Beyaz yaka çalışanların etik liderlik algısının çalışanların iş tatmini ve işten ayrılma niyetine etkisinde örgütsel bağlılığın aracılık rolü
The mediating role of organizational commitment in the effect of white-collar employees' perception of ethical leadership on employees' job satisfaction and intention to quit
- Tez No: 967419
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET ERKAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Etik liderlik, Örgütsel bağlılık, İşten ayrılma niyeti, Ethical leadership, Organizational commitment, Turnover intention
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Gedik Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İşletme Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, örgütlerdeki etik liderlik olgusunun çalışanların örgütsel bağlılık, iş tatmini ve işten ayrılma niyeti üzerindeki etkilerini ortaya koymaya odaklanmıştır. Çalışma kapsamında, farklı kurum ve sektörlerden 405 katılımcıya ulaşılmış, katılımcıların demografik özellikleri anket yoluyla toplanan veriler analiz edilmiştir. Cinsiyet dağılımına göre katılımcıların büyük çoğunluğu kadınlardan oluşmakta olup (%56,2), %43,8'i erkek katılımcılardan oluşmaktadır. Katılımcıların yaş dağılımı incelendiğinde %14,5'inin 21-30 yaş, %38,2'sinin 31-40 yaş, %28,7'sinin 41-50 yaş aralığında ve %18,6'sının 51 yaş ve üzerinde olduğu görülmektedir. Medeni durumlarına bakıldığında, %29,3'ü bekar, %70,7'si evlidir. Eğitim düzeyleri incelendiğinde ise, %12,6'sının lise, %7,3'ünün ön lisans, %56,2'sinin lisans ve %24,0'ının yüksek lisans mezunu olduğu belirlenmiştir. Katılımcıların iş tecrübesi sürelerine bakıldığında, %13,2'sinin 0-5 yıl, %14,8'inin 5-10 yıl, %14,8'inin 10-15 yıl ve %57,1'inin 15 yıldan fazla iş deneyimine sahip olduğu görülmektedir. Son olarak kurumda çalışma süresi dağılımı incelendiğinde, %11,4'ü 0-1 yıl, %18,6'sı 1-3 yıl, %11,4'ü 3-5 yıl, %21,8'i 5-10 yıl ve %36,9'u 10 yıldan daha uzun süredir aynı kurumda çalıştığını belirtmiştir. Araştırma ölçeklerinin geçerliliğini değerlendirmek üzere faktör analizleri (KMO, açıklanan varyans oranı, faktör yükleri vb.) ve doğrulayıcı faktör analizleri (χ²/df, RMSEA, CFI vb.) yapılmıştır. Elde edilen sonuçlar, Etik Liderlik, İş Tatmini, İşten Ayrılma Niyeti ve Örgütsel Bağlılık ölçeklerinin geçerli ve güvenilir yapılar sunduğunu ortaya koymaktadır. Regresyon analizlerinde, etik liderliğin iş tatmini üzerinde anlamlı ve pozitif yönlü (B=0,645) bir etki yarattığı, işten ayrılma niyetini ise anlamlı düzeyde azalttığı (B=-0,605) görülmüştür. Örgütsel bağlılığın iş tatmini (B=0,618) ile pozitif, işten ayrılma niyeti (B=-0,893) ile negatif yönlü ilişkisi de istatistiksel olarak doğrulanmıştır. Ayrıca aracılık testlerinde, örgütsel bağlılığın hem“etik liderlik – iş tatmini”hem de“etik liderlik – işten ayrılma niyeti”arasındaki etkileşimde kısmi aracı rol oynadığı belirlenmiştir. Bu bulgular, örgütlerde etik değerlere dayalı liderlik politikalarının ve çalışan bağlılığını güçlendiren uygulamaların, çalışanların iş doyumunu yükseltirken işten ayrılma niyetini de kayda değer ölçüde düşürebileceğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
This study focuses on the effects of ethical leadership in organizations on employees' organizational commitment, job satisfaction and turnover intention. Within the scope of the study, 405 participants from different institutions and sectors were reached and the demographic characteristics of the participants were analyzed through a questionnaire. According to the gender distribution, the majority of the participants were female (56.2%), while 43.8% were male. When the age distribution of the participants is analyzed, it is seen that 14.5% of the participants are 21-30 years old, 38.2% are 31-40 years old, 28.7% are 41-50 years old and 18.6% are 51 years old and above. Regarding marital status, 29.3% were single and 70.7% were married. In terms of education level, 12.6% were high school graduates, 7.3% were associate degree graduates, 56.2% were bachelor's degree graduates and 24.0% were master's degree graduates. Regarding the duration of work experience of the participants, it is seen that 13.2% of them have 0-5 years of work experience, 14.8% have 5-10 years of work experience, 14.8% have 10-15 years of work experience and 57.1% have more than 15 years of work experience. Finally, when the distribution of the duration of employment in the organization is analyzed, 11.4% of the respondents have been working in the same organization for 0-1 year, 18.6% for 1-3 years, 11.4% for 3-5 years, 21.8% for 5-10 years and 36.9% for more than 10 years. Factor analyses (KMO, explained variance ratio, factor loadings, etc.) and confirmatory factor analyses (χ²/df, RMSEA, CFI, etc.) were conducted to evaluate the validity of the research scales. The results revealed that the Ethical Leadership, Job Satisfaction, Turnover Intention and Organizational Commitment scales presented valid and reliable constructs. Regression analyses revealed that ethical leadership had a significant and positive effect on job satisfaction (B=0.645) and significantly reduced turnover intention (B=-0.605). The positive relationship between organizational commitment and job satisfaction (B=0.618) and the negative relationship between organizational commitment and turnover intention (B=-0.893) was also statistically confirmed. In addition, mediation tests revealed that organizational commitment played a partial mediating role in the interaction between both“ethical leadership - job satisfaction”and“ethical leadership - turnover intention”. These findings suggest that leadership policies based on ethical values and practices that strengthen employee engagement in organizations can significantly reduce turnover intentions while increasing employees' job satisfaction.
Benzer Tezler
- Etik liderliğin örgütsel sessizlik üzerindeki etkisinde örgütsel adalet algısının aracılık rolü: Seramik sektöründe bir araştırma
The mediating role of organizational justice perception in the effect of ethical leadership on organizational silence: A study in the ceramic industry
MİNE ÖZER MUTLU
Doktora
Türkçe
2026
İşletmeBilecik Şeyh Edebali Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSA İPÇİOĞLU
- How good soldiers become bad apples? Unethical prosocial behavior and compulsory citizenship behavior: Roles of psychological entitlement and organizational identification
İyi askerler nasıl çürük elma olur? Örgüt yanlısı etik olmayan davranış ve zorunlu vatandaşlık davranışı: Psikolojik ayrıcalık ve örgütsel özdeşleşmenin rolleri
CEMRE ÇINAR
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
Psikolojiİstanbul Bilgi ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GERGELY CZUKOR
- Çalışanların yapay zekaya yönelik tutumları
Employees' attitudes toward artificial intelligence
MEHTAP BÜYÜKGÜZEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Bilim ve Teknolojiİstanbul Arel ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYDIN ÇİVİLİDAĞ
DR. JANET FRANCES RAFNER
- Examining contextual and individual antecedents of mindfulness and its relation with ethical behaviour
Bilinçli farkındalığın bağlamsal ve bireysel öncellerinin ve etik davranış ile ilişkisinin incelenmesi
YAPRAK KALAFATOĞLU
- Bir eğitim aile sağlığı merkezine başvuran hastalarda kanser taramalarına yönelik tutum ile aile hekimine güven arasındaki ilişki
The relationship between attitudes toward cancer screening and trust in family physicians among patients attending a training family health center
ERTUĞRUL GİÇİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. VELİTTİN SELÇUK ENGİN