Geri Dön

Yapay zekânın istihbarat ve savunma üzerindeki etkisi

The impact of artificial intelligence on information gathering and defense

PDF İndir

  1. Tez No: 969442
  2. Yazar: ÖMER KARAKOÇ
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. BÜLENT GÜRSEL EMİROĞLU
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Savunma ve Savunma Teknolojileri, Defense and Defense Technologies
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Kırıkkale Üniversitesi
  10. Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Savunma Teknolojileri Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Modern savunma ve istihbarat sistemlerinin karşı karşıya kaldığı tehditler, sadece sayıca değil, biçim ve karmaşıklık bakımından da giderek çeşitlenmektedir. Bu çeşitlilik, karar alma süreçlerinde geleneksel yöntemlerin sınırlarını zorlamakta; kararların daha hızlı, daha doğru ve çok boyutlu verilmesini zorunlu hâle getirmektedir. Bu bağlamda yapay zekâ sistemlerinin karar destek süreçlerine entegrasyonu, askeri strateji ve operasyonel planlama açısından kritik bir dönüşüm olarak değerlendirilmektedir. Bu araştırmada, yapay zekânın istihbarat ve savunma alanındaki karar sistemlerine etkisi, çok kriterli karar verme yöntemleri çerçevesinde analitik olarak incelenmiştir. Çalışmada kurgulanan dört ayrı senaryo aracılığıyla, hedeflere ilişkin mesafe, hız, radar süresi ve geliş yönü gibi değişkenler dikkate alınarak temsilî veri setleri oluşturulmuş; bu veriler üzerinden MOORA, TOPSIS ve AHP gibi karar analiz teknikleri uygulanmıştır. Elde edilen karar skorları ve sıralamalar sayesinde, yapay zekâ temelli modeller ile klasik kural tabanlı sistemlerin karar çıktıları karşılaştırılmış; kararların hangi kriterlere ne ölçüde duyarlı olduğu test edilmiştir. Analiz bulguları, özellikle hız ve radar süresi gibi dinamik kriterlerin karar sistemleri üzerinde baskın etkiler yarattığını; mesafe gibi daha sabit değişkenlerin ise karar duyarlılığını artıran faktörler olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca, yapay zekâ benzeri karar sistemlerinin klasik modellere göre bağlamsal değişkenlere daha esnek tepki verdiği gözlemlenmiştir. Bu da, operasyonel risklerin sınıflandırılması ve önceliklendirilmesinde yapay zekâ destekli sistemlerin stratejik avantaj sunduğunu göstermektedir. Araştırmanın sonucunda, sadece mevcut karar analiz yöntemlerinin savunma uygulamalarındaki potansiyelini test etmekle kalmamış; aynı zamanda yapay zekâ sistemlerinin çok kriterli ortamda nasıl yapılandırılması gerektiğine dair uygulamalı ve teorik bir çerçeve sunulmuştur. Bulgular, karar destek sistemlerinin gelecekteki yönelimi açısından stratejik öneme sahip olup, özellikle savunma sanayii, komuta kontrol sistemleri ve ileri düzey askeri planlama süreçlerine bilimsel katkı sağlayabilecek niteliktedir.

Özet (Çeviri)

The threats faced by modern defense and intelligence systems are increasingly diversifying not only in quantity but also in form and complexity. This diversity challenges the limits of traditional decision-making methods and necessitates decisions that are faster, more accurate, and multidimensional. In this context, the integration of artificial intelligence (AI) systems into decision support processes is considered a critical transformation in terms of military strategy and operational planning. This study analytically examines the impact of AI on decision-making systems in the fields of intelligence and defense within the framework of multi-criteria decision-making (MCDM) methods. Through four distinct scenarios designed within the study, representative datasets were constructed by considering variables such as distance, speed, radar duration, and approach direction. These datasets were analyzed using decision-making techniques including MOORA, TOPSIS, and AHP. The decision scores and rankings obtained enabled a comparison between AI-based models and traditional rule-based systems, and the sensitivity of decisions to each criterion was tested. The analysis findings revealed that dynamic criteria such as speed and radar duration exert dominant influence on decision systems, while more static variables like distance increase the sensitivity of the decision outcomes. Furthermore, it was observed that AI-based decision systems respond more flexibly to contextual variables compared to classical models. This indicates that AI-supported systems offer strategic advantages in the classification and prioritization of operational risks. In conclusion, this study not only tested the potential of existing decision analysis methods in defense applications but also provided a theoretical and practical framework for structuring AI systems within a multi-criteria environment. The findings are of strategic importance for the future orientation of decision support systems and hold the potential to make a significant scientific contribution to the defense industry, command and control systems, and advanced military planning processes.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    702182

    Yapay zekanın; Savunma, istihbarat ve insan hakları bağlamında incelenmesi

    Examination of artificial intelligence in defense, intelligence and human rights

    EMİNE GÜNDÜZ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2021

    Uluslararası İlişkilerKütahya Dumlupınar Üniversitesi

    Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı

    DR. SUAT SÖYLEMEZ

  2. Tez No

    739728

    The stagnation of the“convention on certain conventional weapons”and its impact on the use of militarized artificial intelligence: The role of the United States

    Silahlar ve askerleştirilmiş yapay istihbarat kullanımına etkisi: Amerika Birleşik Devletlerinin rolü

    IMANE SAIDI

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2022

    Uluslararası İlişkilerİstanbul Aydın Üniversitesi

    Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ EMRE METİN BİLGİNER

  3. Tez No

    1020418

    Yeni nesil savunma teknolojilerinin sınır güvenliğine etkisi: Türkiye'nin ürettiği İHA ve SİHA kullanımı üzerine bir analiz

    The effect of new generation defense technologies on border security: An analysis on the use of UAVs and UCAVs produced by Türkiye

    RABİA ASYA AKÇAAY

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    Kamu YönetimiSinop Üniversitesi

    Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET SAMET ERDEM

  4. Tez No

    993563

    Savunma sanayiinde büyük veri analitiğinin kullanıldığı yapay zeka tabanlı nesne tanıma sistemlerinin hukuken değerlendirilmesi

    Legal evaluation of ai-based object recognition systems utilizing big data analytics in the defense industry

    ELİFE FİLİZ GÖKDAŞ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Savunma ve Savunma TeknolojileriAnkara Sosyal Bilimler Üniversitesi

    Özel Hukuk Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. MERVE AYŞEGÜL KULULAR İBRAHİM

  5. Tez No

    933376

    Antenna and frequency selective surface design for 3.1 GHZ detect and avoid radar system on unmanned aerial vehicle

    İnsansız hava aracında 3.1 GHZ tespit ve kaçınma radar sistemi için anten ve frekans seçici yüzey tasarımı

    MOHAMMAD HAROON AZAD

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2025

    Elektrik ve Elektronik Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesi

    Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. FUNDA AKLEMAN YAPAR

    DOÇ. DR. HÜSEYİN ŞERİF SAVCI

Geri Dön