Dezenformasyon, söylem ve güvenlik: Türkiye örneğinde postyapısalcı bir yaklaşım
Disinformation, discourse,and security: A poststructuralist approach in the case of Türkiye
- Tez No: 969093
- Danışmanlar: DOÇ. DR. TAHSİN YAMAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Uluslararası İlişkiler, International Relations
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, dijital çağın iletişim ekosisteminde, sosyal medya üzerinden yayılan dezenformasyonun Türkiye'nin iç güvenlik dinamikleri üzerindeki etkilerini postyapısalcı bir kuramsal perspektif çerçevesinde ele almaktadır. Araştırma, hakikatin sabit bir gerçeklik değil, söylemler aracılığıyla inşa edilen, sürekli olarak yeniden tanımlanan bir olgu olduğu varsayımından hareket etmektedir. Bu bağlamda Michel Foucault'nun söylem analizi yaklaşımı ile Jacques Derrida'nın yapısöküm teorisi, çalışmanın kuramsal eksenini oluşturmuş; hakikat rejimleri, temsil ve dilsel inşa gibi kavramlar analiz sürecine entegre edilmiştir. Çalışmada, Gezi Parkı protestoları, 15 Temmuz darbe girişimi, mülteci krizi ve Covid-19 pandemisi gibi Türkiye'nin yakın döneminde iç güvenlik algısını köklü biçimde etkileyen olaylar seçilerek incelenmiştir. Her bir vaka, sosyal medyada dolaşıma giren dezenformasyon örnekleri üzerinden, söylemlerin nasıl inşa edildiği, hangi toplumsal ve politik işlevleri yerine getirdiği ve devlet-toplum ilişkilerinde nasıl kırılma noktaları yarattığı yönünden değerlendirilmiştir. Araştırmanın bulguları, dezenformasyonun salt yanlış bilgi yayılımı olarak görülemeyeceğini; aksine, devletin otoritesini, bilgi tekelini ve güvenlik politikalarını doğrudan etkileyen çok katmanlı bir söylemsel mücadele alanı olduğunu ortaya koymaktadır. Özellikle sosyal medya aracılığıyla üretilen dezenformasyonlar, devletin resmi söylemlerine karşı alternatif“hakikatler”yaratmakta; böylelikle toplumsal kutuplaşmayı derinleştirmektedir. Sonuç olarak, bu çalışma, dezenformasyonun modern güvenlik anlayışı içerisinde teknik önlemlerle sınırlandırılabilecek bir olgu olmadığını, bilakis söylemsel, politik ve toplumsal boyutlarıyla birlikte ele alınması gereken stratejik bir mesele olduğunu ortaya koymaktadır. Bu bağlamda, iç güvenliğin korunması için, devletin yalnızca bilgi akışını denetleyen mekanizmalarını değil, aynı zamanda söylem üretme kapasitesini, eleştirel okuma kültürünü ve toplumsal direnç noktalarını güçlendirmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Böylelikle çalışma, dezenformasyon olgusunu hem iletişim hem de uluslararası ilişkiler disiplinleri açısından kesişimsel bir zeminde değerlendirerek literatüre özgün bir katkı sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines the impact of disinformation disseminated through social media on Türkiye's internal security dynamics within the framework of a post-structuralist theoretical perspective. It proceeds from the premise that truth is not a fixed and immutable reality, but rather a construct continually produced and redefined through discourse. In this regard, Michel Foucault's discourse analysis and Jacques Derrida's deconstruction theory form the theoretical axis of the research, incorporating concepts such as regimes of truth, representation, and linguistic construction into the analytical process. The study investigates events in Türkiye's recent history that have profoundly shaped perceptions of internal security—namely, the Gezi Park protests, the 15 July coup attempt, the refugee crisis, and the Covid-19 pandemic. Each case is evaluated through examples of disinformation circulated on social media, focusing on how discourses are constructed, the social and political functions they serve, and the points of rupture they generate in state–society relations. The findings demonstrate that disinformation cannot be reduced to the mere dissemination of false information; rather, it constitutes a multi-layered arena of discursive struggle that directly influences state authority, the monopoly over knowledge, and security policies. In particular, disinformation produced and rapidly disseminated via social media generates alternative“truths”that challenge official state narratives, thereby deepening societal polarization. In conclusion, this research shows that disinformation, within the framework of modern security paradigms, is not a phenomenon that can be addressed solely through technical measures, but must instead be approached as a strategic issue encompassing discursive, political, and societal dimensions. Safeguarding internal security, therefore, requires strengthening not only the mechanisms that regulate the flow of information, but also the state's capacity for discourse production, the cultivation of a critical reading culture, and the reinforcement of societal resilience. By situating the phenomenon of disinformation at the intersection of communication studies and international relations, this study offers an original contribution to the literature.
Benzer Tezler
- Dezenformasyon ile mücadelede açık veri kullanımı: Türkiye'deki göçmenler örnekleminde bir araştırma
Using open data to combat disinformation: A study on a sample of immigrants in Turkey
BİLAL EREN
Doktora
Türkçe
2025
İletişim BilimleriSakarya Üniversitesiİletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YUSUF ADIGÜZEL
- Türkiye'de dezenformasyonun medyadaki yansımaları: 2023 yazında Sabah, Sözcü ve Yeniçağ gazetelerinden örnekler
Reflections of disinformation in the media in Türkiye: Examples from Sabah, Sözcü and Yeniçağ newspapers in the summer of 2023
ESİN TANRIKURT
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Uluslararası İlişkilerİstanbul ÜniversitesiAvrupa Birliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ENVER ÖZGÜR GÖNENÇ
- Disinformation in the post-truth era: A comparative analysis of the European Union, Türkiye and Brazil's instruments and practices for combating online disinformation
Hakikat sonrası çağda dezenformasyon: Avrupa Birliği, Türkiye ve Brezilya'nın çevrim içi dezenformasyonla mücadeleye yönelik araç ve pratiklerinin karşılaştırmalı analizi
İREM ŞARDAŞLAR
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
İletişim BilimleriAnkara ÜniversitesiLatin Amerika Çalışmaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BESİME PINAR ÖZDEMİR
- Uluslararası göç bağlamında medya söylemleri: Fas medyasında göçmen temsili ve entegrasyon yaklaşımları
Media discourses in the context of international migration: Migrant representation and integration approaches in the Moroccan media
HANANE DAALI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Gazetecilikİstanbul ÜniversitesiGenel Gazetecilik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İBRAHİM SENA ARVAS
- Görsel kriminoloji ve kültürel hafıza kapsamında Suriyeli göçü konulu filmlerde Türkiye temsili
Representation of Turkey in movies on Syrian migration within the scope of visual criminology and cultural memory
UYGAR SOYRAÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
SosyolojiPolis AkademisiSuç Araştırmaları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KEVSER BEGÜM İSBİR