Frontotemporal demans tanılı hastalarda vizyospasyal defisit düzeyinin nöropsikolojik testler ve volümetrik MR üzerinden araştırılması
Investigating the level of visuospatial deficits in patients diagnosed with frontotemporal dementia through neuropsychological tests and volumetric MRI
- Tez No: 968520
- Danışmanlar: PROF. DR. İSMET MURAT MELEK
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Nöroloji, Neurology
- Anahtar Kelimeler: Frontotemporal Demans, Manyetik Rezonans Görüntüleme, Nöropsikolojik Testler, Parietal Lob, Serebral Korteks, Frontotemporal Dementia, Magnetic Resonance Imaging, Neuropsychological Tests, Parietal Lobe, Cerebral Cortex
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Ankara Etlik Şehir Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Nöroloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Erken başlangıçlı demanslar içerisinde AH'den sonra ikinci sıklıkta görülen FTD, heterojen klinik ve etiyolojik özellikler sergileyen bir nörodejeneratif hastalık spektrumudur. FTD tanılı hastalarda, vizyospasyal işlevlerin ve parietal lob volümlerinin rölatif korunumuna ilişkin literatür bilgisi mevcuttur. Dahası, vizyospasyal işlev korunumu, dvFTD'de tanı kriterleri arasında yer almaktadır. Bu bağlamda, FTD tanılı hastaların vizyospasyal defisit düzeyinin ortaya koyulması ve ilgili ölçüm araçlarının volümetrik değişikliklerle ilişkisinin irdelenmesi, güncel yayınlardaki sorgulayıcı verilere katkı sunarak hastalık doğasına dair bakış açımızın genişlemesi bakımından kayda değer önemdedir. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya, FTD ve PPA konsensüs/tanı kriterleri ile tanı almış olan 24 FTD tanılı hasta ile aynı sayıda sağlıklı kontrol alınmıştır. Sağlıklı kontrollerin FTD tanılı hastalarla benzer yaş ve cinsiyet profiline uyması gözetilmiştir. Hastaların demans evre tayini KDD üzerinden yapılmış ve tüm katılımcılar MMT, SÇT ve ÇYBT ölçümleri yapılmak üzere nöropsikolojik değerlendirmeye yönlendirilmiştir. Tüm katılımcıların aksiyal plan T1 ağırlıklı MR görüntüleri, VBM tekniğiyle volümetrik ölçüme tabi tutulmak üzere PACS üzerinden elde edildi. T1 ağırlıklı MR görüntüleri SPM12 ve CAT12 araç kutusu (toolbox) ile işlenerek segmentasyon yapıldı ve parietal loba özgü bölgesel korteks hacimlerine ulaşıldı, sonrasında ilgili bölgesel korteks hacimlerinin total kortikal hacme oranları yüzde cinsinden hesaplandı. Elde edilen nöropsikolojik test puanları ile hacim değerlerinin iki grup arasındaki farkına ek olarak tüm nöropsikolojik testlerin kendi aralarındaki ve hacimsel değerlerle ilişkisi analiz edildi. Bulgular: MMT, SÇT, ÇYBT puanları, iki grup arasında kontrol grubu lehine istatistiksel olarak anlamlı bir fark arz etmiştir. Sağ superior parietal ve total kortikal hacim değerleri, iki grup arasında kontrol grubu lehine istatistiksel olarak anlamlı bir fark arz etmiştir. Diğer hacim değerleri de kontrol grubunda daha yüksek olmasına karşın, istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır. Yüzdesel hacim değerleri analiz edildiğinde, sağ inferior parietal, sağ parietal ve sol supramarginal yüzde değerleri arasında hasta grubu lehine istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir. Diğer hacim değerleri de hasta grubunda daha yüksek bulunmasına karşın, istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır. Hasta grubunda SÇT puanı ile sol angular hacim değeri arasında orta düzeyde, pozitif yönlü, istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir; ÇYBT puanı ile sol angular ve sol inferior parietal hacim ile sol angular yüzde değerleri arasında orta düzeyde, pozitif yönlü, istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Hasta grubunda diğer nöropsikolojik test puanları ile volüm ölçüm değerleri arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Hasta grubunda, tüm nöropsikolojik testler arasında yüksek veya çok yüksek düzeyde, istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Kontrol grubunda ÇYBT puanı ile sağ angular, sol angular, sol inferior parietal ve total kortikal hacim değerleri arasında orta düzeyde, pozitif yönlü, istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir; MMT ve SÇT puanları ile volüm değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Kontrol grubunda MMT ile ÇYBT puanı arasında orta düzeyde; MMT ile SÇT puanı ve SÇT ile ÇYBT puanı arasında ise yüksek düzeyde, pozitif yönlü, istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Sonuç: Bulgular, FTD'nin genel kognitif bozulmanın yanında vizyospasyal işlevlerde de anlamlı bir düşüşe yol açtığını ortaya koymakta ve literatürdeki rölatif korunum hipotezini kısmen sorgulamaktadır. Buna karşılık, FTD'de parietal atrofinin geri planda olduğunu ve vizyospasyal işlevlerin geleneksel olarak ilişkilendirildiği sağ inferior parietal lobülün rölatif korunmuş olabileceğini düşündürmektedir. Ancak vizyospasyal defisit düzeyi ile sağ parietal yapılar arasında ilişki saptanmamış olması, vizyospasyal işlevlerin izole olarak bu yapılara atfedilme eğilimini sorgulatmaktadır. Kaldı ki bulgular, sol angular ön planda olmak üzere sol inferior parietal kortekse işaret etmektedir. Daha büyük örneklem boyutlarıyla yapılacak ileriki çalışmaların; klinik ve genetik alt tiplendirmeyi içermesi, ilave nöropsikolojik testler ve ileri görüntüleme yöntemleri ile desteklenmesi ve mümkünse longitudinal tasarıma sahip olması, bu karmaşık ilişkilerin netleştirilmesi için elzemdir. Bu çalışma, söz konusu hedefe yönelik mevcut bilgi ve bulgular dâhilinde alternatif bir perspektif ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Purpose: FTD, the second most common form of early-onset dementia after AD, is a neurodegenerative disease spectrum exhibiting heterogeneous clinical and etiological features. There is literature information on the relative preservation of visuospatial functions and parietal lobe volumes in patients with FTD. Moreover, visuospatial function preservation is among the diagnostic criteria for bvFTD. In this context, determining the level of visuospatial deficits in patients diagnosed with FTD and examining the relationship between relevant measurement tools and volumetric changes is of considerable importance in broadening our perspective on the nature of the disease by contributing to the critical data in current publications. Material and Method: The study included 24 patients diagnosed with FTD based on FTD and PPA consensus/diagnostic criteria, matched with an equal number of healthy controls. Healthy controls were selected to match the age and gender profile of patients diagnosed with FTD. The patients' dementia stage was determined using the CDR, and all participants underwent neuropsychological assessment to measure MMSE, CDT, and JLO. Axial T1-weighted MR images of all participants were obtained via PACS for volumetric measurement using the VBM technique. T1-weighted MR images were processed using the SPM12 and CAT12 toolbox to perform segmentation and obtain parietal lobe-specific regional cortical volumes. Subsequently, the ratios of the relevant regional cortical volumes to the total cortical volume were calculated as percentages. In addition to the differences between the two groups in the obtained neuropsychological test scores and volume values, the relationships between all neuropsychological tests themselves and with the volumetric values were analyzed. Findings: MMSE, CDT, and JLO scores showed a statistically significant difference in favor of the control group between the two groups. Right superior parietal and total cortical volume values showed a statistically significant difference in favor of the control group between the two groups. Although other volume values were higher in the control group, no statistically significant difference was found. When percentage volume values were analyzed, a statistically significant difference in favor of the patient group was found between the right inferior parietal, right parietal, and left supramarginal percentage values. Although other volume values were also higher in the patient group, no statistically significant difference was found. A moderate, positive, statistically significant correlation was found between the CDT score and the left angular volume value in the patient group; a moderate, positive, statistically significant correlation was found between the JLO score and the left angular and left inferior parietal volumes and the left angular percentage values. No significant relationship was found between other neuropsychological test scores and volume measurement values in the patient group. High or very high levels of statistically significant relationships were found among all neuropsychological tests in the patient group. In the control group, a moderate, positive, statistically significant relationship was found between the JLO score and the right angular, left angular, left inferior parietal and total cortical volume values; no statistically significant relationship was found between the MMSE or CDT scores and the volume values. In the control group, a moderate, positive, statistically significant correlation was found between MMSE and JLO scores; a high, positive, statistically significant correlation was found between MMSE and CDT scores and between CDT and JLO scores. Conclusion: The findings reveal that FTD causes a significant decline in visuospatial functions in addition to general cognitive impairment, partially challenging the relative preservation hypothesis in the literature. In contrast, it suggests that parietal atrophy is less prominent in FTD and that the right inferior parietal lobule, traditionally associated with visuospatial functions, may be relatively preserved. However, the lack of a correlation between the level of visuospatial deficit and right parietal structures calls into question the tendency to attribute visuospatial functions exclusively to these structures. Besides, the findings point to the left inferior parietal, with the left angular cortex being prominent. Future studies with larger sample sizes, incorporating clinical and genetic subtyping, supported by additional neuropsychological tests and advanced imaging methods, and ideally designed longitudinally, are essential to clarify these complex relationships. This study presents an alternative perspective within the current knowledge and findings aimed at this goal.
Benzer Tezler
- Frontotemporal Demans tanılı hastalarda vasküler risk faktörlerinin değerlendirilmesi
Başlık çevirisi yok
ENES AHMET YÜKSEKTEPE
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
NörolojiSağlık Bilimleri ÜniversitesiNöroloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMET MURAT MELEK
DR. LEYLİ CAN AYNAL
- Neuropsychiatrc Inventory-Questionnaire (NPI-Q) testinin kognitif yetersizlik tanılı hastalarda psikiyatrik ve davranışsal semptomları saptamadaki Türkçe geçerlilik ve güvenirliğinin araştırılması
Investigation Of The Validity And Reliability Of The Neuropsychiatrc Inventory-Questionnaire (NPI-Q) test in detecting psychiatric and behavioral symptoms in patients diagnosed with cognitive disability
KADRİYE PETEK YAKAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
GeriatriDokuz Eylül ÜniversitesiSinirbilimler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DERYA KAYA
- Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Erişkin Acil Servise başvuran 65 yaş ve üstü hastalarda bilişsel fonksiyonların değerlendirilmesi
Evaluation of cognitive functions in 65 years and older patients admitted to Hacettepe University Faculty Of Medicine Adult Emergency Department
SELMİN ÇAĞLAR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Acil TıpHacettepe ÜniversitesiAcil Tıp Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NALAN METİN AKSU
- Alzheimer hastalığı ve frontotemporal demans hastalığının ayırıcı tanısında transkranial manyetik stimulasyon yönteminin tanısal katkısı
The diagnostic contribution of the transcranial magnetic stimulation method in the differential diagnosis of alzheimer's disease and frontotemporal dementia disease
ÖZGÜN KÖKSAL
- Demanslı hastalarda ağrı değerlendirilmesi
Pain assessment in patients with dementia
ABDULLAH AGİT
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2013
GeriatriHacettepe Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA CANKURTARAN