2023 yılı cuma hutbelerinin söz varlığının incelenmesi
Examining the vocabulary of friday sermons of 2023
- Tez No: 969095
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ RIDVAN ÖZTÜRK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, 2023 yılında yayımlanmış olan cuma hutbelerinde kullanılan kelimelerin sıklığını, tematik yoğunluğunu, köken yapılarını incelemek amacıyla oluşturulmuştur. Araştırmada, Türkiye Diyanet İşleri Başkanlığı resmî web sitesinde merkezi olarak 2023 yılında yayımlanan 52 tane hutbe metni veri kaynağı olarak incelenmiştir. Hutbelerde kullanılan tüm sözcükler, TurkSözDiz adlı yazılım aracılığıyla sıklık açısından analiz edilmiş; her sözcüklerin köken bilgisi Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük ve Etimoloji Sözlüğü kaynak alınarak tespit edilmiştir. Kullanılan kelimelerdeki veriler doğrultusunda, hutbelerde en çok kullanılan sözcüklerin genellikle Arapça kökenli ve dinî içerikli olduğu (ör. Allah, ayet, ahiret) tespit edilmiştir. Bunun yanında ahlâk, adalet, aile, beraberlik gibi bireysel ve toplumsal değerlere vurgu yapan sözcüklerin de oldukça fazla kullanıldığı tespit edilmiştir. Kelimelerin çözümlemesi ise hutbelerin yalnızca dini mesajlar içermekle kalmayıp aynı zamanda toplumsal düzen, milli birlik ve ahlaki kurallara dair ideolojik anlamlar taşıdığını ortaya koymuştur. Araştırma sonucunda, hutbe dili içerisinde yüksek oranda Arapça kökenli terimlerin yer almasının, özellikle gençlerin anlam açısından zorluk yaşayabileceği saptanmıştır. Ayrıca metinlerde doğrudan siyasi bir yönlendirme bulunmamakla birlikte dolaylı olarak milli kimlik, toplumsal aidiyet ve birlik temalarına sıkça vurgu yapılmaktadır. Bu açıdan cuma hutbeleri, hem dinî öğretiyi yaymak hem de toplumsal kimlik oluşturmasına katkı sağlamak açısından çok katmanlı bir söylem alanı sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This study investigates the frequency, thematic emphasis, and etymological origins of words used in Friday sermons published in 2023. The data set consists of 52 sermon texts centrally released on the official website of the Presidency of Religious Affairs of Türkiye. All words in the sermons were analyzed for frequency using the TurkSözDiz software, and their etymological backgrounds were identified based on the Contemporary Turkish Dictionary and Etymology Dictionary published by the Turkish Language Association. The analysis revealed that the most frequently used words are predominantly of Arabic origin and pertain to religious concepts (e.g., Allah, verse, afterlife). Additionally, words reflecting individual and social values such as morality, justice, family, and unity appear frequently. This lexical profile indicates that Friday sermons not only convey religious messages but also function as a multilayered discourse embedding ideological meanings related to social order, national unity, and moral principles. The study also found that the extensive use of Arabic-derived terms in the sermons' language may pose comprehension challenges, particularly for younger audiences. While there is no explicit political content in the texts, indirect references to national identity, social belonging, and unity are recurrent. Thus, Friday sermons serve as a complex communicative platform that simultaneously disseminates religious teachings and contributes to the construction of social identity.
Benzer Tezler
- Klasik mantıkta retorik sanatı bağlamında Diyanet İşleri Başkanlığı'nın 2023 yılı cuma hutbelerinin değerlendirilmesi
Evaluation of the 2023 friday sermons of the Presidency of Religious Affairs in the context of the art of rhetoric in classical logic
BURAK DOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinEskişehir Osmangazi ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ŞEREFETTİN ADSOY
- Diyanet İşleri Başkanlığı'nın 2023 yılında yayınladığı Cuma hutbelerinin Din Sosyolojisi bağlamında toplumsal mesajlarının incelenmesi
Analyzing the social messages of the Friday sermons published by the Presidency of Religious Affairs in 2023 in the context of Sociology of Religion
UMUT ERDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
SosyolojiKafkas ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NURAL SAVCI
- Ortaokul öğrencilerinin sosyal bilgiler dersine yönelik tutum ve davranışlarının incelenmesi
Investigation of the attitudes and behaviors of secondary school students towards social studies course
CUMA ALİ KARA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimBurdur Mehmet Akif Ersoy ÜniversitesiSosyal Bilimler ve Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FERİDE ERSOY
- Hareket tabanlı teknolojilerin öğrenci başarısı ve tutumlarına etkisi
The effect of motion-based technologies on students' achievements and attitudes
HİKMET ERDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimFırat ÜniversitesiBilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BÜNYAMİN ATICI
- Devlet hastanesinde çalışan hemşirelerde iş kazalarının değerlendirilmesi
Evaluation of work accidents in nurses WHO work in state hospital
TÜLAY BAŞOĞLU NAMAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Halk SağlığıBülent Ecevit ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. FERRUH NİYAZİ AYOĞLU