Afet kavramının bilgi okuryazarlığı bağlamında depremzedeler tarafından değerlendirilmesi
Evaluation of the concept of disaster by earthquake victims in the context of information literacy
- Tez No: 969498
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MEHMET TAHİR KARABOĞA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mersin Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremlerine doğrudan maruz kalan bireylerin afet okuryazarlığı düzeylerini bilgi, tutum ve davranış boyutlarıyla incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında, depremin ardından Mersin'deki Kırkkaşık ve Mersin Kız Öğrenci Yurtlarına yerleştirilen depremzedelerle katılarak gözlem yapılmış; ardından kendi yaşam alanlarına dönen 63 katılımcıyla derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler içerik ve tematik analiz yapılarak değerlendirilmiştir. Bulgular, bireylerin teorik bilgiye sahip olmasına rağmen afet anlarında genellikle panik ve kontrolsüz tepkiler verdiğini göstermiştir. Afet bilgisi ile davranış arasında belirgin bir kopukluk olduğu, uygulamalı eğitim, tatbikat ve psikososyal destek ihtiyacının öne çıktığı tespit edilmiştir. Psikososyal düzlemde, şok, akut stres, TSSB ve toplumsal uyum sorunlarının yaygın olduğu gözlemlenmiştir. Kadınların toplumsal cinsiyet normları nedeniyle duygularını bastırmaları ve çocukların travmalarını sembolik yollarla ifade etmeleri, desteğin gelişimsel ve toplumsal düzeyde yapılandırılması gerektiğini ortaya koymuştur. Ayrıca, yardım süreçlerindeki organizasyonel eksiklikler ve siyasallaşan yardım algısı, toplumsal güveni zedelemiştir. Araştırmanın öne çıkan bulgularından biri, afet okuryazarlığı ile Sosyal Bilgiler eğitimi arasındaki güçlü ilişkidir. Bu dersin; risk algısı, toplumsal sorumluluk ve dayanıklılık gibi afetle başa çıkma becerilerinin kazandırılmasında stratejik rol oynadığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, afet okuryazarlığının bilişsel bilgiyle sınırlı kalmayıp davranışsal dönüşüm sağlayacak biçimde ele alınması; erken yaşta uygulamalı, disiplinler arası ve bütüncül bir eğitim modeliyle desteklenmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the disaster literacy levels of individuals directly affected by the earthquakes centered in Kahramanmaraş on February 6, 2023, in terms of knowledge, attitude, and behavior. As part of the research, participant observations were conducted with earthquake survivors who were placed in Kırkkaşık and Mersin Girls' Dormitories in Mersin following the disaster. Subsequently, in-depth interviews were conducted with 63 participants who had returned to their own living environments. The data obtained were analyzed through content and thematic analysis. The findings revealed that despite possessing theoretical knowledge, individuals generally exhibited panic and uncontrolled responses during disaster moments. A clear gap was identified between disaster knowledge and actual behavior, and a significant need for practical training, drills, and psychosocial support was emphasized. On the psychosocial level, symptoms such as shock, acute stress, PTSD, and difficulties in social adaptation were commonly observed. Women, due to prevailing gender norms, were found to suppress their emotions, while children expressed their trauma symbolically through play, drawings, or silence—highlighting the necessity of structuring support in both developmental and social dimensions. Moreover, organizational deficiencies in aid processes and the politicization of relief efforts were found to undermine public trust. One of the study's most prominent findings is the strong relationship between disaster literacy and Social Studies education. This course was found to play a strategic role in developing essential disaster coping skills such as risk perception, social responsibility, and resilience. In conclusion, disaster literacy should not be confined to cognitive knowledge but should be approached through an educational model that fosters behavioral transformation, starting at an early age and supported by practical, interdisciplinary, and holistic methods.
Benzer Tezler
- Yer altı maden işçilerinin afet anında hayatta kalma ve ilk yardım bilgi düzeyleri
Survival and first aid level of miner at the time of disaster
MERVE GÜLSER URUK
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
İlk ve Acil YardımBezm-İ Alem Vakıf ÜniversitesiAfet Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZCAN ERDOĞAN
- AYAY öğrencilerinin KBRN bilgi düzeylerinin çevreye yönelik tutumlarına etkisi: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi örneği
The effect of AYAY students' CBRN knowledge levels on their attitudes towards the environment: the case of Canakkale Onsekiz Mart Unıversıty
AYŞE AKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
İlk ve Acil YardımÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiAfet Eğitimi ve Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FEHMİ VOLKAN AKYÖN
- Afet bilinci ve maske kullanımı ilişkisi ile ilgili bir araştırma – Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi örneği
A study about the relationship between disaster awareness and use of mask – the sample of Gümüshane University Faculty of Health Sciences
MUHAMMED ALİ TATLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Halk SağlığıGümüşhane ÜniversitesiAfet Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NURÇİN KÜÇÜK KENT
- Temel eğitime yönelik afet konulu müfredat geliştirme
Disaster curriculum development for basic education
AYŞENUR SELVİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Jeodezi ve FotogrametriNecmettin Erbakan ÜniversitesiHarita Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İLKAY BUĞDAYCI
- Sınıf öğretmeni adaylarının afet konularında yakın anlam taşıyan bazı kavramlara ilişkin algıları
Perceptions of primary education candidates on some concepts containing close meaning in disaster topics
HAMİDE KÖSE
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Eğitim ve ÖğretimGiresun ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RAMAZAN SEVER