Türkiye'de sembolik iktidarın entelektüel görünümü: Sosyal bilim yayıncılığı üzerine bir araştırma
Intellectual view of symbolic power in Turkey: A research on social science publishing
- Tez No: 969793
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HÜSEYİN ÇİL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sosyoloji, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Sosyoloji, Yayıncılık, Sociology, Publishing
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sosyoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, Türkiye'deki sosyal bilim yayıncılığı alanında; üniversitelerin, okur ve entelektüel ilgilerinin, yayın-dağıtım süreçlerinin katkısıyla şekillenen bilgi üretimi ve bu bilginin alımlanması sonucunda ortaya çıkan hiyerarşik yapılar ve güç ilişkileri incelenmiştir. Sosyal bilim yayıncılığına özgü hiyerarşik yapıları ve güç ilişkilerini, yayınevlerinin farklılaşan pratikleri ve diğer yapısal örüntüler üzerinden daha somut biçimde analiz edebilmek için Bourdieu'nün“alan teorisi”kullanılmıştır. Yayınevlerinin bilimsel üretimleri ve diğer pratikleri bağlamında, sosyal bilim yayıncılık alanında sembolik iktidarın ve bu iktidar gücüyle hiyerarşik yapının nasıl somutlaştığı resmedilmeye çalışılmıştır. Bu doğrultuda Ankara, İstanbul ve Konya'daki dokuz üniversitede sosyoloji alanında öğrenim gören 53 doktora öğrencisi, 22 akademisyen, ayrıca 10 sahaf/kitabevi ve 10 yayınevi sahibi ya da editörle derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Ayrıca, dokuz üniversitede tamamlanan sosyoloji doktora tezleri incelenmiş; bu tezlerin kaynakçalarında en çok hangi yayınevlerine atıf yapıldığı, hangi yayınevlerinde kitap hâline getirildiği ve Batılı sosyologların çeviri eserlerinin en çok hangi yayınevlerinde yayımlandığı belirlenmiştir. Tüm mülakat verileri MAXQDA programı yardımıyla analiz edilmiştir. Sosyal bilim yayıncılık alanındaki sembolik iktidarın üretimi, alana özgü kurallara ve mücadele şekline bağlıdır. Bu alandaki sembolik iktidar, alana bağlı kurallara ve mücadele şekliyle anlam kazanır. Editoryal sürece bağlılık, çeviri faaliyeti ve niteliği, nitelikli yazarlara sahip olmak ve netameli konuları bünyesinde toplamak gibi faktörler sembolik iktidarın üretimini ve öznesini doğrudan belirler. Çalışmada genel olarak, sol ideolojiye yakın görülen yayınevlerinin bu faktörlerle alandaki sembolik iktidara sahip olduğu görüşü hakimdir. Belli pratikler açısından yayıncılık alanının akademik ve politik alanlarla kurduğu ilişkiler, bu alanın özerklik düzeyini önemli ölçüde sorunlu hale getirmiştir. Akademik alandaki birtakım değişim ve çıkar ilişkileri, yayıncılık alanını doğrudan etkilemiş; bu da nitelikli bilimsel üretimin azalmasına neden olmuştur. Bununla birlikte, akademik, yayıncılık ve politik alanlardaki konumlanmaların“eş mantığı”ilkesine göre, bu üç alanda da 'sol' ve 'sağ' ideolojik konumlanmaların yerleşik hâle geldiği; yayıncılık alanındaki bilimsel üretimlerin, ilişki biçimlerinin ve değerlendirme ölçütlerinin oluşumunda politik alana ait yansımalar tespit edilmiştir. Bu alanın kendisine ait birtakım kurallar ve ilkelerle özerkliğini koruma ve sembolik gücünü yukarı çekme gayretinin olduğu da belirtilmelidir. Yayıncılık alanını bu iki gerçeklik üzerinden düşünmek gerekir.
Özet (Çeviri)
This study examines the hierarchical structures and power relations that emerge in the field of social science publishing in Türkiye, shaped by the contributions of universities, reader and intellectual interests, and publishing-distribution processes. To analyze the hierarchical structures and power dynamics specific to social science publishing more concretely—through the differentiated practices of publishing houses and other structural patterns—Bourdieu's“field theory”was employed. Within the context of publishing houses' scientific output and other practices, the study seeks to illustrate how symbolic power and hierarchical structures materialize in the social science publishing field. Accordingly, in-depth interviews were conducted with 53 doctoral students studying sociology, 22 academics, and 10 booksellers/bookstores and 10 publishing house owners or editors across nine universities located in Ankara, Istanbul, and Konya. Additionally, sociology doctoral dissertations completed at these nine universities were examined to determine which publishing houses were most frequently cited in the bibliographies, which ones published these dissertations as books, and which publishing houses most frequently published translated works of Western sociologists. All interview data were analyzed using the MAXQDA program. The production of symbolic power in the field of social science publishing depends on the rules specific to the field and the form of struggle. Symbolic power in this field gains meaning through its internal rules and forms of contestation. Factors such as adherence to editorial processes, the scope and quality of translation activities, the presence of qualified authors, and the inclusion of contentious topics directly shape both the production and the agents of symbolic power. The study generally finds that publishing houses perceived as aligned with leftist ideologies tend to hold symbolic power in the field through these factors. In terms of certain practices, the relationships that the publishing field establishes with the academic and political fields have significantly undermined its autonomy. Shifts and interest-driven dynamics within the academic field have directly affected the publishing field, resulting in a decline in the production of high-quality scientific work. However, in accordance with the principle of“equivalent logic”in academic, publishing, and political spheres, ideological positions on the 'left' and“right”have become established in all three areas. Reflections of the political sphere have been identified in the formation of scientific production, relationship patterns, and evaluation criteria in the publishing sphere. It should also be noted that this field strives to maintain its autonomy and enhance its symbolic power through its own set of rules and principles. The publishing field must be considered in light of these two realities.
Benzer Tezler
- Allegory and power in contemporary Turkish cinema
Çağdaş Türkiye sinemasında alegori ve iktidar
YAHYA SEFA EKİNCİ
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
İletişim BilimleriKadir Has Üniversitesiİletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. BÜLENT DİKEN
- Maddi ve sembolik yeniden üretim sürecinde iktidar olarak AKP
The AKP: A party in power in the process of material and symbolic reproduction
ÖZGÜN BİÇER
- ABD, Türkiye ve Kore hegemonik üçgeninde kültürel iktidar ve tarih dizileri: Anlatıyla Politika Analizi Sistemi'nin (APAS) uluslararası ilişkilere uyarlanışı
Cultural power and historical series in the hegemonic triangle of the USA, Turkey and Korea: The Application of Narrative Policy Framework (NPF) to international relations
SEDA GÜREL
Doktora
Türkçe
2023
Uluslararası İlişkilerYıldız Teknik ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET AKİF OKUR
- Nation state and architecture in early republican Turkey: The Building process of Ankara as the national capital
Ulus devlet ve erken cumhuriyet Türkiye`sinde Türk mimarisi: Ulusal başkent olarak Ankara`nın inşa süreci
F. AYŞIN KOÇAK
Yüksek Lisans
İngilizce
1998
SosyolojiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET ECEVİT
- Yeni medyada milliyetçiliğin söylemsel (Yeniden) kuruluşu: Mülteci karşıtlığı ve e-linç
The discursive (Re) constitution of nationalism in the new media: Anti-refugee movements and e-lynching
BURAK GÖKALP
Doktora
Türkçe
2022
Siyasal BilimlerPamukkale ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMET PARLAK
DOÇ. DR. ARMAĞAN ÖZTÜRK