Alman Dili Edebiyatı ve Hazırlık Sınıfı Öğretim Programı'nın öğrenme özerkliği açısından Demirel'in Analitik Program Değerlendirme Modeli'ne göre değerlendirilmesi
Evaluation of the German Language Literature and Preparatory Class Curriculum in terms of learning autonomy according to Demirel's Analytical Program Evaluation Model
- Tez No: 970026
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AYŞE ELİTOK KESİCİ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Aydın Adnan Menderes Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, Ege Bölgesi'nde yer alan bir devlet üniversitesinde yürütülen Alman Dili ve Edebiyatı Lisans ile Almanca Hazırlık Sınıfı Öğretim Programı'nı, öğrencilerin öğrenme özerkliği açısından değerlendirmek ve iki programı karşılaştırmalı olarak incelemektir. Araştırma sürecinde, her iki programın hedef, içerik, öğretme-öğrenme süreçleri ve ölçme-değerlendirme boyutları, Demirel'in Analitik Program Değerlendirme Modeli (DAPDEM) temel alınarak değerlendirilmiştir. Bu kapsamda programların öğrenen özerkliği gelişimini destekleme düzeyi belirlenmiş, güçlü ve zayıf yönleri ortaya konmuş ve iki program birbirine göre karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Araştırma, iç içe geçmiş karma desen ile yapılandırılmış; nitel boyutu çoklu durum desenine, nicel boyutu ise betimsel tarama modeline dayandırılmıştır. Nicel veriler, 2024–2025 eğitim-öğretim yılında hazırlık ve lisans düzeyinde öğrenim gören 132 öğrenciye uygulanan, Sarı (2021) tarafından geliştirilen“Almanca Öğrenme Özerkliğine Hazır Olma Ölçeği”aracılığıyla elde edilmiştir. Ölçek; öz düzenleme, motivasyon, bilişsel strateji ve öğrenme sorumluluğu olmak üzere dört alt boyuttan oluşmaktadır. Veriler parametrik varsayımları karşılamadığından, analizlerde non-parametrik testler (Mann-Whitney U ve Kruskal-Wallis H) kullanılmıştır. Nitel veriler, üç hazırlık, on iki lisans öğrencisi, iki öğretim görevlisi ve üç özel sektörde çalışan Almanca öğretmeniyle yapılan yarı yapılandırılmış görüşmelerden elde edilmiştir. Görüşme verileri, tematik içerik analizi ile değerlendirilmiş; ayrıca program dokümanları DAPDEM ölçütlerine göre doküman analizi yoluyla incelenmiştir. Araştırma bulgularına göre, lisans öğrencileri – özellikle üçüncü ve dördüncü sınıf düzeyinde – öz düzenleme ve öğrenme sorumluluğu alt boyutlarında, hazırlık sınıfı öğrencilerine kıyasla daha yüksek düzeyde öğrenme özerkliği sergilemektedir. Hazırlık sınıfı öğrencileri ise, öğrenme sürecinde daha çok öğretim elemanına bağlı, dışsal yönlendirmeye açık ve pasif bir öğrenen profili çizmektedir. Her iki programda da ders içerikleri büyük ölçüde sabit ve merkezi kaynaklara dayalıdır; bu durum, öğrenci ilgi ve ihtiyaçlarına göre içerik uyarlama, dijital materyal çeşitliliği ve öğrencinin içerik seçim sürecine katılımı gibi özerkliği destekleyici unsurların sınırlı kalmasına neden olmaktadır. Öğretme-öğrenme süreçlerinin ağırlıklı olarak sunuş yoluyla, öğretmen merkezli ve düz anlatım yöntemiyle yürütüldüğü; proje tabanlı, işbirlikli, yansıtıcı ya da problem çözmeye dayalı aktif öğretim stratejilerine ise sistematik biçimde yer verilmediği görülmüştür. Ölçme-değerlendirme uygulamaları genellikle sınav odaklıdır; buna karşılık, öğrencinin öz farkındalığını ve öğrenme sorumluluğunu geliştirebileceği öz değerlendirme, akran değerlendirme ve alternatif ölçme araçları programlarda yer almamaktadır. Bu durum, öğrenme özerkliğini destekleme açısından her iki programda da sistemsel yetersizliklerin bulunduğunu ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, her iki programın da öğrenme özerkliğini kısmen desteklediği, ancak bu desteğin sistematik ve bütüncül olmadığı tespit edilmiştir. DAPDEM çerçevesinde yapılan karşılaştırmada, lisans programının özerkliği destekleme kapasitesinin hazırlık programına göre daha yüksek olduğu; ancak her iki programın da geliştirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma sonunda, program hedeflerinin yeniden yapılandırılması, içerik çeşitliliğinin artırılması, öğrenci katılımına dayalı öğretim yöntemlerinin yaygınlaştırılması ve alternatif ölçme araçlarının entegrasyonu önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
The purpose of this study is to evaluate the German Language and Literature undergraduate program and the German preparatory class curriculum, implemented at a public university in the Aegean Region, in terms of students' learning autonomy, and to conduct a comparative analysis of the two programs. During the research process, the objectives, content, teaching–learning processes, and assessment–evaluation components of both programs were examined based on Demirel's Analytic Program Evaluation Model (DAPDEM). Within this scope, the extent to which the programs support the development of learner autonomy was determined, their strengths and weaknesses were identified, and a comparative analysis was conducted. The study was designed using an embedded mixed-methods design, with the qualitative component structured as a multiple-case design and the quantitative component based on a descriptive survey model. Quantitative data were obtained in the 2024–2025 academic year through the“Determining the Readiness of German Language Teacher Candidates to Learner Autonomy in Learning German”scale developed by Sarı (2021), administered to 132 students at both preparatory and undergraduate levels. The scale consists of four sub-dimensions: self-regulation, motivation, cognitive strategy, and learning responsibility. As the data did not meet parametric assumptions, non-parametric tests (Mann–Whitney U and Kruskal–Wallis H) were used in the analyses. Qualitative data were collected through semi-structured interviews with three preparatory students, twelve undergraduate students, two instructors, and three German teachers working in the private sector. The interview data were analyzed through thematic content analysis, and program documents were examined through document analysis based on DAPDEM criteria. According to the findings, undergraduate students—particularly those in the third and fourth years—demonstrated higher levels of learning autonomy in the self-regulation and learning responsibility sub-dimensions compared to preparatory class students. Preparatory students, on the other hand, exhibited a more dependent learner profile, being more reliant on instructors, open to external guidance, and more passive in the learning process. In both programs, course content was largely fixed and dependent on centralized resources, which limited autonomy-supportive elements such as content adaptation to student interests and needs, diversity of digital materials, and student participation in content selection. It was found that teaching–learning processes were predominantly carried out through expository, teacher-centered, lecture-based methods, with little systematic use of active instructional strategies such as project-based, collaborative, reflective, or problem-solving approaches. Assessment–evaluation practices were generally exam-oriented, with no inclusion of self-assessment, peer assessment, or alternative assessment tools that could enhance students' self-awareness and learning responsibility. This indicates systemic shortcomings in both programs in terms of supporting learning autonomy. In conclusion, it was determined that both programs partially support learning autonomy; however, this support is neither systematic nor holistic. The comparison within the DAPDEM framework revealed that the undergraduate program has a higher capacity to support autonomy compared to the preparatory program, although both require improvement. The study recommends restructuring program objectives, increasing content diversity, expanding the use of student-centered instructional methods, and integrating alternative assessment tools.
Benzer Tezler
- Konzeption eines Rahmenlehrplans für die Universitaeren daF vorbereitungsklassen in der Türkei
Türkiye'de üniversite düzeyinde Almanca hazırlık sınıfı çerçeve program taslağı geliştirme
ADALET UYAN
Yüksek Lisans
Almanca
2015
Eğitim ve ÖğretimHacettepe ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYTEN GENÇ
- Ege Üniversitesi Yabancı Diller Bölümü İngilizce hazırlık sınıflarında uygulanan yazma dersi programının değerlendirilmesi
Evaluating the writing program being implemented at preparatory classes in E.U. Foreign Languages Department
DİLEK CANLIER BEKEM
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Eğitim ve ÖğretimEge ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MÜFİT KÖMLEKSİZ
- The impact of using Discord as an online SNS platform on collaborative EFL speaking performance and students' attitudes towards speaking skills
Dıscord'un çevrimiçi sosyal medya platformu olarak kullanılmasının, işbirliğine dayalı İngilizce konuşma performansı ve öğrencilerin konuşma becerilerine yönelik tutumları üzerindeki etkisi
TUĞÇE YILDIRIM
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
İngiliz Dili ve EdebiyatıOrdu Üniversitesiİngiliz Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TURGAY HAN
- Die Funktion und die distribution des infinitivs im Deutschen und die schwierigkeiten bei der anwendung im Deutsch unterricht
Alman dilindeki mastarların işlevleri, ifade içindeki dağılımları ve Almanca öğretiminde yol açtıkları güçlükler
YASEMİN GÜLEÇ CEYLAN
Doktora
Almanca
2000
Alman Dili ve EdebiyatıUludağ ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ZİHNİ TUNCER
- Atatürk Üniversitesi Almanca bölümleri hazırlık sınıflarında dil öğretimi (program geliştirme ve uygulamalar)
Başlık çevirisi yok
İBRAHİM HALİL YURTCAN
Doktora
Türkçe
1995
Alman Dili ve EdebiyatıAtatürk ÜniversitesiAlman Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF.DR. YILMAZ ÖZBEK