Afet eğitimi kapsamında okul dışı öğrenme ortamlarından Trabzon Taşkın Müzesi'nin eğitimsel değeri
The educational value of the Trabzon Flood Museum as an out-of-school learning environment within the scope of disaster education
- Tez No: 969737
- Danışmanlar: DOÇ. DR. KEREM ÇOLAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Trabzon Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı, afet eğitimi kapsamında okul dışı öğrenme ortamlarından Trabzon Taşkın Müzesi'nin eğitimsel değerini; sosyal bilgiler öğretmenlerinin, öğrencilerin ve müze rehberlerinin görüşlerine dayanarak incelemektir. Temel nitel araştırma yöntemiyle yürütülen çalışmanın katılımcılarını, 2023-2024 Eğitim-öğretim yılında, Trabzon ili ve ilçelerindeki farklı okullardan gelerek Taşkın Müzesi'ni ziyaret eden 226 ortaokul öğrencisi, öğrencileriyle birlikte müze deneyimini yaşayan 10 sosyal bilgiler öğretmeni ve Taşkın Müzesi'nde görev yapan 2 müze rehberi oluşturmaktadır. Veriler; öğretmenlerden yarı yapılandırılmış görüşme formu, öğrencilerden açık uçlu soru formu aracılığıyla toplanarak içerik analizi yöntemiyle; müze rehberlerinden ise açık uçlu soru formu ile elde edilerek, betimsel analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırma bulgularına göre öğretmenler, Türkiye'deki afet eğitimini yeterli ve etkili bulmadıklarını belirtmiş, öğrencilerin büyük çoğunluğu ise müze gezisi öncesindeki bilgi düzeylerini taşkınla mücadele açısından yetersiz görmüştür. Rehberler, müzenin hem güçlü hem de geliştirilmesi gereken yönleri olduğunu ifade etmiştir. Öğretmenler, müzenin etkileşimli yapısı, materyal zenginliği ve sıradışı öğrenme ortamı sunduğunu vurgularken; öğrenciler, maketler ve modeller aracılığıyla taşkınla baş etme bilgilerini somutlaştırdıklarını ve afet farkındalıklarının arttığını belirtmiştir. Müze ziyareti sayesinde öğrencilerin riskleri somut olarak deneyimledikleri, önlemleri daha iyi kavradıkları ve bilgileri günlük yaşamla ilişkilendirebildikleri anlaşılmıştır. Rehberler ise müzenin strateji geliştirme, tarihsel bakış açısı kazandırma ve toplumsal hafıza oluşturma gibi katkılarına dikkat çekmiştir. Öğretmenler, öğrencilerin eksik bilgileri tamamlamalarında ve bilgileri davranışa dönüştürmelerinde müzenin önemli bir rol oynadığını ifade ederken; öğrenciler, okulda verilen afet eğitiminin çoğunlukla teorik kaldığını, müze deneyiminin ise daha etkili olduğunu belirtmiştir. Rehberler, eğitsel materyallerin kullanımı ve müzenin geleceğe hazırlık sürecine katkı sağladığını düşünmektedir. Bunun yanında öğretmenler, mekânsal gelişim ve içerik gelişiminin ön planda tutulmasını; Rehberler ise iş birliği ve toplumsal katılım yoluyla, ortak projeler gerçekleştirilerek afet eğitiminin niteliğinin artırılabileceğini ifade etmiştir. Öğretmenler müzede bulunan farklı bölümlerin tamamının öğrenciler üzerinde olumlu etki oluşturduğunu belirtmiş; Öğrenciler ise mekânsal olarak maket ve modellerin yer aldığı bölümleri beğendiğini, teknik içerikli bölümlerin daha az beğenildiğini belirtmiştir. Müzenin eğitimsel değeri hakkında öğretmenler, sosyal hayata etkisi, akademik gelişime katkısı ve kişisel farkındalık oluşturma yönü üzerinde durmuştur. Öğrenciler ise model, maket ve dijital materyallerin öğrenmeyi kalıcı, somut ve zevkli hâle getirdiğini belirtmiştir. Ayrıca öğrencilerin büyük çoğunluğu, müzenin sunduğu eğlenceli ve aktif katılıma dayalı yapısı sayesinde müzeyi çevrelerine tavsiye ettiklerini ifade etmiştir. Rehberler de müzenin duygusal tepkiler oluşturduğuna ve öğrencilerde deneyimleme isteği uyandırdığına dikkat çekmiştir. Araştırma sonunda MEB'e, Taşkın Müzesi'ndeki eğitim faaliyetlerine ve öğretmenlere yönelik önerilerde bulunulmuştur.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the educational value of Trabzon Flood Museum, one of the rare museums in Türkiye dedicated to natural disasters, as an out-of-school learning environment within the scope of disaster education, based on the views of social studies teachers, students, and museum guides. The study was conducted using a basic qualitative research method. The participants consisted of 226 middle school students who visited the museum from various schools in Trabzon and its districts during the 2023–2024 academic year, 10 social studies teachers who accompanied them, and 2 museum guides working at the Flood Museum. The data were collected from teachers using semi-structured interview forms, from students using open-ended questionnaires, and from museum guides through open-ended questions; the data were analyzed using content analysis for the teachers and students, and descriptive analysis for the guides. According to the findings, the teachers stated that disaster education in Türkiye is not sufficient or effective, while the majority of students considered their prior knowledge about flood preparedness to be inadequate before the museum visit. The guides emphasized both the strengths and the areas in need of improvement in the museum. While teachers highlighted the museum's interactive structure, rich materials, and its unique learning environment, students reported that models and mock-ups helped them concretize their knowledge about flood preparedness and increase their disaster awareness. The museum visit enabled students to experience disaster risks in a tangible way, understand preventive measures more effectively, and relate the knowledge to their daily lives. The guides also drew attention to the museum's role in fostering strategic thinking, developing a historical perspective, and contributing to collective memory. Teachers expressed that the museum played a significant role in helping students complete their missing knowledge and transform what they learned into behavior. Students stated that disaster education at school was mostly theoretical, whereas the museum experience was more effective. The guides emphasized the use of educational materials and the museum's contribution to preparing students for the future. Additionally, teachers underlined the importance of prioritizing spatial and content development, while guides suggested that the quality of disaster education in museums could be enhanced through collaboration, community engagement, and joint projects. Teachers noted that all sections of the museum had a positive impact on students; students, on the other hand, favored sections with models and mock-ups and found technical areas less engaging. Regarding its educational value, teachers emphasized the museum's impact on social life, academic development, and personal awareness. Students stated that models, mock-ups, and digital materials made learning more permanent, concrete, and enjoyable. Furthermore, the majority of students expressed that they would recommend the museum to others due to its fun and participatory structure. The guides also pointed out that the museum elicited emotional reactions and stimulated students' desire for hands-on experience. Based on the research results, recommendations were presented to the Ministry of National Education (MoNE), to the educational practices at the Flood Museum, and to teachers.
Benzer Tezler
- Deprem konusunun öğretiminde okul dışı öğrenme ortamlarından olan afet eğitim merkezi ziyareti ile desteklenmiş öğretimin ortaokul 5. sınıf öğrencilerinin deprem farkındalıklarına ve bilgi düzeylerine etkisinin incelenmesi
The effect of teaching supported by disaster education center visit, which is one of the out-of-school learning environments in teaching earthquake subject, on the earthquake awareness and knowledge levels of 5th grade middle school students
ÖZLEM TÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimUşak ÜniversitesiFen Bilgisi Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÜMRAN BETÜL CEBESOY GÜÇYETER
- Okul dışı öğrenme faaliyetlerinin koruma ve bakım altında bulunan ortaokul öğrencilerinin fen bilimleri dersine yönelik ilgi, tutum ve motivasyonlarına etkisi
The effect of out-of-school learning activities on the interest, attitudes and motivation towards science course of secondary school student under protection and care
NUR HAKYEMEZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimGiresun ÜniversitesiFen Bilgisi Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÜMMÜ GÜLSÜM DURUKAN
- Turkey's role in Afghanistan in the post 9/11 era
11 Eylül'den günümüze Türkiye'nin Afganistan'daki rolü
CANAN BAYRAM ÇUBUK
Yüksek Lisans
İngilizce
2014
Uluslararası İlişkilerOrta Doğu Teknik ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. IŞIL ANIL
- Okul öncesi öğretmenlerinin STEM temelli afet eğitimi uygulamalarına yönelik görüş ve deneyimleri
Early childhood teachers' views and experiences with STEM-based disaster education practices
CANSU TÜFEKÇİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimEskişehir Osmangazi ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP AKIN DEMİRCAN
- Okul öncesi öğretmen adaylarının deprem bilgisi ile afet bilinci arasındaki ilişki: 6 Şubat depremlerinden etkilenen iller ve İstanbul örneği
The relationship between earthquake knowledge and disaster awareness among preschool teacher candidates:A comparative study of provinces affected by the February 6 earthquakes and Istanbul
ERCAN TERCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve Öğretimİstanbul Aydın ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇİÇEK DİLEK BAKANAY