Kentsel mekânda gecekondu: Eşikler, üretim potansiyeli ve tasarım çıkarımları
Slums in urban space: Thresholds, production potential and design implications
- Tez No: 967319
- Danışmanlar: PROF. DR. ADNAN AKSU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Türkiye'deki gecekondu yerleşimlerinin kentte gerçekleştirdiği mekânsal üretim pratiklerinde ortaya çıkan özgün oluşumları inceleyerek, kentsel mekânın oluşumunda öğretici nitelik taşıyabilecek katkı biçimlerini eleştirel bir bakışla değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Gecekondu, kentte ortaya çıkışından yerleşik hale gelmesine kadar geçen süreçte; içinde bulunduğu bağlama, üretildiği döneme ve barındırdığı topluluklara bağlı olarak farklı mekânsal oluşumlar göstermiştir. Gecekondu yerleşimlerinin çeşitlenen fiziksel ve sosyo-kültürel yapıları, kentsel mekânsal üretim süreçlerine katkı sunabilecek özgün mekânsal oluşumların da ortaya çıkmasına sebep olmuştur. Ancak bu oluşumlar, egemen söylemlerdeki ötekileştirici yaklaşımlar nedeniyle literatürde sınırlı biçimde ele alınmış ve büyük ölçüde göz ardı edilmiştir. Bu boşluğu doldurmak üzere yürütülen tez araştırması, geçiş, karşılaşma ve dönüşüm alanı olarak tanımlanan 'eşik mekân'ı, gecekondunun yaratıcı potansiyelini açıklamak üzere analitik bir araç olarak kullanmaktadır. Çalışma, gecekondunun oluşturduğu eşik mekânları tanımlamayı, bu eşiklerde gelişen yaratıcı mekânsal üretim yordamları ile kentsel bağlamla kurulan dinamik ilişkileri ortaya çıkarmayı hedeflemektedir. Bu kapsamda, fiziksel ve sosyo-kültürel eşikler üzerinden nitel veri analizi yaparak; söz konusu eşiklerdeki mekânsal oluşumları, ilişki biçimleri, eylem örüntüleri ve mekânsal nitelikler açısından değerlendirilmektedir. Analiz yapılan örneklem, Türkiye'deki farklı kentsel bağlamlardan seçilen ve gecekondu yerleşimlerinin eşik oluşturan üretim biçimlerini temsil eden alanlardan oluşan bir seçki sunmaktadır. Bu örneklem üzerinden elde edilen bulgular, göçmen kırsal toplulukların kentte geliştirdikleri özgün mekânsal değerlerin, çağdaş kentsel planlama ve tasarım süreçlerinde yerel bilgi ve deneyimle bütüncül biçimde değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymakta; bu bağlamda, topluluk temelli mekânsal üretim literatürüne anlamlı bir katkı sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to critically evaluate the forms of contribution that can be instructive in the formation of urban space by examining the unique formations that have emerged in the spatial production practices of slum settlements in Turkey. In the process from the emergence of the slum in the city to its settlement; it has shown different spatial formations depending on the context in which it is located, the period in which it was produced and the communities it hosts. The diversifying physical and socio-cultural structures of slum settlements have also led to the emergence of unique spatial formations that can contribute to urban spatial production processes. However, due to the marginalizing approaches in dominant discourses, these formations have been discussed in a limited way in the literature and have been largely ignored. In order to fill this gap, this thesis uses the 'threshold space', defined as a space of transition, encounter and transformation, as an analytical tool to explain the creative potential of the slum. The study aims to define the threshold spaces formed by the slums and to reveal the creative spatial production procedures that develop in these thresholds and the dynamic relations established with the urban context. In this context, by analyzing qualitative data on physical and socio-cultural thresholds, the spatial formations at these thresholds are evaluated in terms of forms of relationships, patterns of action and spatial qualities. The analyzed sample presents a selection of areas selected from different urban contexts in Turkey that represent the threshold-forming modes of production of squatter settlements. The findings obtained through this sample reveal that the unique spatial values developed by migrant rural communities in the city should be evaluated holistically with local knowledge and experience in contemporary urban planning and design processes; in this context, it makes a meaningful contribution to the literature on community-based spatial production.
Benzer Tezler
- Çukurova bölgesinde biyoklimatik veriler kullanılarak açık ve yeşil alan sistemlerinin belirlenmesi ilkeleri üzerinde bir araştırma
A research on the determination of the principles in open and green spaces systems by using the bioclimatic data in Çukurova region
MEHMET FARUK ALTUNKASA
Doktora
Türkçe
1987
Çevre MühendisliğiÇukurova ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERDOĞAN GÜLTEKİN
- Antakya tarihi ticaret merkezi mekansal yapı değişim ve gelişim sürecinin kent ticaret merkezi planlamasına etkinliği
The Effectiveness of spatial structural chance and development period of the historical trade center of Antakya in the urban trade planning
NEVİN TURGUT
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Şehircilik ve Bölge PlanlamaGazi ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NURCAN UYDAŞ
- İmara ilişkin bağışlamaların gelişimi ve değerlendirilmesi
Evoution et evaluation des amnisties concernant le constructions et le development du territoire
AHMET LÜTFİ UZEL
Doktora
Türkçe
1986
Şehircilik ve Bölge PlanlamaGazi ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İBRAHİM BOYNUKALIN
- Anıtkabir çevresi yapılaşma düzeni ve çevre ilişkilerinin görsel değerlendirilmesi üzerinde uygulamalı bir araştırma
Structural developments around Anıtkabir and a research on visual evaluation of environmental relations
IŞIK UÇMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Şehircilik ve Bölge PlanlamaAnkara ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YALÇIN MEMLUK
- Tokat kentinin açık ve yeşil alan ilişkileri ve peyzaj mimarlığı açısından alınması gereken önlemler
Relations between open and green areas in Tokat and measures to be taken from the standpoint of landscape archtitecture
M.EMİN BARIŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Peyzaj MimarlığıAnkara ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NİZAMETTİN KOÇ