Sürdürülebilir planlama kapsamında peyzaj ekolojik riski ve ekosistem hizmetlerinin değerlendirilmesi: Aydın örneği
Assessment of landscape ecological risk and ecosystem services in the scope of sustainable planning: The case of Aydin
- Tez No: 969472
- Danışmanlar: DOÇ. EBRU ERSOY TONYALOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Peyzaj Mimarlığı, Landscape Architecture
- Anahtar Kelimeler: Peyzaj Ekolojik Riski (PER), Ekosistem Hizmetleri, CORINE Arazi Örtüsü, Zamansal Değişim, Mekânsal Planlama, Landscape Ecological Risk (PER), Ecosystem Services, CORINE Land Cover, Temporal Change, Spatial Planning
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Aydın Adnan Menderes Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Peyzaj Mimarlığı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışması, Aydın ili ölçeğinde peyzaj ekolojik risklerinin zamansal ve mekânsal örüntülerini analiz ederek, bu risklerin çoklu ekosistem hizmetleri (karbon depolama, biyokütle üretimi, mikroklima düzenleme vb.) üzerindeki etkilerini kapsamlı biçimde ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırmada, 1990, 2006 ve 2023 yıllarına ait CORINE Arazi Kullanım/Arazi Örtüsü verileri değerlendirilmiş; Landsat uydu görüntülerinden türetilen Arazi Yüzey Sıcaklığı, karbon depolama ve biyokütle göstergeleri analiz edilerek ekosistem hizmetlerinin mekânsal ve zamansal değişimi incelenmiştir. Parçalanma, izolasyon ve baskınlık metriklerinden yararlanılarak oluşturulan Peyzaj Ekolojik Risk (PER) haritaları, kentsel yayılım, tarımsal dönüşüm ve arazi kullanımındaki değişimlerin peyzaj bütünlüğünü zayıflatarak ekosistem hizmetleri üzerinde baskı yarattığını göstermektedir. Bulgular, PER değerlerinin yıllar içinde arttığını, bu artışın ekosistem hizmetlerinin sürekliliği ve kalitesi üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca PER ile çoklu ekosistem hizmetleri arasında istatistiksel olarak anlamlı ve güçlü negatif ilişki belirlenmiş; bu ilişkinin gelecekteki mekânsal planlama, ekolojik koridor tasarımı ve doğa temelli çözümler geliştirme süreçlerinde kritik öneme sahip olduğu vurgulanmıştır. Çalışmanın sonuçları, ekosistem hizmetlerinin korunması, ekolojik risklerin yönetimi ve sürdürülebilir arazi kullanım kararlarının bilimsel temellere dayandırılması açısından önemli bilgiler sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis aims to comprehensively examine the temporal and spatial patterns of landscape ecological risks in Aydın Province and to reveal the impacts of these risks on multiple ecosystem services, including carbon storage, biomass production, and microclimate regulation. The study evaluates CORINE Land Use/Land Cover data from 1990, 2006, and 2023; analyzes Land Surface Temperature, carbon storage, and biomass indicators derived from Landsat satellite imagery to investigate the spatial and temporal dynamics of ecosystem services. Landscape Ecological Risk (PER) maps, produced using fragmentation, isolation, and dominance metrics, demonstrate how urban expansion, agricultural transformation, and land use change weaken landscape integrity and exert pressure on ecosystem services. Findings indicate that PER values have increased over time, negatively affecting the continuity and quality of ecosystem services. Moreover, a statistically significant and strong negative relationship between PER and multiple ecosystem services was identified, highlighting its critical importance in future spatial planning, ecological corridor design, and the development of nature-based solutions. The results provide valuable scientific insights for policy-making processes aimed at protecting ecosystem services, managing ecological risks, and supporting sustainable land use decisions.
Benzer Tezler
- Alt havzalar düzeyinde tatlı su sağlama ve taşkın riskinin doğa tabanlı çözümler ile değerlendirilmesi
Assessment of water yield and flood risk through nature-based solutions at the sub-basin watershed scale
SAADET GÖKÇEN KARADUMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Şehircilik ve Bölge Planlamaİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiOrman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ UFUK ÖZKAN
- İklim değişikliğiyle mücadelede dilek yarımadası büyük menderes deltası milli parkının karbon yutağı olma potansiyelini korumaya yönelik stratejilerin geliştirilmesi
Developing strategies to protect the carbon sequestration potential of dilek peninsula great meander delta national park in terms of fighting against climate change
MELDA KÖSE
Doktora
Türkçe
2025
Peyzaj MimarlığıEge ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EMİNE MALKOÇ TRUE
- Sosyo-ekolojik sistem olarak peyzaj değerlerinin su tabanlı ekosistemlerde irdelenmesi: Köyceğiz lagünü
Examination of landscape values as socio-ecological systems in aquatic ecosystems: The case of Koycegiz lagoon
ESRA TEKELİ
Doktora
Türkçe
2025
Peyzaj Mimarlığıİstanbul Teknik ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA AYÇİM TÜRER BAŞKAYA
- İstanbul kadıköy Acıbadem ve Hasanpaşa Hahallesi örneğinde yağmur suyu yönetimi
Stormwater management in the Acibadem and Hasanpaşa neighbordoods: a case study from Kadiköy İstanbul
BAŞAK ABRAVANEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Peyzaj MimarlığıIşık ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ADNAN UZUN
- Kentsel ekosistemlerde floristik çeşitlilik temelli mekânsal ekolojik risk modeli ve stratejik planlama; düzce örneği
Floristic diversity–based spatial ecological risk model and strategic planning in urban ecosystems: The case of düzce
TUBA GÜL DOĞAN
Doktora
Türkçe
2026
Peyzaj MimarlığıDüzce ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ENGİN EROĞLU