Geri Dön

Deprem yaşamış koruyucu annelere yönelik travma odaklı bilişsel davranışçı terapi temelli grupla psikolojik danışma

Trauma-focused cognitive behavioural therapy-based group psychological counselling for foster mothers who experienced an earthquake

  1. Tez No: 969529
  2. Yazar: BEYZA ŞANAL GÜNGÖR
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. NİLÜFER KOÇTÜRK
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Eğitim ve Öğretim, Psikoloji, Education and Training, Psychology
  6. Anahtar Kelimeler: travma odaklı bilişsel davranışçı terapi, ebeveynlik stresi, duygu düzenleme, aile psikolojik danışmanlığı, koruyucu aile, trauma-focused cognitive behavioural therapy, parenting stress, emotion regulation, family psychological counselling, foster family
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
  10. Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu araştırmanın temel amacı, Travma Odaklı Bilişsel Davranışçı Terapi (TO-BDT) temelli grupla psikolojik danışmanın, koruyucu annelerin ebeveynlik stresi ve duygu düzenleme becerileri üzerindeki etkisini incelemektir. Bu amaç doğrultusunda araştırmada keşfedici sıralı karma desen kullanılmış ve araştırma iki aşamada gerçekleştirilmiştir. Birinci aşama olan nitel araştırmada, fenomenolojik desenle 10 katılımcıyla bireysel görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Nitel araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre; yaşam tecrübeleri, psikofizyolojik etkiler, ebeveyn olarak ihtiyaçlar, ebeveyn-çocuk ilişkileri ve psikososyal destek gereksinimleri şeklinde beş ana tema ile koruyucu annelerin deprem sonrası yaşantıları ve gereksinimleri belirlenmiştir. İkinci aşama olan nicel araştırmada ise 28 koruyucu anne 14 deney ve 14 bekleme listesi kontrol grubu olacak şekilde seçkisiz olarak gruplara atanmış; TO-BDT temelli grupla psikolojik danışma ardışık biçimde her iki gruba da uygulanmıştır. Veri toplama araçları olarak Ebeveynlik Stresi Ölçeği, Ebeveyn Duygu Düzenleme Ölçeği ve Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Verilerin analizinde parametrik olmayan istatistiksel yöntemlerden Mann-Whitney U, Friedman ve Wilcoxon İşaretli Sıralar testleri kullanılmıştır. Bulgular, her iki grupta da ebeveynlik stresinin azaldığını, duygu düzenleme becerilerinin ise anlamlı biçimde arttığını göstermiştir (p < .05). Deney grubuna dokuz hafta sonra uygulanan izleme testi, elde edilen kazanımların kısa vadede kalıcılığını ortaya koymuştur. İki grubun son-test puanları karşılaştırıldığında gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır. Benzer şekilde, deney grubunun izleme testi puanları ile kontrol grubunun son-test puanları arasındaki fark da anlamlı bulunmamıştır. Bu sonuçlar ile travma odaklı bilişsel davranışçı terapi temelli grupla psikolojik danışmanın zaman faktöründen bağımsız olarak etkili olduğu belirlenmiştir. Bulgular, ilgili alan yazını çerçevesinde tartışılmış ve öneriler geliştirilmiştir.

Özet (Çeviri)

The main purpose of this study is to examine the effect of Trauma-Focused Cognitive Behavioural Therapy (TF-CBT)-based group counselling on foster mothers' parenting stress and emotion regulation skills. For this purpose, exploratory sequential mixed design was used in the study and the research was conducted in two stages. In the first stage, qualitative research, individual interviews were conducted with 10 participants using a phenomenological design. According to the findings obtained from qualitative research, foster mothers' post-earthquake experiences and needs were determined with five main themes: life experiences, psychophysiological effects, needs as parents, parent-child relationships, and psychosocial support needs. In the second stage of the quantitative research, 28 foster mothers were randomly assigned to groups as 14 experimental and 14 waiting list control groups; Cognitive Behavioural Therapy-Based Group Counselling was applied to both groups consecutively. Parenting Stress Scale, Parental Emotion Regulation Scale, and Personal Information Form were used as data collection tools. Mann-Whitney U, Friedman, and Wilcoxon signed-rank tests, which are nonparametric statistical methods, were used to analyze the data. Results showed that parenting stress decreased, and emotion regulation skills increased significantly in both groups (p < .05). The follow-up test applied to the experimental group after nine weeks revealed the short-term retention of the gains obtained. When the post-test scores of the two groups were compared, no statistically significant difference was found between the groups. Similarly, the difference between the follow-up test scores of the experimental group and the post-test scores of the control group was not significant. With these results, it was determined that trauma-focused cognitive behavioural therapy-based group psychological counselling was effective independently of the time factor. The findings were discussed within the framework of the relevant literature and recommendations were developed.

Benzer Tezler

  1. Travma sonrası stres belirtileri, alt tipleri ve bu alt tipleri belirleyen özellikler

    Travma sonrasi stres beli̇rti̇leri̇, alt ti̇pleri̇ ve bu alt ti̇pleri̇ beli̇rleyen özelli̇kler

    MÜNEVVER HACIOĞLU

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2001

    PsikiyatriSağlık Bakanlığı

    Psikiyatri Ana Bilim Dalı

    UZMAN MUHARREM YAMAN

  2. Depremi yaşayan bireylerle çalışan psikologlarda ikincil travmatik stres düzeyi ve psikolojik semptomların incelenmesi

    Examination of secondary traumatic stress level and psychological symptoms of psychologists working with earthquake survivors

    SEVDENUR VERİMLİ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    PsikolojiAntalya Bilim Üniversitesi

    Klinik Psikoloji Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ CUMHUR AVCİL

  3. Yaşlı bireylerin 6 Şubat depremleri sonrası yaşam deneyimleri: Diyarbakır ili örneği

    Life experiences of elderly individuals after the February 6 earthquakes: The Diyarbakır province example

    BURCU TEMEL

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Sosyal HizmetDicle Üniversitesi

    Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. ÖZGÜR ALTINDAĞ

  4. 6 Şubat 2023 depremini yaşayan evli bireylerin aile yılmazlıklarının incelenmesi

    Examining the family resilience of married individuals who experienced the February 6, 2023 earthquake

    SEDA IRMAK

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    PsikolojiÜsküdar Üniversitesi

    Aile Danışmanlığı Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ MERT AKCANBAŞ

  5. Deprem bölgesindeki gönüllülerin ikincil travmatik stres düzeyleri ile dini başa çıkma tutumları arasındaki ilişki üzerine bir araştırma

    A study on the relationship between secondary traumatic stress levels and religious coping attitudes among volunteers in earthquake zones

    YASEMİN LEMAHMUTOĞLU

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    DinOrdu Üniversitesi

    Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. HIZIR HACIKELEŞOĞLU

    DR. ÖĞR. ÜYESİ METİN GÜVEN