Geri Dön

Sürdürülebilir kalkınma ve iklim değişikliği ilişkisi: Sürdürülebilirlik göstergelerinin analizi

The relationship between sustainable development and climate change: An analysis of sustainability indicators

  1. Tez No: 971422
  2. Yazar: BESER BOYRAZ
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. MEHTAP TUNÇ
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Ekonomi, Economics
  6. Anahtar Kelimeler: Sürdürülebilir Kalkınma, İklim Değişikliği, Panel Veri Analizi, Sürdürülebilirlik Göstergeleri, Sustainable Development, Climate Change, Panel Data Analysis, Indicators of Sustainability
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: İktisat Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Sosyoekonomik gelişme sürecinde tarım toplumundan sanayi toplumu ve bilgi toplumuna geçiş sürecinde gelir odaklı yaklaşımlardan insan odaklı yaklaşımlara doğru kalkınma anlayışında değişim yaşanmaktadır. Sanayileşme ile birlikte üretim kapasitenin artışı ve ekonomik büyüme kalkınmanın temel göstergesi olarak görülmüştür. Sanayileşme ekonomik anlamda büyüme sağlasa da nüfus artışı, hızlı ve plansız kentleşme, çevre ve kaynak kirliliği, doğada geri dönülmez zararlar oluşturan enerji kaynaklarının kullanımı, adaletsizlikler ve eşitsizlikler vd. yapısal sorunları beraberinde getirmiştir. 20. yüzyılın ortalarından itibaren bu sorunlar küresel bir boyuta ulaşmıştır. Bu süreçte üretim ve tüketim faaliyetlerini, ekonomide karar birimlerinin davranışlarını ve insan sağlığını etkileyen önemli bir sorun olarak iklim değişikliği ön plana çıkmıştır. 1970'li yıllarda gündeme gelmeye başlayan çevresel ve sosyal sorunların ardından, kalkınmanın sadece ekonomik unsurları değil aynı zamanda doğal kaynak kullanımı, çevre, insan sermayesi unsuru olarak sağlık, yoksulluk ve sosyal unsurları da kapsayan bir anlayışla değerlendirilmesi gerektiği ortaya çıkmıştır. Bu çerçevede Roma Kulübü, Stockholm Konferansı, Brundtland Raporu ve Rio Zirvesi gibi uluslararası organizasyonların gerçekleştirdiği çalışmalar neticesinde sürdürülebilir kalkınma kavramı ortaya çıkmıştır. Sürdürülebilir kalkınma, gelecek nesillerin kendi ihtiyaçlarını karşılaması yeteneklerini tehdit etmeden bugünkü ihtiyaçların karşılanmasını vurgulamaktadır. Sürdürülebilir kalkınma ile birlikte kalkınma anlayışı, ekonomik, çevresel ve sosyal unsurların bütüncül şekilde değerlendirilmesi gerekliliğini savunan bir yapıya sahip olmuştur. Bu çalışmada, BRICS ve Türkiye ülkelerine ait 2004-2023 yılları arasındaki Ekolojik Ayak İzi (EF), Sera Gazı Salınımları (GHG), Kişi Başına Düşen Gayrisafi Yurtiçi Hasıla (GDPPC) ve İnsani Kalkınma Endeksi (HDI) verileri, panel veri analizi ile Stata programı kullanarak analiz edilmiştir. Analiz sonucunda, panelde güçlü bir eşbütünleşme ilişkisi içinde heterojen dinamikler elde edilmiştir. HDI katsayılarının çoğu ülkede negatif ve anlamlı etkisinden hareketle eğitim, sağlık ve sosyal koruma politikalarının çevresel sürdürülebilirlik ile birlikte ele alınması gerektiği görülmüştür. Sera gazı salınımlarının, karbon yoğun faaliyetlerin EF üzerindeki ortak belirleyici role sahip olduğu ve kişi başına düşen gayrisafi yurtiçi hasıla artışının tek başına çevre lehine sonuç doğurmadığını, kalıcı iyileşme için teknoloji, enerji ve kurumsal tasarımın belirleyici olduğu sonucuna varılmıştır.

Özet (Çeviri)

During the transition from an agricultural society to an industrial society and then to an information society in the socio-economic development process, there has been a shift in the understanding of development from income-oriented approaches to human-centered approaches. With industrialization, increased production capacity and economic growth have been seen as the fundamental indicators of development. Although industrialization has brought economic growth, it has also brought with it structural problems such as population growth, rapid and unplanned urbanization, environmental and resource pollution, the use of energy resources that cause irreversible damage to nature, injustices and inequalities, etc. Since the mid-20th century, these problems have reached a global scale. During this process, climate change has emerged as a major issue affecting production and consumption activities, the behavior of decision-making units in the economy, and human health. Following the emergence of environmental and social issues in the 1970s, it became apparent that development should be evaluated not only in terms of its economic elements but also in terms of natural resource use, the environment, and social elements such as health, poverty, and human capital. Within this framework, the concept of sustainable development emerged as a result of the work carried out by international organizations such as the Club of Rome, the Stockholm Conference, the Brundtland Report, and the Rio Summit. Sustainable development emphasizes meeting the needs of the present without compromising the ability of future generations to meet their own needs. Along with sustainable development, the concept of development has taken on a structure that advocates the need for a holistic assessment of economic, environmental, and social factors. In this study, Ecological Footprint (EF), Greenhouse Gas Emissions (GHG), Gross Domestic Product per Capita (GDPPC), and Human Development Index (HDI) data for BRICS + Turkey countries between the period of 2004-2023 were analyzed using panel data analysis with the Stata program. The analysis revealed heterogeneous dynamics within a strong cointegration relationship in the panel. Based on the negative and significant effects of HDI coefficients in most countries, it was observed that education, health, and social protection policies should be addressed in conjunction with environmental sustainability. It was concluded that greenhouse gas emissions and carbon-intensive activities play a common determining role in EF, and that an increase in per capita gross domestic product alone does not lead to favorable environmental outcomes; rather, technology, energy, and institutional design are decisive for sustainable improvement.

Benzer Tezler

  1. Kurumsal mükemmellik uygulamalarının sürdürülebilir kalkınmanın sağlanmasıyla ilişkisi (Suriye'de Rahma Worldwide örneğinde bir vaka çalışması)

    The relationship between corporate excellence practices and achieving sustainable development

    HUSSIEN AL NSERAT

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    İşletmeMardin Artuklu Üniversitesi

    İşletme Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ SALAH ALDIN HAMAD

  2. Karadeniz Ekonomik İşbirliği bölgesinde deniz ticareti perspektifinden limanların ve rotaların analizi

    Analysis of ports and routes from the marine trade perspective in the Black Sea Economic Cooperation region

    BURCU DEĞERLİ ÇİFÇİ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2021

    Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik Üniversitesi

    Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. TÜZİN BAYCAN

  3. Sürdürülebilir kalkınma ve iklim değişikliği performansı ilişkisi: Panel veri uygulaması

    The relationship between sustainable development and climate change performance: A panel data analysis

    AYŞE NUR DESTEBAŞI ABBAS

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    EkonomiTokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi

    İktisat Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. TÜRKER ŞİMŞEK

  4. Relationship between watershed management and spatial planning in terms of sustainable development

    Sürdürülebilir kalkınmada su havzası yönetimi ve mekansal planlama ilişkisi

    SAHAR POUYA

    Doktora

    İngilizce

    İngilizce

    2021

    Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik Üniversitesi

    Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. HANDAN TÜRKOĞLU

  5. Cultural heritage circular governance for the integrated conservation of historic cities: The case of the Medina of Munis

    Tarihi şehirlerin bütünleşik korunmasına yönelik kültürel miras'ın döngüsel yönetişimi: Tunus Medine örneği

    YASMINE TIRA

    Doktora

    İngilizce

    İngilizce

    2024

    Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik Üniversitesi

    Mimarlık Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. HANDAN TÜRKOĞLU