Çorum, Çankırı ve Amasya illeri ağızlarının karşılaştırmalı ses bilgisi incelemesi
Comparative phonology study of the dialects of Çorum, Çankırı and Amasya provinces
- Tez No: 967477
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AHMET BAŞKAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Türkiye Türkçesi Ağızları, Çorum Ağzı, Çankırı Ağzı, Amasya Ağzı, Karşılaştırmalı Ses Bilgisi, Anadolu ağızları, Turkiye Turkish, Çorum Dialect, Çankırı Dialect, Amasya Dialect, Comparative Phonetics, Anatolia dialects
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hitit Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Ağız araştırmaları, Türk dilinin araştırma alanları içerisinde önemli bir yer tutmaktadır. Bir yöreye ait ağız özelliklerinin derlenmesi ve ses bilgisi açısından incelenmesi şeklinde yapılan çalışmalar, bir yöreye ait dil özelliklerinin ortaya çıkmasında çok önemlidir. Bu çalışmalar sonucunda Türk dilinin kaybolmaya yüz tutmuş özellikleri tekrar dil hafızasına dâhil edilebilmektedir. Ağızların karşılaştırmalı olarak ele alınmasıyla da bölgeler arasındaki dilsel farklılık ve benzerlikler tespit edilebilmektedir. Bu çalışmaların sonucunda Türkiye Türkçesi ağızlarının ses bilgisi, biçim ve söz dizimi özellikleri ortayı koyularak ağız araştırmalarına önemli bir katkı sağlanabilir. Bu çalışmada; Türkiye Türkçesi ağız araştırmalarına katkı sunmak amacıyla Çorum, Çankırı ve Amasya illeri ağızları, karşılaştırmalı olarak ses bilgisel açıdan incelenmiştir. Çalışmamız; ses bilgisi, incelenen ağız bölgeleriyle ilgili ünlü ve ünsüz varlığı ve incelenen ağız bölgelerindeki ses olayları olmak üzere üç ana bölümden oluşmaktadır. Tezin giriş kısmında çalışmamızın amacı, kapsamı, yöntemi ve literatür taraması ile ilgili genel bilgilere yer verilmiştir. Ağızlarla ilgili gerekli tanımlar yapıldıktan sonra Türkiye Türkçesi ağız çalışmalarının tarihî seyri incelenmiştir. Türkiye Türkçesi ağızlarının bölgesel sınıflandırması yapıldıktan sonra bu bölgelerin ağız özellikleri hakkında bilgilere yer verilmiştir. Bu bilgilerden sonra da seçilen bölgenin genel özelliklerinden kısaca bahsedilmiştir. Tezin inceleme kısmında ünlüler, ünsüzler ve ses olayları iki ana başlık altında verilmiştir. Bu bölümlerde; Çorum, Çankırı ve Amasya ağızları daha önce yapılan yüksek lisans ve doktora tezleri kaynak alınarak incelenmiştir. Ele alınan ağızlardaki ünlüler ve ünsüzler çeviri yazı işaretleriyle birlikte verilmiştir. Bu ağızlar detaylıca incelenerek ses bilgisi yönünden benzerlik ve farklılıkları ortaya konulmuştur. Ses olayları ile ilgili verilen örnekler standart Türkçedeki karşılıklarıyla yazılmıştır. Bir ağız bölgesi için karakteristik olan özelliklerin üzerinde ayrıca durulmuştur.
Özet (Çeviri)
Dialect studies have an important place in the research areas of Turkish language. Studies conducted in the form of compiling and examining the dialect features of a region in terms of phonetics are very important in revealing the language features of a region. As a result of these studies, the features of Turkish language that are on the verge of disappearing can be included in the language memory again. By examining dialects comparatively, linguistic differences and similarities between regions can be determined. As a result of these studies, the phonetics, morphology and syntax features of Turkish dialects in Turkey can be revealed and a significant contribution can be made to dialect studies. In this study; In order to contribute to Turkish dialect studies in Turkiye, the dialects of Çorum, Çankırı and Amasya provinces were examined in terms of phonetics comparatively. The study consists of three main sections: phonetics, vowel and consonant presence related to the examined dialect regions and phonetic events in the examined dialect regions. In the introduction part of the thesis, general information about the purpose, scope, method and literature review of our study is given. After the necessary definitions regarding dialects were made, the historical course of Turkish dialect studies was examined. After the regional classification of Turkish dialects in Turkiye was made, information about the dialect characteristics of these regions was given. After this information, the general characteristics of the selected region were briefly mentioned. In the examination section of the thesis, vowels, consonants and phonetic events were given under two main headings. In these sections; Çorum, Çankırı and Amasya dialects were examined by taking the previously made master's and doctoral theses as sources. The vowels and consonants in the examined dialects were given with transcription signs. These dialects were examined in detail and their similarities and differences in terms of phonetics were revealed. The examples given regarding phonetic events were written with their equivalents in standard Turkish. The characteristics that are characteristic for a dialect region were also emphasized.
Benzer Tezler
- Diesel motorları yakıt püskürtme sistemlerinin dinamik simülasyonu
Başlık çevirisi yok
İRFAN KARAGÖZ
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Makine MühendisliğiUludağ ÜniversitesiMakine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OĞUZ BORAT
- İki katlı pamuk ipliklerinden dokunan kumaşlarda örgüye bağlı olarak maksimum atkı sıklığının değişimi üzerinde bir araştırma
Başlık çevirisi yok
MELTEM ASLI NARTER
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Tekstil ve Tekstil MühendisliğiEge ÜniversitesiTekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜNGÖR BAŞER
- Adana ili Ceyhan ilçesi Tatlıkuyu köyünün mekanizasyon varlığı ve işletme maliyetlerinin saptanması üzerinde bir araştırma
Başlık çevirisi yok
MEHMET KABASAKAL
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
ZiraatÇukurova ÜniversitesiTarımsal Mekanizasyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KURTULUŞ TUNCER
- A Decision support system for planning standby garbage collection trucks
Yedek çöp toplama kamyonlarının planlanması için bir karar destek sistemi
GÜLSER HACISALİHOĞLU
Yüksek Lisans
İngilizce
1987
Endüstri ve Endüstri MühendisliğiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HALİM DOĞRUSÖZ
- Konut bölgelerinde parsel düzeni uygulamasının kent topraklarının rasyonel kullanımı çerçevesinde mimari açıdan değerlendirilmesi
An Architeet's Criticism of the Currently Practised method of plot formation in residential areas from the point of View of rational utilization of urban deatories
SUZAN ESİRGEN
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Şehircilik ve Bölge PlanlamaGazi ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. UMUR ERKMAN