Mülteci ve Türk annelerin emzirme, ek gıdaya geçiş deneyimleri ve annelerin gözünden bebek büyüme algılarının kıyaslanması: Nitel çalışma
Comparison of breastfeeding, complementary feeding experiences, and mothers' perceptions of infant growth between refugee and Turkish mothers: A qualitative study
- Tez No: 969862
- Danışmanlar: DOÇ. DR. DUYGU AYHAN BAŞER
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Emzirme, tamamlayıcı besleme, sığınmacılar, anneler, büyüme, primer sağlık hizmetleri, Aile hekimliği, Bebek beslenmesi, Fiziksel büyüme, Koruyucu hekimlik, Breastfeeding, complementary feeding, refugees, mothers, growth, primary health care, Family practice, Infant nutrition, Physical growth, Preventive medicine
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Aile Hekimliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Türkiye'de yaşayan primipar mülteci ve Türk annelerin emzirme, tamamlayıcı beslenmeye geçiş deneyimlerini ve annelerin gözünden bebek büyüme algılarını karşılaştırmalı olarak derinlemesine görüşme metoduyla incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Nitel araştırma deseninin kullanıldığı çalışmada, Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Sosyal Pediatri Kliniği'ne başvuran mülteci anneler ve Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'ne başvuran Türk annelerden oluşan toplam 19 primipar anne ile yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Veriler 16.06.2024-01.02.2025 tarihleri arasında toplanmış; görüşmeler MAXQDA 2020 programı kullanılarak tematik analiz yöntemiyle değerlendirilmiş, sosyodemografik veriler ise SPSS v23.0 programı ile analiz edilmiştir. Çalışmamızda toplam 6 tema ve 589 kod aracılığıyla annelik deneyimlerine dair zengin ve çok katmanlı bir yapı ortaya konmuştur. Temalarımız; Annenin Bebek Beslenmesine Dair Hazır Bulunuşluk Durumu, Bebeğin Beslenme Öyküsü, Annenin Bebek Bakımı ve Beslenme Sürecindeki Rolü, Çevrenin Bebek Bakım ve Beslenme Sürecindeki Rolü, Birinci Basamağın Anne Bebek Sağlığına Dair Rolü şeklindedir. Çalışmada, mülteci annelerin gebelik sürecinden itibaren bebek beslenmesine dair bilgi eksikliği yaşadıkları, mama kullanımını erken dönemde bir seçenek olarak gördükleri ve daha çok geleneksel bilgi kaynaklarına (kadın akrabalar) başvurdukları belirlenmiştir. Türk annelerin ise DSÖ önerilerine uygun doğru planlar yaptığı, dijital kaynaklar ve sağlık profesyonellerinden daha sık yararlandığı görülmüştür. Doğum sonrası dönemde her iki grup da anne sütü ile beslemeye öncelik vermiştir. Ancak mülteci annelerde sağlık kuruluşlarına başvuru sıklığı daha fazla olmasına rağmen, dil bariyeri nedeniyle etkin bilgilendirme ve öğrenme sınırlı kalmıştır. Emzirme süresinin kısalması, mama kullanım eğilimi ve tamamlayıcı beslenmede bilgi eksiklikleri her iki grupta da ortak sorunlar olarak saptanmıştır. Emzirme sorunlarına yaklaşımda Türk annelerin sağma, biberon ve silikon meme koruyucu kullanımı gibi çözüm yollarını daha sık kullandıkları; mülteci annelerde ise memede sağlık sorunlarının daha belirgin olduğu tespit edilmiştir. Tamamlayıcı beslenmeye geçişte Türk annelerin besin hazırlama teknikleri ve açlık-tokluk sinyallerini algılamada daha bilinçli olduğu, mülteci annelerin ise bilgi eksikliğine rağmen sorunları daha az ifade ettikleri ancak daha fazla hatalı uygulama yaptıkları bulunmuştur. Anne duyguları incelendiğinde, her iki grupta da olumsuz duyguların baskın olduğu; ancak mülteci annelerin emzirme mutluluğu, bebeği için çaba sarf etme gibi olumlu duyguları daha sık ifade ettikleri görülmüştür. Bebek büyüme algısında, mülteci annelerin persentil değerleriyle algılarının daha uyumlu olduğu dikkat çekmiştir. Çevresel faktörler açısından, kadın akraba etkisinin mülteci annelerde daha belirgin olduğu; Türk annelerde ise sağlık profesyonellerinin rehberliğinin daha etkili olduğu saptanmıştır. Babaların bebek bakımındaki katkısının her iki grupta da sınırlı olduğu belirlenmiştir. Birinci basamak sağlık hizmetlerine erişimde mülteci annelerin daha sık başvurduğu, ancak her iki grupta da aile hekimliği ve göçmen sağlığı merkezi gibi kavramlarda bilgi eksikliği olduğu gözlemlenmiştir. Çalışmanın bulguları, kültürel farklılıkların, dil bariyerinin ve savaş travmasının, bebek beslenmesi süreçlerini ve annelerin büyüme algısını önemli ölçüde etkilediğini göstermektedir. Sonuçlar, mülteci annelere yönelik kültürel açıdan duyarlı sağlık hizmetlerinin geliştirilmesi, birinci basamak hizmetlerinin güçlendirilmesi, dil destek mekanizmalarının artırılması, sağlık ve dijital sağlık okuryazarlığının desteklenmesi, psikososyal destek programlarının yaygınlaştırılması ve savaş travmasına maruz kalan anneler için özel müdahalelerin oluşturulması gerektiğini ortaya koymuştur. Ayrıca, mama kodu uygulamalarının sıkılaştırılması ve geniş aile bireylerinin ve babaların da doğru bilgilendirilmesini sağlayacak sosyal programların geliştirilmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aimed to comparatively examine the breastfeeding and complementary feeding transition experiences of primiparous refugee and Turkish mothers living in Türkiye, as well as their perceptions of infant growth. The effects of cultural differences and migration-related psychosocial stress on mother's infant feeding practices were evaluated through in-depth interviews. In this study, which employed a qualitative research design, semi-structured in-depth interviews were conducted with a total of 19 primiparous mothers, including refugee mothers who presented to the Social Pediatrics Clinic of Ankara Training and Research Hospital and Turkish mothers who visited the Hacettepe University Family Health Center. Data were collected between June 16, 2024, and February 1, 2025. The interviews were analyzed using thematic analysis with MAXQDA 2020 software, while sociodemographic data were analyzed using SPSS version 23.0. In our study, a rich and multilayered structure of motherhood experiences was revealed through six themes and 589 codes. The identified themes were: Maternal Readiness for Infant Feeding, Infant Feeding History, Mother's Role in Infant Care and Feeding, Role of the Social Environment in Infant Care and Feeding, Perception of Infant Growth, and the Role of Primary Care in Maternal and Infant Health. The study revealed that refugee mothers experienced a lack of knowledge regarding infant feeding starting from pregnancy, perceived formula use as an early option, and predominantly relied on traditional sources of information, such as female relatives. In contrast, Turkish mothers were found to make appropriate feeding plans in line with WHO recommendations and to rely more frequently on digital resources and healthcare professionals. In the postpartum period, both groups prioritized breastfeeding. However, although refugee mothers visited healthcare facilities more frequently, effective communication and learning remained limited due to language barriers. Shortened breastfeeding duration, a tendency toward formula use, and a lack of knowledge about complementary feeding were identified as common problems in both groups. In addressing breastfeeding problems, Turkish mothers were found to use solutions such as pumping, bottle feeding, and silicone nipple shields more frequently, whereas breast-related health issues were more prominent among refugee mothers. During the transition to complementary feeding, Turkish mothers were found to be more conscious about food preparation techniques and recognizing hunger and satiety cues, while refugee mothers, despite lacking knowledge, expressed their difficulties less frequently but demonstrated more incorrect practices. When maternal emotions were examined, negative feelings were predominant in both groups; however, refugee mothers more frequently expressed positive emotions such as the joy of breastfeeding and making efforts for their babies. In terms of infant growth perception, refugee mother's perceptions were found to be more aligned with percentile values. Regarding environmental factors, the influence of female relatives was more prominent among refugee mothers, whereas guidance from healthcare professionals was more influential for Turkish mothers. Father's involvement in infant care was found to be limited in both groups. Although refugee mothers accessed primary healthcare services more frequently, a lack of awareness regarding concepts such as family medicine and migrant health centers was observed in both groups. The findings of the study indicate that cultural differences, language barriers, and war-related trauma significantly affect maternal and child health processes. The results highlight the need to develop culturally sensitive healthcare services for refugee mothers, strengthen primary healthcare services, enhance language support mechanisms, promote health and digital health literacy, expand psychosocial support programs, and design targeted interventions for mothers exposed to war trauma. Additionally, it is recommended to enforce the implementation of the formula code more strictly and to develop social programs aimed at informing extended family members and fathers accurately.
Benzer Tezler
- 2017 yıllında hastanemizde doğan Suriyeli mülteci anne bebekleri ile Türk annelerden doğan bebeklerin perinatal özelliklerinin karşılaştırılması
The comparison of perinatal traits of syrian refugee mothers' and Turkish mothers' babies born at our hospital
PINAR BAYINDIR GÜNEŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FATMA KAYA NARTER
- Göçe zorlanan bir grup Bulgaristan Türk'ü çocuk ve ergende psikiyatrik-psikolojik durum
Başlık çevirisi yok
OSMAN SABUNCUOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1998
PsikiyatriMarmara ÜniversitesiÇocuk Psikiyatrisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YANKI YAZGAN
DOÇ. DR. MERAL BERKEM
- Perceived social support and the psychological well-being of adolescent Syrian refugees
Suriyeli mülteci ergenlerde algılanan sosyal destek ve psikolojik iyi oluş
BETÜL GÜLCAN ÇAKMAK
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
PsikolojiBoğaziçi ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BENGÜ BÖRKAN
- Yurt dışındaki Türk işçi çocuklarının eğitim ve sosyal sorunları, 1997 yılına kadar uygulanan politikalar ve alınması gerekli olan tedbirler
Başlık çevirisi yok
İBRAHİM KULULAR
Yüksek Lisans
Türkçe
1999
Halk SağlığıGazi Üniversitesiİş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
DR. IŞIL MARAL
- Exploring family language policies of Syrian families in Izmir
İzmir'deki Suriyeli ailelerin dil politikalarının araştırılması
RIDVAN GÜLEN
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
DilbilimBolu Abant İzzet Baysal ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEDAT AKAYOĞLU