Hastanelerde sosyal mübadele teorisi kapsamında örgüt-çalışan ilişkisinin çalışanların bilgi sistemlerini kullanım niyetine etkisi: Özel hastaneler örneği
The effect of organization-employee relationship on employees' intention to use information systems within the scope of social exchange theory in hospital: The case of private hospitals
- Tez No: 970435
- Danışmanlar: PROF. DR. ZEKAİ ÖZTÜRK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sağlık Kurumları Yönetimi, Sağlık Yönetimi, Health Care Management, Healthcare Management
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sağlık Kurumları Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sağlık kurumlarında bilgi teknolojilerinin etkin kullanımı, hizmet kalitesinin artırılması, kaynakların etkin kullanımı ve klinik süreçlerin iyileştirilmesi açısından önemlidir. Bu kapsamda hastane bilgi yönetim sistemleri (HBYS), idari, mali ve klinik süreçlerin bütüncül biçimde yönetilmesini sağlayan araçlar olarak öne çıkmaktadır. Bu sistemlerin başarılı şekilde uygulanabilmesinde teknik altyapıyla birlikte, kullanıcıların bu sistemleri kabulü ve örgütle olan ilişkileri (sosyal mübadele) belirleyici olmaktadır. Literatürde HBYS kabulü genellikle Teknoloji Kabul Modeli (TKM) çerçevesinde bireysel algılar (algılanan fayda, algılanan kullanım kolaylığı) üzerinden ele alınmakta, sosyal mübadele faktörlerinin etkisini inceleyen çalışmalar ise sınırlı kalmaktadır. Bu araştırmada, sağlık çalışanlarının HBYS kullanım niyeti (kabul) ve bu niyete etki eden sosyal mübadele faktörlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda, TKM ile birlikte Sosyal Mübadele Teorisi (SMT) temel alınarak, teknolojiye yönelik algılar ile sosyal mübadele faktörleri arasındaki ilişkiler analiz edilmiştir. Araştırma, Ankara'da faaliyet gösteren altı özel hastanede görev yapan 427 sağlık çalışanından anket yoluyla toplanan verilerle yürütülmüştür. Veriler, frekans ve yüzde dağılımları, çoklu regresyon, Pearson korelasyon ve fark testleri ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda, algılanan fayda ve kullanım kolaylığının HBYS kullanım niyeti üzerinde doğrudan ve dolaylı etkilere sahip olduğu tespit edilmiştir. SMT faktörlerinin teknoloji kabulünü açıklamada destekleyici bir çerçeve sunduğu görülmüştür. Özellikle örgütsel adalet, bağlılık, güven ve desteğin teknolojiye yönelik algılar üzerinde pozitif ve anlamlı etkilere sahip olduğu, örgütsel desteğin negatif düzenleyici etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Güç mesafesi, sınırlı düzeyde etkili bulunmuştur. Demografik özelliklerin bazı TKM ve SMT faktörleri üzerinde anlamlı farklılıkları görülmüştür. Çalışma sonucunda, HBYS'nin başarılı bir şekilde uygulanabilmesi için teknik yeterliliğin yanı sıra örgüt-çalışan ilişkilerinin dikkate alınması gerektiği ortaya konmuştur.
Özet (Çeviri)
The effective use of information technologies in healthcare institutions is crucial for improving service quality, utilizing resources, and improving clinical processes. In this context, hospital information management systems (HIMS) stand out as tools that enable the holistic management of administrative, financial, and clinical processes. The successful implementation of these systems depends on the technical infrastructure, user acceptance of these systems, and their relationship with the organization (social exchange). In the literature, HIMS acceptance is mostly explained through individual perceptions (perceived usefulness, perceived ease of use) within the Technology Acceptance Model (TAM), while studies on social exchange factors remain limited. This study aimed to determine healthcare professionals' intention to use HIMS (acceptance) and the social exchange factors that influence this intention. Based on TAM and Social Exchange Theory (SET), the relationships between technology perceptions and social exchange variables were analyzed. Data were collected through a survey from 427 healthcare professionals in six private hospitals in Ankara and analyzed with descriptive statistics, multiple regression, Pearson correlation, and difference tests. Findings revealed that perceived usefulness and ease of use directly and indirectly affect intention to use HIMS. SET factors also provided a complementary framework for technology acceptance. Organizational justice, commitment, trust, and support had significant positive effects on technology perceptions, while organizational support showed a negative moderating effect. Power distance had limited influence. Significant differences were observed between demographic characteristics and some TAM and SMT factors. The study concludes that beyond technical competence, organizational-employee relations should be considered for the effective implementation of HIMS.
Benzer Tezler
- Birth as battleground: how the debate between modern obstetrics and traditional midwifery was racialized in the US (1900-1950)
Bir mücadele sahası olarak doğum: ABD'de modern kadın doğum ve geleneksel ebelik arasındaki tartışma nasıl ırk söylemi üzerinden yürütülmüştür (1900-1950)
DİDEM BAYRAM
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
Bilim ve Teknolojiİstanbul Teknik ÜniversitesiBilim, Teknoloji ve Toplum Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. TUNCAY ZORLU
- Hastanede çalışan hemşirelerin mobbinge maruz kalma durumları ve stres durumlarının değerlendirilmesi
Assessment of mobbing exposure of nurses working at hospital and their stresses
HASAN HÜSEYİN TEKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
HastanelerSelçuk ÜniversitesiSosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. İSMAİL SEVİNÇ
- Sağlık sektörü örgütsel çatışmalar ve mobbing
Health sector organizational conflict and mobbing
DİLEK ÇELİKÖZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Sağlık Kurumları YönetimiUfuk Üniversitesiİşletme Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TÜRKMEN DERDİYOK
- Toplumsal cinsiyet bilinçli/pro-feminist erkeklerin kadınlarla ilişkilenme biçimlerinin eleştirisi
A criticism of affiliation forms of gender informed/pro-feminist men with women
EMİNE SEVİM
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Sosyolojiİstanbul Arel ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAYATİ TÜFEKÇİOĞLU
- Sağlık çalışanlarının hastalık travmalarının yaşamlarındaki dönüştürücü rolü üzerine bir araştırma
A study on the transformative role of health workers' disease traumas in their lives
DİLRUBA İZGÜDEN
Doktora
Türkçe
2020
Sağlık Kurumları YönetimiSüleyman Demirel ÜniversitesiSağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RAMAZAN ERDEM