruhunu anlamak ve Ganizâde'nin düşünce yapısının şekillenmesine olan katkısını görmek amaçlanmıştır. Hayatı, Eğitim Faaliyetleri, Siyasi Hayatı ve Sanat Anlayışı, Eserleri, Hakkında Süreli Yayınlarda Çıkan Yazılar bölümlerinde ise öğretmen, okul müdürü, müfettiş, yazar, şair, sözlükçü, dramaturg, çevirmen olarak çok yönlü bir kişiliğe sahip olan Ganizâde'nin hem edebiyat hem de pedagoji alanlarındaki çalışmaları ile hakkında çıkan yazılar incelenmiş, yazarın ilklere imza attığı görülmüştür. Ayrıca yazarın eserlerinde özellikle üzerinde durduğu konular tasnif edilmiş ve düşünce dünyası ele alınmıştır. Ganizâde hakkında sonradan yapılacak çalışmalara kolaylık sağlamak amacıyla da yazarın eserleri ve hakkında yapılmış olan çalışmaların künyeleri derlenerek Sultan Mecid Ganizâde Bibliyografyası hazırlanmıştır. Böylelikle eğitim camiasının farklı kademelerinde görev yapmış Sultan Mecid Ganizâde'nin Azerbaycan'ın sadece edebiyat ve pedagoji alanlarında değil, kültürel tarihinde de önemli bir şahsiyet olduğu yaptığımız çalışma ile gösterilmiştir.
Özet (Çeviri)
Modernization movements began among Russian Muslims at the end of the 19th century and gained momentum in the 20th century. This process naturally focused on the field of education. Intellectuals who aimed to educate society turned to education, and literature served the intellectual class in a functional manner in line with the same goal. During this process, a movement called Maarifperver realist emerged. Our study is a monograph that aims to contribute to Azerbaijani literature and pedagogical studies by examining the life and works of Sultan Mecid Ganizâde, an educator and writer who was one of the representatives of the Maarifperver realist movement. In line with this study, a literature review was conducted in Turkey and Azerbaijan, and the data obtained was classified and used to examine the author's life and works. The study consists of eight chapter: Introduction, His Life, His Educational Activities, His Political Life and His Understanding of Art, Works, Articles about him in Periodicals, Fundamental Issues Reflected in Sultan Mecid Ganizâde's Work from His Thoughts, Sultan Mecid Ganizâde Bibliography, Conclusion, Appendices. The introductory section, titled Reform Movements and Azerbaijani Literature in Azerbaijan in the XIXth and XXth Centuries, aims to understand the spirit of the period by discussing the political and cultural events of the author's lifetime and literary figures, and to see how they contributed to the formation of Ganizâde's way of thinking. In the sections on His Life, His Educational Activities, His Political Life and His Understanding of Art, Works, Articles about him in Periodicals, Ganizâde's multifaceted personality as a teacher, headmaster, inspector, writer, poet, lexicographer, playwright, and translator is examined, along with his work in the fields of literature and pedagogy and the articles published about him. It is noted that the author was a pioneer in several areas. Additionally, the topics he particularly emphasised in his works have been categoried, and his intellectual world has been examined. To facilitate future studies on Ganizâde, a bibliography of his works and studies conducted on him has been complied, resulting in the Sultan Mecid Ganizâde Bibliography. Thus, our study has demonstrated that Sultan Mecid Ganizâde, who served at various levels of the education community, was an important figure not only in the fields of literature and pedagogy but also in the cultural history of Azerbaijan.
Benzer Tezler
- Edirne taş köprüleri
Edirne stone bridges
ALTAY BAYATLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Sanat TarihiTrakya ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ÖZKAN ERTUĞRUL
- Kıssa-i Anter 5. cilt (metin-inceleme-sözlük)
Kıssa-i Anter volume 5 (text-review-dictionary)
ÇİĞDEM DAMAR
Doktora
Türkçe
2023
Türk Dili ve EdebiyatıKırşehir Ahi Evran ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NADİR İLHAN