Antik Çağ'da deniz kültü
The sea cult in Antiquity
- Tez No: 971414
- Danışmanlar: PROF. DR. ABDURRAHMAN HARUN ÖZDAŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Arkeoloji, Archeology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Arkeoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Arkeoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, Antik Çağ'da deniz kültünün ritüeller, inanışlar ve semboller aracılığıyla nasıl şekillendiğini arkeolojik bulgular, modern ve antik kaynaklar ışığında incelemektedir. Antik toplumların denizle ilişkisi yalnızca ekonomik faaliyetlerle sınırlı kalmamış, denizin bilinmez sonsuzluğu ve doğaüstü güçleriyle kurulan kutsal bağları da kapsamıştır. Bu çalışma, disiplinlerarası bir yaklaşımla arkeolojik, yazılı ve ikonografik verileri bir araya getirerek denizin kültürel ve dinsel önemini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Deniz üzerinden hayatını idame ettiren birey ve toplumların dinî inançları, deniz kültü bağlamında değerlendirilmiştir. Tezde öncelikle denizin kutsallık kazanma süreci, deniz tanrıları ve tanrıçalarının farklı toplumlar ve dönemlerdeki çok katmanlı işlevleri ve sembolleri ele alınmıştır. Deniz ile ilişkilendirilen tanrısal figürlerin, denizcilik faaliyetleri üzerindeki etkileri ve bu figürlere yönelik ritüeller detaylı biçimde irdelenmiştir. Denize yakın kutsal alanlarda ve gemi üzerinde icra edilen deniz kültü pratikleri; sefer öncesinde, sırasında ve sonrasında gerçekleştirilen ritüeller ile bu süreçlerin eşik mekânları olarak kabul edilen kıyı şeritlerinde uygulanan inanç temelli davranışlar çerçevesinde kapsamlı biçimde ele alınmıştır. Denizcilik faaliyetleri sırasında gerçekleştirilen kurbanlar, adaklar, libasyonlar ve sunu pratikleri incelenerek, denizcilerin tanrısal koruma arayışı vurgulanmıştır. Son olarak, Antik Çağ'da deniz kültünün Hristiyanlık sonrası döneme yansımaları incelenmiş, Aziz Nikolaos ve Meryem Ana figürleri üzerinden pagan inanışlarının dönüşümü değerlendirilmiştir. Ayrıca, günümüzde halen sürdürülen ritüeller ve sözlü hafızada yer alan inanç pratikleri röportaj aracılığıyla kayıt altına alınarak deniz kültünün sürekliliği ortaya konmuştur. Çalışmanın sonucunda, Antik Çağ denizciliğinde tanrısal figürlerin, gemilerin, balıkçıların, coğrafi olarak denize yakın her konumun ve denizle ilişkili her sembolün, deniz kültünü nasıl şekillendirdiğinin anlaşılmasına odaklanılmıştır. Antik Çağ'dan günümüze kadar uzanan deniz kültünün etkisi vurgulanarak literatüre ''Deniz Kültü'' kavramını kazandırmak amaçlanmıştır.
Özet (Çeviri)
This thesis examines how the cult of the sea in Antiquity was shaped through rituals, beliefs, and symbols, drawing on archaeological findings, modern studies, and ancient sources. The relationship between ancient societies and the sea extended beyond mere economic activities, encompassing sacred bonds forged with the sea's unfathomable infinity and supernatural powers. Employing an interdisciplinary approach, this research aims to highlight the cultural and religious significance of the sea by integrating archaeological, textual, and iconographic evidence. The religious beliefs of individuals and communities whose lives depended upon the sea are evaluated within the context of the sea cult. The thesis initially addresses the process by which the sea gained its sacred character, alongside the multi-layered functions and symbols of maritime gods and goddesses across different societies and historical periods. The influences of divine figures associated with the sea on maritime activities, as well as rituals directed towards these deities, are examined in detail. Sea cult practices conducted in coastal sanctuaries and aboard ships have been comprehensively examined within the framework of rituals performed before, during, and after voyages, as well as belief-based activities carried out along coastal areas considered threshold spaces of these processes. By exploring sacrifices, votive offerings, libations, and devotional practices performed during maritime ventures, the study emphasizes sailors search for divine protection. Finally, the reflections of the ancient sea cult into the post-Christian era are investigated, evaluating the transformation of pagan beliefs through figures such as Saint Nicholas and the Virgin Mary. Moreover, the continuity of sea cult traditions is demonstrated by documenting contemporary rituals and orally preserved belief practices through interviews. In conclusion, this study focuses on understanding how divine figures, ships, fishermen, geographically coastal locations, and symbols related to the sea shaped the maritime cult in Antiquity. Emphasizing the continuity and influence of the sea cult from Antiquity to the present day, the study aims to introduce the concept of ''Sea Cult'' into the academic literature.
Benzer Tezler
- Antik çağ Akdeniz medeniyetlerinde kullanılan denizcilik terimleri incelemesi
The analyzing of nautical terms used by mediterranean civilizations in ancient time
DENİZ YALÇINKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
ArkeolojiSelçuk ÜniversitesiArkeoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERTEKİN DOKSANALTI
- Lykia kültleri ışığında kültürel süreklilikler ve değişiklikler
Cultural continuations and changes in the light of Lycian cults
ARDA AKDUMAN
- Demir Çağı'nda Akdeniz deniz ticaretinin batıklar üzerinden yorumlanması
Interpretation of the Mediterranean maritime trade in the Iron Age through shipwrecks
MERT UĞUR KARA
- Antik Yunan'dan Roma'ya uzanan ulaşım ve ulaşım araçları
Transportation and transportation vehicles from Ancient Greek to Roma
EMİNE BAŞCI ÖZMERT
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
ArkeolojiAtatürk ÜniversitesiArkeoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZERRİN AYDIN TAVUKÇU
- Klasik Çağ'dan Erken Bizans'a Myra kenti ve teritoryumu
From the Classical Period to the Early Byzantine time the city of Myra and its territory
MEHMET ALKAN
Doktora
Türkçe
2013
TarihAkdeniz ÜniversitesiEskiçağ Dilleri ve Kültürleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. BURAK TAKMER