Anarşizm felsefesi bağlamında 19. yüzyıldan günümüze plastik sanatlarda muhalif tutum
The oppositional attitude in plastic arts from the 19th century to the present in the context of anarchist philosophy
- Tez No: 966545
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ HAKAN ÖZER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Güzel Sanatlar, Fine Arts
- Anahtar Kelimeler: Anarşizm, Sanatsal muhalefet, Radikal sanat, Avangart hareketler, Toplumsal dönüşüm, Anarchism, Artistic opposition, Radical art, Avant-garde movements, Social transformation
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yeditepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Plastik Sanatlar ve Resim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, 19. yüzyıldan günümüze uzanan süreçte sanatın muhalif tutumunu anarşizm felsefesi bağlamında incelemektedir. Sanatın özerklik kazanmasıyla birlikte gelişen radikal sanat ve avangart hareketler; otoriteden, akademik geleneklerden ve devlet destekli sergileme alanlarından kopma arzusunu yansıtmış; sanatçılar hem biçimsel hem de düşünsel düzeyde yeni arayışlara yönelmiştir. Sanat tarihinde derin izler bırakan ve günümüz sanat pratiğini dönüştüren avangart sanatçıların motivasyonlarını besleyen ortak düşünsel zemini; felsefi, siyasi ve yaşamsal yaklaşımları araştırma arzusuyla gerçekleştirilen literatür taramasında, sanatçının muhalif tavrı ile anarşist düşünce arasında doğrudan ya da dolaylı, bilinçli ya da sezgisel veya sempati temelli ilişkiler kurulduğu gözlemlenmiştir. Anarşist düşünce, sanatçıyı geleneksel kuralları aşmaya, özgürlüğünü genişletmeye ve yaratıcı enerjisini beslemeye teşvik eden bir zemin sunmaktadır. Sanat, toplumsal eleştiriyi dile getirme, alternatif yaşam vizyonlarını örnekleme ve direnç noktalarında motivasyon yaratma potansiyeliyle anarşist felsefenin toplumsal dönüşüm idealiyle yakın bir diyalog içerisindedir. Çalışmada, sanatsal muhalefetin; bireyci anarşizm, geleneksel toplumsal anarşizm ve İkinci Dünya Savaşı sonrası gelişen çağdaş anarşist düşüncelerle olan etkileşimi tanımlanmaktadır. Ayrıca sanatsal muhalefetin, ortak huzursuzluk ve isyan duyguları aracılığıyla modern işçi hareketleri, karşı kültürel oluşumlar ve yeni toplumsal hareketlerle politik-estetik eylem alanında buluştuğu tespit edilmiştir. Küreselleşmeyle birlikte sivil toplumda ve buna paralel olarak sanatsal muhalefette ortaya çıkan eğilimler de değerlendirilmiş; sanat piyasası ve küresel sermaye ilişkileri bağlamında ele alınmıştır. Sanat yazınında muhalefet kavramı önemli bir yer tutmakla birlikte, meseleye anarşizm perspektifinden yaklaşan çalışmalar sınırlıdır. Bu tez, bu alandaki eksikliği belli ölçüde gidermeyi amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines the oppositional stance of art from the 19th century to the present within the context of anarchist philosophy. With the autonomy gained by art, radical art and avant-garde movements emerged, reflecting a desire to break away from authority, academic traditions, and state sponsored exhibition spaces. Artists sought new directions both formally and intellectually. In the literature review conducted to explore the shared intellectual ground that inspired avant-garde artists, who left deep marks on art history and transformed contemporary art, it was observed that direct or indirect, conscious or intuitive, or sympathy-based connections were established between the artist's oppositional stance and anarchist thought. Anarchist philosophy provides a foundation that encourages the artist to transcend traditional rules, expand freedom, and nourish creative energy. With its potential to express social criticism, propose alternative visions of life, and generate motivation at points of resistance, art maintains a close dialogue with anarchism's ideal of social transformation. The study identifies the interaction of artistic opposition with individualist anarchism, traditional social anarchism, and contemporary anarchist ideas that emerged after World War II. It also reveals that artistic opposition converges with modern labor movements, counter-cultural formations, and new social movements within a political-aesthetic field through shared feelings of unrest and rebellion. Moreover, trends emerging in civil society and in artistic opposition in parallel with globalization are evaluated within the context of the art market and global capital relations. Although the concept of opposition holds a significant place in art literature, studies approaching the issue from an anarchist perspective are limited. This thesis aims to contribute to filling that gap.
Benzer Tezler
- Sezai Karakoç, Abdullah et-Tayyib ve T.S. Eliot'ın şiir ve nesirlerinde medeniyet algısı
The perception of civilization in the poetry and prose of Sezai Karakoç, Abdullah et-Tayyib and T.S. Eliot
SULIMAN NASIR IBRAHIM ABDALLAH
Doktora
Türkçe
2023
Türk Dili ve EdebiyatıFatih Sultan Mehmet Vakıf ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HASAN AKAY
- Bilimin tarihsel gelişim sürecinde Paul K. Feyerabend'in bilim felsefesi
In the historical development process of science Paul K. Feyerabend's philosophy of science
EKİN ARISOY
- Bergson ve Feyerabend'in felsefe ve bilim anlayışlarının karşılaştırılması ve eleştirisi
A comparison and critique of Bergson and Feyerabend's understanding of philosophy and science
BAHAR OK
Doktora
Türkçe
2025
FelsefeAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiFelsefe Ana Bilim Dalı
PROF. DR. LEVENT BAYRAKTAR
- Pierre-Joseph Proudhon'un siyaset felsefesi
Political philosophy of Pierre-Joseph Proudhon
BERKAY DEMİRAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
FelsefeUludağ ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DERDA KÜÇÜKALP
- Uluslararası ilişkilerde bilim ve yöntem: Paul K. Feyerabend ve epistemolojik anarşizmin imkânları
Science and method in international relations: Paul K. Feyerabend and the potentiality of epistemological anarchism
ÇAĞLAR SÖKER
Doktora
Türkçe
2023
Uluslararası İlişkilerSelçuk ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞABAN HALİS ÇALIŞ