Biyoloji eğitiminde deney özyeterliği: Alanyazın ve öğretmen adayı perspektifi
Experiment self-efficacy in biology education: Literature and pre-service teacher perspective
- Tez No: 969534
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MİRAÇ YILMAZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Biyoloji eğitimi, Biology education
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Biyoloji Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Öz Bu araştırmada biyoloji eğitiminde deney özyeterliğinin Türkiye ve dünyadaki durumu ile biyoloji öğretmen adaylarının deney özyeterliği düzeyi ve görüşleri incelenmiştir. Karma yöntemle yürütülen çalışmada nicel aşamada tarama modeli; nitel aşamada ise sistematik alanyazın taraması, durum çalışması ve fenomenoloji yöntemleri kullanılmıştır. Veriler PRISMA beyanına uygun sistematik alanyazın taramasıyla, ayrıca Ankara'daki bir devlet üniversitesinde öğrenim gören 62 öğretmen adayından (nicel, durum çalışması) ve aralarından 10 kişiyle yapılan görüşmelerle (fenomenoloji) elde edilmiştir. Sistematik alanyazın taraması sonuçlarına göre, incelen 19 çalışmanın çoğunlukla 2020-2021 yıllarında, uluslararası yayınlarda ve ülke bazında Türkiye'de, fen alanında, nicel yöntemle ve ölçek aracılığıyla yürütüldüğü belirlenmiştir. Nicel sonuçlara göre öğretmen adaylarının deney özyeterlik inancı genel olarak ve planlama, uygulama, değerlendirme alt boyutlarında orta düzeydedir; bunların puanları cinsiyet ve akademik başarı ile anlamlı ancak zayıf ilişkiler göstermektedir. Durum çalışması, deney özyeterliğinin bilimsel süreç becerileri, motivasyon, laboratuvar olanakları ve ön bilgiyle ilişkili olduğunu; çabayı artırma ve deney özyeterliği yüksek öğrenciler yetiştirme gibi önemli katkıları olduğunu da ortaya koymuştur. Fenomenolojik bulgular; deneyim, öğretmen desteği ve imajinasyon ile simülasyon-sanal laboratuvarların deney özyeterliğini desteklediğini; öğretmen adaylarının daha çok üniversite öncesinde deneyimsiz ve ders dışı deney etkinliklerinden uzak olduklarını göstermektedir. Karma sonuçlara göre, deney özyeterliği düzeyi en çok deneyim, bilimsel süreç becerileri ve motivasyonla ilişkilidir; bu düzeyin artırılması için uygulamaya dayalı, destekleyici ve alternatif çevrimiçi-ders dışı ortamlar önerilmekte ve biyoloji eğitimi alanında nitel, ölçek geliştirme ve müdahale temelli araştırmalara yönelinmesi tavsiye edilmektedir.
Özet (Çeviri)
Abstract This study examines the status of experimental self-efficacy (ESE) in biology education both in Turkey and worldwide, alongside the ESE levels and perceptions of prospective biology teachers. A mixed-methods approach was employed, using a survey model for the quantitative phase and systematic literature review, case study, and phenomenology for the qualitative phase. Data were collected through a PRISMA-compliant systematic literature review, a survey and case study involving 62 prospective teachers from a state university in Ankara, and interviews with 10 of them. The literature review showed that most of the 19 studies analyzed were conducted in 2020–2021, published internationally or in Turkey, focused on science, and utilized quantitative methods and scales. Quantitative results indicated that prospective teachers' overall ESE and sub-dimensions (planning, implementation, evaluation) were at a moderate level, with weak but significant correlations with gender and academic achievement. The case study revealed that ESE is related to scientific process skills, motivation, laboratory facilities, and prior knowledge, and contributes to increasing effort and training students with high ESE. Phenomenological findings showed that experience, teacher support, imagination, and simulation-virtual labs enhance ESE, while prospective teachers were generally inexperienced and lacked extracurricular experimental activities before university. Integrated results indicate that ESE is most closely related to experience, scientific process skills, and motivation; to improve ESE levels, practice-based, supportive, and alternative online or extracurricular environments are recommended, along with qualitative, scale development, and intervention-based research in biology education.
Benzer Tezler
- Artırılmış gerçeklik temelli öğrenme ortamı: Artırılmış gerçekliğin lise öğrencilerinin biyoloji eğitiminde motivasyonu, tutumu ve öz yeterliği üzerindeki etkileri
Augmented reality based learning environment: Effects of augmented reality on high school students' motivation, attitude and self-efficacy in biology education
TAHSİN ÇİLOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Bilim ve TeknolojiBartın ÜniversitesiBilişim Sistemleri ve Teknolojileri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET BERK ÜSTÜN
- Biyoloji eğitiminde basit deneylerin öğrenmeye etkisinin öğrenme günlükleriyle değerlendirilmesi
Assessment the effect of simple experiments on learning in biology education with learning logs
MERVE ÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimHacettepe ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CEM GERÇEK
- Biyoloji eğitiminde kavram haritalarının öğrenme başarısına ve kalıcılığına etkisi
The effect of the concept maps on achievement and retention of learning in biology education
DİDEM KILIÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2004
Eğitim ve ÖğretimHacettepe ÜniversitesiOrtaöğretim Fen ve Matematik Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF.DR. NECDET SAĞLAM
- Mikrobiyoloji laboratuarında bazı deney tasarımları ve uygulanması
Certain experiment designing and practiciing in microbiology laboratory
AYŞE HACI
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Eğitim ve ÖğretimDokuz Eylül ÜniversitesiOrtaöğretim Fen ve Matematik Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MAHMURE NAKİBOĞLU
- The Development, implementation and evaluation of a case-based method in science education
Fen eğitiminde örnek olaya dayalı bir öğretim yönteminin geliştirilmesi, uygulanması ve değerlendirilmesi
ÖZLEM SILA ÇAKIR
Doktora
İngilizce
2002
Bilim ve TeknolojiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiOrtaöğretim Fen ve Matematik Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DOĞAN ALPSAN