Ergenlerde üst bilişlerin sosyal medya bağımlılığında rolü: Bir model testi
The role of metacognition in social media addiction in adolescents: A model test
- Tez No: 969509
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ÖZLEM HASKAN AVCI
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, ergenlerde depresyon, FoMO (Gelişmeleri Kaçırma Korkusu), can sıkıntısı ve benlik algılarının sosyal medya bağımlılığı ile ilişkisinde üst bilişlerin aracılık rolü incelenmiştir. Nicel araştırma yöntemiyle yürütülen bu çalışma iki aşamadan oluşmuştur; ilk aşamada, Ergen Sosyal Medya Kullanımıyla İlgili Üst Biliş Ölçeği (ESMKÜÖ) geliştirilmiş olup geçerlik ve güvenirlik analizleri sonucunda McDonald's omega = .721 ve Cronbach's alpha = .706 olarak bulunmuştur. İkinci aşamada ise yapısal eşitlik modeli (YEM) kullanılarak ergenlerin depresyon, FoMO, can sıkıntısı ve benlik saygılarının sosyal medya bağımlılığı ilişkisinde üst bilişlerin aracılık etkisi test edilmiştir. Kayseri il merkezindeki ortaokul ve lise öğrencilerinden toplanan verilerde Kişisel Bilgi Formu, Ergenler için Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği (ESMBÖ), ESMKÜÖ, Ergenler İçin Benlik Algısı Ölçeği, Kutcher Ergen Depresyonu Ölçeği (KEDÖ), FoMO Ölçeği ve Kısa Can Sıkıntısı Ölçeği (KCSÖ) kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, can sıkıntısı puanının olumlu üst biliş aracılığıyla sosyal medya bağımlılığı üzerinde anlamlı dolaylı bir etkiye sahip olduğunu (.019, p = .006) ve olumlu üst bilişin bu ilişkide aracı rol oynadığını göstermiştir. Benzer şekilde, FoMO puanının da olumlu üst biliş aracılığıyla sosyal medya bağımlılığı üzerinde anlamlı dolaylı bir etkisi bulunmuştur (.031, p < .001), bu da olumlu üst bilişin FoMO ve sosyal medya bağımlılığı arasındaki ilişkide de aracı bir rolü olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Fakat olumsuz üst bilişin, FoMO ve sosyal medya bağımlılığı arasındaki ilişkide aracı bir rolü gözlenmemiştir. Araştırma bulguları alan yazını çerçevesinde tartışılmış ve psikolojik danışmanlar, aileler, araştırmacılar ve uygulayıcılara yönelik çeşitli öneriler sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
This study examined the mediating role of metacognition in the relationship between depression, FoMO (Fear of Missing Out), boredom and self-esteem and social media addiction in adolescents. This study, which was conducted with the quantitative research method, consisted of two stages; in the first stage, the Scale of Metacognition Related to Adolescent Social Media Use (ESMKÜÖ) was developed and as a result of validity and reliability analyses, McDonald's omega = .721 and Cronbach's alpha = .706 were found. In the second stage, the mediating effect of metacognition in the relationship between depression, FoMO, boredom and self-esteem of adolescents and social media addiction was tested using structural equation modeling (SEM). Personal Information Form, Social Media Addiction Scale for Adolescents (SMASA), SSMKÜÖ, Self-Perception Scale for Adolescents, Kutcher Adolescent Depression Inventory (KADI), FoMO Scale and Brief Boredom Scale (FSBBS) were used in the data collected from middle and high school students in the city center of Kayseri. The findings showed that boredom score had a significant indirect effect on social media addiction via positive metacognition (.019, p = .006) and positive metacognition played a mediating role in this relationship. Similarly, FoMO score had a significant indirect effect on social media addiction via positive metacognition (.031, p < .001), which concluded that positive metacognition also had a mediating role in the relationship between FoMO and social media addiction. However, negative metacognition did not have a mediating role in the relationship between FoMO and social media addiction. The research findings were discussed within the framework of the literature and various recommendations were presented for psychological counselors, families, researchers and practitioners.
Benzer Tezler
- Ergenlerde (15-19 yaş) sosyal medya bağımlılık düzeyleri ile motivasyonel, bilişsel ve bilişüstü yeterlilikler ilişkisine nörobilimsel yaklaşım
Neuroscientific approach to the relationship between social media addiction levels and motivational, cognitive and metacognitive competencies in adolescents (15-19 years)
MEHMET YAĞCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimÜsküdar ÜniversitesiNörobilim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TÜRKER TEKİN ERGÜZEL
- Obsesif kompulsif bozukluk tanılı çocuk ve ergenlerde üstbilişler ile problemli internet kullanımının ilişkisinin araştırılması
An investigation of the relationship of metacognition and problematic internet use in obsessive compulsive disorder diagnosed children and adolescents
ÖZGÜN TÜRE TEKİN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. ŞAHİN BODUR
- Ergenlerin sosyal kaygı düzeylerinin sosyal medya kullanım tutumları açısından incelenmesi
Investigation of adolescents'social anxiety levels in terms of social media use attitudes
LATİFE AĞILGAT
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
İletişim Bilimleriİstanbul ÜniversitesiHalkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YILDIZ DİLEK ERTÜRK
- Ergenler için sosyal medya mahremiyeti koruma becerileri ölçeği
Social media privacy protection skills scale for adolescents
ÖZLEM GELBAL ODABAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
PsikolojiTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TAHSİN İLHAN
DOÇ. DR. KEREM KILIÇER
- Instagram kullanan ergenlerde beden algısı ve özyeterliliğin incelenmesi
Investigation of body image and self-efficacy in adolescents who using instagram
ABDULLAH DALKIÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
PsikolojiVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ZÖHRE KAYA