Aşırı kilolu ve obezite tanılı ergenlerde yeme bağımlılığının kronotip, yavaş bilişsel tempo ve internet bağımlılığı ile ilişkisi
The relationship of food addiction with chronotype, sluggish cognitive tempo and internet addiction in adolescents diagnosed with overweight and obesity
- Tez No: 965599
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MASUM ÖZTÜRK, DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA SUBAŞI TURGUT
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Psikiyatri, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dicle Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Giriş-Amaç: Aşırı kilolu/obez çocuk ve yetişkinlerde yeme sorunları oluşturabilecek yeme tutum ve davranışlar yaygındır. Obezitenin gelişiminde önemli faktörlerden birinin de yeme bağımlılığı olduğu düşünülmüştür. Çalışmamızda, aşırı kilolu/obez ergenlerdeki yeme bağımlılığının, kronotip türleri, internet bağımlılığı, yavaş bilişsel tempo (YBT) ve dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) belirtilerini kontrollerle karşılaştırmak ve bu değişkenlerin tüm örneklemde yeme bağımlılığı ile ilişkisini inceleyerek bulduğumuz sonuçlar doğrultusunda aşırı kilolu/obez ergenlerde tedavi planlarını düzenlemede katkı sağlamayı amaçladık. Ayrıca YBT ve riskli internet kullanımı ile ilişkili olan faktörleri ve bu değişkenlerin aşırı kilolu/obez olma ile olan ilişkisini araştırmayı amaçladık. Yöntem: Çalışmaya 12-18 yaş aralığında vücut kitle indeksi (VKİ) SD (standart deviasyon) değerine göre aşırı kilolu veya obez 128 olgu ve normal kilolu 125 kontrol alınmıştır. Olguların ebeveynleri tarafından, olgu göz önünde bulundurularak Çocuk ve Ergenlerde Davranış Envanteri-Yavaş Bilişsel Tempo alt ölçeği (ÇEDE-YBT), Çocukluk Dönemi Kronotip Anketi (ÇDKA), Dikkat Eksikliği ve Yıkıcı Davranış Bozuklukları için DSM-IV'e Dayalı Tarama ve Değerlendirme Ölçeği'nin (DEYDB DSM-IV) dikkat eksikliği ve aşırı hareketlilik/dürtüselliği sorgulayan alt ölçekleri; ergenler tarafından doldurulan Yale Çocuklar İçin Yeme Bağımlılığı Ölçeği 2.0 (YFAS-C), Young İnternet Bağımlılığı Ölçeği (YİBO) uygulanmıştır. Bulgular: Araştırmamızda aşırı kilolu/obez grubunda yeme bağımlılığı düzeyleri ve YBT düzeyleri kontrol grubuna göre daha yüksek saptanmıştır (p<0.001). Gruplar arasında kronotip türleri açısından anlamlı farklılık saptanmadı (p =0.139) ve her iki grupta da en sık kronotip türü ara tipti. Aşırı kilolu/Obez olma, kadın cinsiyet, riskli internet kullanımı ve akşamcıl kronotip daha yüksek yeme bağımlılığı düzeylerini predikte ettiği saptanmıştır (F =11.06, p < 0.001, R2=0.267). Ayrıca hiyerarşik çoklu regresyon analizinde aşırı kilolu/obez olma, kadın cinsiyet ve daha yüksek dikkatsizlik belirtileri daha yüksek YBT belirtileri ile ilişkili saptandı (F = 27.558, p < 0.001, R2=0.459). Sonuç: Bulgularımız obezite tedavisinde yeme bağımlılığının ve obezite ile ilişkili risk faktörlerinin değerlendirilmesinin önemini vurgulamaktadır. Aşırı kilolu/obezitesi olan ergenlerde YBT düzeylerinin, kontrollere göre anlamlı derecede yüksek olması, YBT'nin obezite ile ilişkili olabileceğini düşündürmektedir. Kadın cinsiyetin yeme bağımlılığı ve YBT ile ilişkili olması ergen yaş grubunda yer alan kadın cinsiyetin obezite ve YBT açısından daha risk altında olduğunu göstermektedir. Bu sonuçlar, aşırı kilolu/obez ergenlere yönelik tedavi yaklaşımlarının geliştirilmesinde, yeme bağımlılığı, kronotip, internet kullanımı ve dikkatsizlik gibi faktörleri dikkate almanın önemini ortaya koymaktadır. Gelecekteki araştırmalar, bu değişkenler arasındaki nedensel ilişkileri daha ayrıntılı inceleyerek, daha etkili tedavi stratejileri geliştirmeye odaklanabilir.
Özet (Çeviri)
Introduction and Aim: Eating attitudes and behaviors that may contribute to eating disorders are prevalent among overweight/obese children and adults. Food addiction has been considered one of the significant factors in the development of obesity. This study aimed to compare food addiction, chronotype types, internet addiction, sluggish cognitive tempo (SCT), and attention deficit hyperactivity disorder (ADHD) symptoms in overweight/obese adolescents with controls, and to examine the relationship of these variables with food addiction in the entire sample. Based on the findings, we aimed to contribute to the optimization of treatment planning in overweight/obese adolescents. Additionally, we sought to investigate factors associated with SCT and risky internet use, as well as their relationship with overweight/obesity. Materials and Methods:The study included 128 overweight or obese subjects aged 12-18 years, classified according to body mass index (BMI) standard deviation (SD) values, and 125 normal-weight controls. Parents of the subjects completed the Child and Adolescent Behavior Inventory—Sluggish Cognitive Tempo subscale, the Childhood Chronotype Questionnaire, and the DSM-IV-Based Screening and Assessment Scale for ADHD and Disruptive Behavior Disorders subscales assessing inattention and hyperactivity/impulsivity. Adolescents completed the Yale Food Addiction Scale for Children 2.0, and the Young Internet Addiction Scale. Results: Food addiction and SCT levels were significantly higher in the overweight/obese group compared to controls (p < 0.001). No significant differences were found between groups in terms of chronotype types (p = 0.139) with the intermediate chronotype being the most common in both groups. Overweight/obesity, female gender, risky internet use, and evening chronotype significantly predicted higher food addiction levels (F = 11.06, p < 0.001, R² = 0.267). Furthermore, hierarchical multiple regression analysis revealed that overweight/obesity, female sex, and increased inattention symptoms were associated with higher SCT symptoms (F = 27.558, p < 0.001, R² = 0.459). Conclusion: Our findings emphasize the importance of assessing food addiction and related risk factors in obesity treatment. The significantly elevated SCT levels in overweight/obese adolescents compared to controls suggest a potential association between SCT and obesity. The association of female gender with food addiction and SCT indicates that female adolescents may be at higher risk for obesity and SCT. These results underscore the necessity of considering factors such as food addiction, chronotype, internet use, and inattention in the development of treatment approaches for overweight/obese adolescents. Future research should focus on exploring causal relationships among these variables to inform more effective therapeutic strategies.
Benzer Tezler
- Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanılı 8-16 yaş grubu çocuklarda obezite sıklığı, psikiyatrik eş tanı dağılımı, yeme bağımlılığı ve yaşam kalitesi düzeylerinin değerlendirilmesi
Assessment of obesity frequency, distribution of psychiatric co-morbidity, eating dependence and quality of life in children between 8-16 years of age with attention deficit and hyperactivity disorder
SEYHAN TEMTEK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. ÖZLEM HEKİM
- Ebeveynlerde yeme davranışı ile ebeveyn besleme tarzı arasındaki ilişki ve erken çocukluk çağı obezitesi üzerine etkisi
The relationship between parental behavior and parental feeding style in parents and effects on early childhood obesity
HANDE GÜRÜN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
Halk SağlığıMarmara ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DİLŞAD SAVE
PROF. DR. YAŞAR KESKİN
- Prostat adenokarsinomlarında psa değerlerinin gleason skor ve klinik evre ile ilişkisi
The relation between psa and gleason score and clinical phase in prostate adenocarsinoma
HACI HASAN ESEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2005
PatolojiSelçuk ÜniversitesiPatoloji Ana Bilim Dalı
PROF.DR. MUSTAFA CİHAT AVUNDUK
- Çocuk ve adölesanlarda obezite ve beslenme durumu ile böbrek ve karaciğer fonksiyonları arasındaki ilişkinin belirlenmesi
Determining the relationship between obesity and nutritional status of children and adolescents with renal and hepatic function.
DİLEK ÖZÇELİK ERSÜ
Doktora
Türkçe
2015
Beslenme ve DiyetetikBaşkent ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜL KIZILTAN
- Normal kilolu ile aşırı kilolu/obez olan dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanılı ergenlerin psikiyatrik komorbidite, patolojik internet kullanımı ve internet kullanım paternleri açısından karşılaştırılması
Comparison of normal weight and overweight/obese adolescents diagnosed with attention deficit and hyperactivity disorder in terms of psychiatric comorbidity, pathological internet use and internet use patterns
BÜŞRA ÜSTÜNDAĞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM ADAK