Mimarlıkta algı-anlam ilişkisi: Asal formlar üzerine bir inceleme
The perception–meaning relationship in architecture: An investigation of prime forms
- Tez No: 971018
- Danışmanlar: PROF. DR. ASLI SUNGUR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Güzel Sanatlar, Mimarlık, Felsefe, Fine Arts, Architecture, Philosophy
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Bina Araştırma ve Planlama Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Küre, piramit ve küp gibi asal formlar, yalnızca fiziksel özellikleriyle değil tarihi, kültürel ve simgesel anlamlarıyla da öne çıkan saf geometrik biçimlerdir. Bu çalışma, asal formların yalın halleri ile inşa edilen mimarlık nesnelerinin sahip olduğu algı-anlam değerlendirmelerini ve farklı algılayıcı grupları arasındaki niteleme farklılıklarını ele almaktadır. Çalışma kapsamında yalın asal formlu yapıların tarihi süreçte sahip olduğu anlamlar, mimar ve kullanıcı perspektifinden değerlendirmeleri analiz edilmiş ve anket çalışması ile var olan anlamların yanı sıra yeni anlamların oluşma durumu ve formların bilgi birikimine göre nitelenme farklılıkları irdelenmiştir. Anket çalışmasında görsel ve bağlamsal nitelikleri ile değerlendirilen asal formlara dair elde edilen bulgular, bilgi düzeyi yüksek olan katılımcıların formları daha net ve olumlu sıfatlarla değerlendirdiğini, bilgi düzeyi kısıtlı olan grubun ise çekimser bir tutum sergilediğini göstermiştir. Ayrıca katılımcıların asal formlu yapıları işlevsel kullanımından ziyade biçimsel özellikleri ile değerlendirdiği ve formların 'sağlam, net, özgün ve belirgin' olarak nitelendirildiği de ortaya çıkmıştır. Çalışma sonucunda çağdaş mimarlıkta asal formların evrensel, kültürel ve bireysel algılanışına bağlı olarak farklı anlam katmanları kazandığı ve anlam nitelemelerinin bilgi birikimi ile ilişkili olduğu ortaya konmuştur. Bu doğrultuda, asal formların algı-anlam ilişkisinin ele alındığı bu çalışma, mimari tasarım süreci ve yorumlamaya katkı sağlamanın yanı sıra; görsel algı, sembolik yargılar ve algılayıcı temelli çalışmalar için referans niteliği taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
Pure geometric shapes such as the sphere, pyramid, and cube stand out not only with their physical properties but also with their historical, cultural, and symbolic meanings. This study examines the perception-meaning evaluations of architectural objects constructed using pure forms of these primal geometries, as well as the descriptive differences among various observer groups. Within the scope of the study, the meanings attributed to these basic geometric forms throughout history were analysed from both the architect's and the user's perspectives. Additionally, through a survey study, the emergence of new meanings and the differences in interpretation based on the participants' level of knowledge were investigated. Findings obtained from the evaluation of these primal forms in terms of their visual and contextual qualities revealed that participants with a higher level of knowledge described the forms using more clear and positive adjectives, whereas those with limited knowledge adopted a more neutral stance. Moreover, participants tended to evaluate the primal geometric forms more in terms of their formal characteristics than their functional uses, frequently describing them as“durable”,“clear”, and“unique”. The study concludes that primary forms in contemporary architecture acquire multiple layers of meaning depending on universal, cultural, and individual perceptions, and that the attributions made to these forms are influenced by the observer's level of knowledge. In this context, the study contributes not only to the architectural design process and its interpretation but also provides a reference for future research focusing on visual perception, symbolic judgments, and user-based evaluations.
Benzer Tezler
- Yeni Cami'nin akustik açıdan performans değerlendirmesi
Evaluation of the acoustical performance of the New Mosque
EVREN YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEVTAP YILMAZ DEMİRKALE
- Implıcıt dımensıons of empathy ın the perceptıon and creatıon of archıtectural space
Mimarı mekanın algılanması ve yaratılmasında empatinin örtük boyutları
ELİF AKTAŞ YANAŞ
Doktora
İngilizce
2025
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiBilişim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. LEMAN FİGEN GÜL
- Konut tercihlerinin, mekansal dizin ve mekansal davranış parametreleri ile ilişkisi
Relation of the house preferences with space syntax and spatial behaviour parameters
ERİNCİK EDGÜ
- Erken klasik dönem Osmanlı kroniklerinde Ayasofya anlatısının tarihsel değişimi
Narrating hagia sophia: The historical evolution of its representation in early classical Ottoman chronicles
SEDAT AKDOĞMUŞ
- Orijinal kopya bir mimarlığa doğru: Mimarlıkta bir yüzer gösteren
Towards an original-copy architecture: A floating signifier in architecture
ZEYNEP GÜL SÖHMEN TUNAY