Geri Dön

Göç ve mekân bağlamında Kurtuluş'ta çeşitlilik dinamikleri

Diversity dynamics in Kurtulus in the context of migration and space

PDF İndir

  1. Tez No: 969470
  2. Yazar: BENGİSU ERTEK ENGİN
  3. Danışmanlar: PROF. DR. HÜRRİYET GÜLSÜN ÖĞDÜL
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Sosyoloji, Şehircilik ve Bölge Planlama, Sociology, Urban and Regional Planning
  6. Anahtar Kelimeler: Demografik çeşitlilik, Sosyo-mekansal dönüşüm, Uluslararası göç, Demographic diversity, Socio-spatial transformation, International migration
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi
  10. Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Şehircilik Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Kurtuluş, eski adıyla Tatavla Ege Adaları'ndan gelen göçmenlerle kurulmuş, 19. yüzyılın sonuna kadar yalnızca Rumların yaşadığı bir işçi semti olarak varlığını sürdürmüş, Levanten ve Ermenilerin de burada yaşamaya başlamasıyla çeşitlenmiş, sonrasında ise iç ve dış göç dalgalarıyla farklı kimliklerin var olduğu bir yer haline gelmiştir. Tatavla tarihi boyunca çevresinden ayrışmış, kendine münhasır bir kültür inşa etmiştir. Türkiye'nin ulus-devlet kurma sürecinde de burası dikkat çeker, dolaylı ve dolaysız müdahaleler yaşanır böylece semte has kültürün özneleri Rumların ve gayrimüslimlerin önemli bir kısmı buradan ayrılmak zorunda kalır. Kurtuluş'a akademik bakış çoğunlukla bu dönemlerde yaşananların izini sürmekte, zaman zaman da nostaljik unsurlar taşımaktadır. Kurtuluş, İstanbul'da kent merkezinde benzer süreçler geçiren semtlerle hem benzeşir hem de ayrışır. Tatavla esasen bugün Son Durak olarak anılan, Aya Dimitri Kilisesi'nin yer aldığı meydandan Kasımpaşa ve Dolapdere'ye doğru yamaçlara yayılan bir yerleşimken 18. ve 19. Yüzyıllarda Dolapdere ve Osmanbey yönünde genişler. Dolapdere'ye doğru uzanan sokaklar oldukça eğimli, merdivenlidir ve semtin yoksulları tarihsel olarak burada yaşamışlardır. 1929 Yangınından sonra adı Kurtuluş Caddesi olarak değiştirilen aks ise öncelikle Levantenlerin apartmanlar inşa ettirmesiyle gelişmeye başlar. Böylece semt Pangaltı ile bağlanır ve daha varsıl bir kesim de burada yaşamaya başlar. Millileşme döneminde yaşananlar sonrasında kalan gayrimüslimlerin bir kısmı da yaşamaya buraya gelirler. Böylece Kurtuluş'ta 1950-60'lı yıllarda yaşanan iç göç dalgaları, terk edilmek zorunda kalınan diğer semtlerden farklı bir karşılık bulur. Semtin özgün ve güçlü kültürünün dönüşümü, en önemlisi semtin sakinlerinin buradan ayrılmak zorunda kalması ve yaşanış süreçleri Kurtuluş'ta hâlâ bir yas halinde karşılık bulmaktadır. Semte dair anlatıların önemli bir kısmı 1980-90'lı yıllara gelindiğinde kesilmektedir. Bir yandan da Kurtuluş, bu yıllarla birlikte iç ve dış göçmenlerin geldikleri ve gittikleri bir yer hâlini almıştır. 1990'lı yıllarda başlayan bu durumun etkileri 2000'lere gelindiğinde belirginleşmekte, 2010 sonrasında ise dinamik bir değişim döngüsüne girmektedir. Demografik olarak yaşanan hareketlilikler semtin sosyo-mekânsal olarak da dönüşmesine neden olmaktadır. Bu çalışmada, Kurtuluş'ta uluslararası göçmenlerin de dahil olduğu bu sosyo-mekânsal dönüşüm, Kurtuluş'u İstanbul'da konumlandırarak anlaşılmaya çalışılmaktadır. Kurtuluş'u buraya etki eden küresel ve ulusal politika düzlemi ve yerel dinamiklerin bir etkileşim alanı olarak ele alan çalışmanın özgün tarafı; Kurtuluş'u tarihi ile bir bütün olarak değerlendirmek, yeniden bir göç coğrafyası içinde çalışmak, güncel göç teorileri ile analiz etmek ve bu tartışmalardan doğan metodolojik araçlarla mekânı temel alan bir okuma yapmaktır.

Özet (Çeviri)

Kurtuluş, formerly known as Tatavla, was founded by immigrants from the Aegean Islands and remained a working-class neighborhood inhabited solely by Greeks until the end of the 19th century. With the arrival of Levantines and Armenians, the neighborhood became more diverse, and later, with waves of internal and external migration, it became a place where different identities coexisted. Throughout its history, Tatavla has distinguished itself from its surroundings and built a unique culture. During Turkey's nation-building process, this neighborhood attracted attention and experienced direct and indirect interventions, forcing a significant portion of its Greek and non-Muslim residents to leave. The academic view of Kurtuluş mostly traces the events of these periods and sometimes carries nostalgic elements. Kurtuluş is both similar to and different from other neighborhoods in the city center of Istanbul that have undergone similar processes. Tatavla was essentially a settlement spreading from the square where the Aya Dimitri Church is located, now known as Son Durak, to the slopes towards Kasımpaşa and Dolapdere, but in the 18th and 19th centuries, it expanded towards Dolapdere and Osmanbey. The streets leading to Dolapdere are quite steep and staircase-like, and historically, the poor of the neighborhood have lived here. The axis, whose name was changed to Kurtuluş Caddesi after the 1929 fire, began to develop primarily with the construction of apartment buildings by Levantines. Thus, the neighborhood became connected to Pangaltı, and a more affluent segment of the population also began to live here. After the events of the nationalization period, some of the remaining non-Muslims also came to live here. Thus, the waves of internal migration that took place in Kurtuluş in the 1950s and 1960s found a different response than in other neighborhoods that were forced to be abandoned. The transformation of the neighborhood's unique and strong culture, and most importantly, the fact that the residents of the neighborhood were forced to leave and the processes they went through, are still mourned in Kurtuluş. A significant part of the narratives about the neighborhood come to an end in the 1980s and 1990s. On the other hand, Kurtuluş has become a place where internal and external migrants come and go since those years. The effects of this situation, which began in the 1990s, became apparent in the 2000s and entered a dynamic cycle of change after 2010. The demographic movements have also caused socio-spatial changes in the neighborhood. In this study, the socio-spatial transformation of Kurtuluş, including international migrants, is examined by positioning Kurtuluş within Istanbul. The original aspect of this study, which approaches Kurtuluş as an area of interaction between global and national policy frameworks and local dynamics, is to evaluate Kurtuluş as a whole with its history, to work within a new migration geography, to analyze it with current migration theories, and to conduct a space-based reading using methodological tools arising from these discussions.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    353736

    Effects of identity construction policies on urban space: Tatavla/Kurtuluş case

    Kimlik inşa politikalarının kent mekanına etkisi: Tatavla/Kurtuluş örneği

    İREM ERİN

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2014

    Sosyolojiİstanbul Teknik Üniversitesi

    Kentsel Tasarım Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MEHMET OCAKÇI

  2. Tez No

    525796

    Kadın temsiline eleştirel bir bakış: Türkiye'deki kadın müzeleri

    A critical approach to the woman representation: Women's museums in Turkey

    GÜL AYDIN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2018

    MüzecilikDokuz Eylül Üniversitesi

    Müzecilik Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP ÇAKMAKÇI

  3. Tez No

    772792

    Gurme Tatavla: Bir İstanbul semtinin dönüşümünün yeme-içme mekanlarındaki izleri

    Traces of the transformation of an Istanbul district in food in food and beverage venues

    ÇİĞDEM SUBAŞI

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    Gastronomi ve Mutfak SanatlarıMimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi

    Sosyoloji Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. BEGÜM ÖZDEN FIRAT

  4. Tez No

    1009487

    Heaven Forbid filmi bağlamında göç ve adalet

    Migration and justice in the context of Heaven Forbid

    ALİ EMRAH KÖKKAYA

    Sanatta Yeterlik

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    Güzel SanatlarMaltepe Üniversitesi

    Güzel Sanatlar Ana Sanat Dalı

    DOÇ. DR. HAKAN AYTEKİN

  5. Tez No

    706851

    Mahalle kültürünü sürdürebilmek ve yeni bir kavram arayışı olarak sosyal dayanıklı mahalle: Kurtuluş-Feriköy örneği

    Maintaining neighborhood culture and as a new concept searching socially resilient neighborhood: Kurtulus-Ferikoy case

    SELİN TURAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2021

    Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik Üniversitesi

    Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. HATİCE AYATAÇ

Geri Dön