Toplumsal hareketler perspektifinden Taliban ve Hamas' ın devletleşme süreçlerinin karşılaştırmalı analizi
A comparative analysis of the state-building processes of the Taliban and Hamas from a social movement perspective
- Tez No: 967040
- Danışmanlar: DOÇ. DR. YUSUF DOĞAN ÇETİNKAYA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Siyasal Bilimler, Uluslararası İlişkiler, Political Science, International Relations
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, Toplumsal Hareket Teorisi perspektifinden Taliban ve HAMAS'ın devlet kurma süreçlerini karşılaştırmalı bir analiz olarak sunmaktadır. Her iki grup da genellikle radikal İslamcı veya militan aktörler olarak nitelendirilse de bu araştırma, bunların aynı zamanda dini ağları harekete geçirerek yerel yönetim yapılarını dönüştürmek için derinlemesine yerleşmiş sosyo-politik hareketler olarak da anlaşılması gerektiğini savunmaktadır. Kaynak mobilizasyonu, siyasi fırsat yapıları ve çerçeveleme süreçleri çerçevelerini birleştiren bu çalışma, her iki hareketin meşruiyetini ve operasyonel kapasitesini nasıl genişlettiğini incelemektedir. Taliban'ın Deobandi medrese öğrencilerinden oluşan bir ağdan Afganistan'ın egemen iktidar gücü haline yükselişi, dini eğitim ve aşiret konseylerinin isyancı yönetimi nasıl desteklediğini göstermektedir. Benzer şekilde, HAMAS'ın Müslüman Kardeşler'in hayır kurumu kanadından Gazze'nin iktidar otoritesine dönüşümü, sosyal yardımların ve dini sembolizmin sosyal kontrolü ve siyasi dayanıklılığı nasıl güçlendirdiğini göstermektedir. Bulgular, bu hareketlerin isyan ile yönetimi ayıran katı kategorilere meydan okuduğunu vurgulamaktadır. Her iki örnek de, inanç temelli örgütlerin, uluslararası tanınırlık konusunda tartışmalı olmalarına rağmen, yerel altyapıları ve ideolojik anlatıları kullanarak iktidarı müzakere ettiklerini ve devlet benzeri işlevleri yerine getirdiklerini ortaya koymaktadır. Bu tez, İslamcı aktivizm çalışmaları ile köprü kurarak Toplumsal Hareket Teorisine katkıda bulunmakta ve dini hareketlerin, geleneksel devlet sınırlarının ötesinde siyasi düzenleri yeniden şekillendiren kalıcı yönetim biçimleri üretebileceğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
This thesis presents a comparative analysis of the state-building processes of the Taliban and HAMAS from the perspective of Social Movement Theory. Although both groups are often characterised as radical Islamist or militant actors, this research argues that they should also be understood as deeply embedded socio-political movements that mobilise religious networks to transform local governance structures. Combining the frameworks of resource mobilisation, political opportunity structures, and framing processes, this study examines how both movements expanded their legitimacy and operational capacity. The Taliban's rise from a network of Deobandi madrasa students to the dominant power in Afghanistan demonstrates how religious education and tribal councils supported the insurgent regime. Similarly, HAMAS's transformation from the charitable arm of the Muslim Brotherhood to the governing authority in Gaza demonstrates how social welfare and religious symbolism strengthened social control and political resilience. The findings emphasise that these movements challenge the rigid categories that separate insurgency from governance. Both examples reveal that faith-based organisations, despite being controversial in terms of international recognition, negotiate power and perform state-like functions by leveraging their local infrastructure and ideological narratives. This thesis contributes to Social Movement Theory by bridging Islamic activism studies and demonstrates that religious movements can produce enduring forms of governance that reshape political orders beyond traditional state boundaries.
Benzer Tezler
- Toplumsal hareketler ve feminist kuram perspektifinden İran'daki kadın hareketleri
Women's movements in İran from the perspective of social movements and feminist theory
ŞEYMA ORHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Uluslararası İlişkilerKaramanoğlu Mehmetbey ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SABRİ AYDIN
- Kent hakkı boyutuyla yeni kentsel toplumsal hareketler: Gezi Parkı eylemliliği perspektifinden İstanbul forum deneyimleri üzerine bir çözümleme
New city right size with urban social movements: Gezi Park activism perspective on an analysis from the people's assembly experience
EZGİ KAPLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Siyasal Bilimlerİstanbul ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. PELİN PINAR ÖZDEN
- Sosyal hizmet etiği perspektifinden dijital feminist hareketler: #MeToo hareketi örneği
Digital feminist movements from a social work ethics perspective: The example of #MeToo movement
HATİCE BÜŞRA CAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Sosyal HizmetHacettepe ÜniversitesiSosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TÜRKEN ÇAĞLAR
- Yeni toplumsal hareketler çerçevesinde çevresel açıdan Gezi Parkı olayları
New social movements in the framework of environmental Park Tour events
REHA BAYANSAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Kamu YönetimiDumlupınar ÜniversitesiKamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. YAVUZ BOZKURT
- Toplumsal cinsiyet karşıtı hareket bağlamında Türkiye'deki LGBTİ+ hareketinin analizi: Aktörlerin eylem ve söylem çerçeveleri
Analysis of the LGBTİ+ movement in Türkiye in the context of the anti-gender movement: Action and discourse frames of actors
HASAN ÇAĞLAR BAŞOL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Uluslararası İlişkilerÇukurova ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MARELLA BODUR ÜN