65 yaş üstü bireylerde serum fosfat düzeyinin bilişsel fonksiyonlar üzerindeki etkisinin araştırılması
Investigation of the effects of serum phosphate level on cognitive functions in individuals aged over 65
- Tez No: 966262
- Danışmanlar: PROF. DR. LEYLA AYDIN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Fizyoloji, Physiology
- Anahtar Kelimeler: Etkileşimli bilgisayar, Fosfatlar, Neurobilişsel işlevler, Interaction computer, Phosphates, Neurocognitive functions
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tıbbi Fizyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Diyet veya farmakolojik olarak müdahale edilebilir bir parametre olan serum fosfat seviyesi, damar sağlığının bozulmasından ayrı olarak nörolojik hastalıklarla da ilişkilendirilmiştir. Ancak bilişsel fonksiyonlar üzerinde etkisini gösteren çalışmalar yetersizdir. Bu çalışmada 65 yaş üstü bireylerde serum fosfat seviyesinin bilişsel fonksiyonlarla ilişkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Çalışmamız Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Geriatri bölümüne başvuran 65 yaş üstü gönüllülerle yürütülmüş olup, dışlama kriterlerine göre 258 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Katılımcıların dijital tıbbi kayıtlarından serum fosfat düzeyleri, MMSE, MoCA, MNA-SF ölçek sonuçları alınmış ve ardından bilişsel fonksiyonları değerlendirmek için bilgisayar tabanlı test bataryası uygulanmıştır. İlk aşamada korelasyon analizi, ikinci aşamada ise fosfat düzeyi; 1= 2.50 altı, 2= 2.50-3.49, 3= 3.50-3.99, 4= 4.00 ve üzeri, olacak şekilde kategorize edilerek gruplar arası veriler karşılaştırılmıştır. Fosfat düzeyi ile MMSE arasında zayıf pozitif korelasyon saptanmıştır (p<0,05). MMSE skorları, grup 1'de, MoCA skorları ise grup 1 ve 4'de anlamlı derecede düşük çıkmıştır (p<0,05). MNA-SF değerlendirmesinde gruplar arasında fark görülmemiştir (p>0,05). Gruplar arasında PVT, B-GRZ ve K-GRZ sonuçlarında fark gözlenmezken, BT-GRZ ve KT-GRZ sonuçlarında ise en uzun süre grup 1'de bulunmuştur (p<0,05). Sonuç olarak, serum fosfat düzeyinin takip edilmesi, yaşlı bireylerde bilişsel bozulmaların erken tespiti ve önlenmesi açısından önemli bir biyobelirteç olabileceği kanısındayız. Çalışmamız, diğer risk faktörleri dışlanarak yalnızca serum fosfat düzeyine odaklanmış ve bu düzeyin hafif sapmaların dahi bilişsel fonksiyonlar üzerinde olumsuz etkiler yaratabileceğini göstermiştir. Ayrıca, kullanılan bilgisayar tabanlı test bataryasının bilişsel bozulmaları yüksek özgüllükle saptayabildiği ve klinik uygulamalarda kullanılabilir olduğunu düşünmekteyiz. Gelecek çalışmalarda yaşlı bireylerin yaş gruplarına göre alt kategorilerde incelenmesinin daha ayrıntılı sonuçlar sağlayabileceğini öngörmekteyiz.
Özet (Çeviri)
Serum phosphate, a parameter modifiable through dietary or pharmacological interventions, has been associated not only with vascular impairment but also with neurological disorders, yet evidence regarding its effects on cognitive function is limited. This study aimed to investigate the relationship between serum phosphate levels and cognitive performance in individuals aged 65 years and older. A total of 258 participants who applied to the Geriatrics Department of Ankara Bilkent City Hospital were included according to exclusion criteria. Serum phosphate levels, Mini-Mental State Examination (MMSE), Montreal Cognitive Assessment (MoCA), and Mini Nutritional Assessment–Short Form (MNA-SF) scores were obtained from digital medical records, and cognitive functions were further assessed with a computer-based test battery. In the first stage, correlation analysis was performed; in the second stage, serum phosphate levels were categorized as <2.50 (group 1), 2.50–3.49 (group 2), 3.50–3.99 (group 3), and ≥4.00 mg/dL (group 4), and intergroup comparisons were conducted. A weak positive correlation was found between phosphate levels and MMSE scores (p < 0.05). MMSE scores were significantly lower in group 1, while MoCA scores were significantly reduced in both groups 1 and 4 (p < 0.05). No significant differences were observed among groups in MNA-SF (p > 0.05). Regarding computer-based tests, no differences were found in PVT, B-GRZ, and K-GRZ, whereas the longest reaction times in BT-GRZ and KT-GRZ were identified in group 1 (p < 0.05). Monitoring serum phosphate may serve as a useful biomarker for the early detection and prevention of cognitive decline in older adults. By focusing solely on phosphate and excluding other risk factors, this study demonstrated that even mild deviations can negatively affect cognition, while the computer-based test battery showed high specificity in detecting impairment and appears promising for clinical application. Future studies stratifying older adults into narrower age groups may provide more detailed insights.
Benzer Tezler
- 65 yaş ve üstü bireylerde D vitamini düzeyi ile düşme riski arasındaki ilişki
Relationship between vitamin D levels and fall risk among people 65 years and older
SELCEN ALKAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2009
Fiziksel Tıp ve RehabilitasyonPamukkale ÜniversitesiFiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. AYŞE SARSAN
- 65 yaş üstü vitamin B12 eksikliği tanısı olan hastalarda proton pompa inhibitörü kullanımının cinsiyete göre farklılık gösterip göstermediğinin değerlendirilmesi
Evaluation of sex differences in proton pump inhibitor use among patients aged 65 and older diagnosed with vitamin B12 deficiency
GÜL NUR BÜLÜÇ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile Hekimliğiİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜSEYİN CAN
- Metabolik sendromlu yaşlı bireylerde serum yüksek moleküler ağırlıklı adiponektin düzeyi ile arteryal sertlik arasındaki ilişki
Relation between serum high molecular weight adiponectin level and arterial stiffness in the elderly with metabolic syndrome
TURAN HİLMİ YEŞİL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2009
GeriatriAnkara Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TESLİME ATLI
- Yaşlı ve yetişkin bireylerde diyetin toplam antioksidan kapasitesinin değerlendirilmesi
Evaluation of total antioxidant capacity of diet in elderly and adult individuals
ECE YALÇIN
- Tip 2 diyabet ve sigara içiminin serum metalloproteinaz 9 (MMP9) ve matriks metalloproteinaz doku inhibitörü 1 (TIMP1) düzeylerine etkisi
The effects of TYPE-2 diabetes mellitus and smoking on the serum levels of metalloproteinase 9 (MMP9) and matrix metalloproteinase tissue inhibitor 1 (timp1)
ASİYE BETÜL CEBECİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2016
Aile HekimliğiSelçuk ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KAMİLE MARAKOĞLU