Istranca Ormanları ve valens su sisteminin kültürel peyzaj olarak değerlendirilmesi
An evaluation of the Istranca Forests and the valens water system as a cultural landscape
- Tez No: 971562
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ELİF ÖRNEK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Şehircilik ve Bölge Planlama, Urban and Regional Planning
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kentsel Koruma ve Planlama Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Tarih boyunca su, kentlerin kuruluşu, gelişimi ve sürdürülebilirliği açısından temel ancak sınırlı bir kaynak olmuştur. Bu gereksinim doğrultusunda, yerleşimlere su teminini sağlamak amacıyla geliştirilen antik su sistemleri, genellikle kaynakların bulunduğu orman alanlarında konumlanmıştır. Bu süreçte, su sistemleri ile orman ekosistemleri arasındaki işlevsel bütünlük, organik evrimleşen bir kültürel peyzajı oluşturmaktadır. Evrensel değer niteliği arz eden bu alanlar, çeşitli sorunlarla karşı karşıyadır. Bu araştırma, su kültürünü kültürel peyzaj bağlamında incelemeyi ve antik su sistemleri aracılığıyla kent kimliği ile kentsel bellek arasındaki ilişkiyi değerlendirmeyi hedeflemektedir. Kent çeperinde yer alarak saçaklanmanın etkilerine maruz kalan, kırsal karakterin sürdürüldüğü ve önemli doğal kaynakları içeren Çatalca'nın ormanları ve bu ormanlardan kaynaklarını alan Valens Su Sistemi bu doğrultuda özgün nitelikleriyle çalışma alanı olarak seçilmiştir. Sistemin ilişkili olduğu Istranca ormanları, kritik öneme sahip türleri barındıran ekolojik bir sistem niteliğindedir. Valens Su Sistemi ise, Roma Dönemi'nin hidrolik teknolojisini ve su yönetimi stratejilerini yansıtan anıtsal ölçekli bir kültürel mirastır. Orman alanlarının sürdürülebilirliği mekânsal müdahaleler ve doğal bozulmalar nedeniyle tehdit altındadır. Bu alanlarda yer alan su sistemine ait kültür varlıkları, arkeolojik özelliklerine ek olarak bu etkilerden de zarar görmekte; sistem, bütüncül olarak yok olma riski taşımaktadır. Kültürel peyzajlara ilişkin kavramsal çerçeve, kentsel koruma ve planlama bağlamında değerlendirilmiştir. Istranca Ormanları'nın doğal nitelikleri ile Valens Su Yolu'nun kültürel özellikleri incelenerek alanın on Dünya Mirası kriterlerinden sekizini içeren ve organik evrimleşen bir kültürel peyzaj potansiyeli ortaya koyduğu saptanmış ve mevcut sorunları belirlenmiştir. Literatür ve mevzuat incelemeleri, saha gözlemleri, kurumsal belgeler ve planlara dayalı olarak nicel ve nitel yöntemler kullanılmıştır. Çalışmanın özgünlüğü, bu alanın ilk kez koruma disiplini çerçevesinde bütüncül olarak ele alınması ve bir antik su sisteminin kültürel peyzaj potansiyelinin ulusal ölçekte değerlendirilmesidir. Bulgular doğrultusunda, alanın korunması ve sürdürülebilir yönetimi için somut öneriler geliştirilmiştir. Bu sayede, antik su sistemlerini içeren kültürel peyzaj alanları için koruma ve yönetim stratejilerinin geliştirilmesine yönelik bilimsel bir temel oluşturulması amaçlanmaktadır.
Özet (Çeviri)
Water has historically been a fundamental yet limited resource in the establishment, development, and sustainability of cities. To meet this need, ancient water systems were built, often in forested areas with abundant sources. The relationship between these systems and forest ecosystems contributed to the formation of organically evolved cultural landscapes. However, despite their significance, these landscapes face growing threats from anthropogenic and environmental pressures. This study examines water culture through a cultural landscape approach, evaluating the relationship between ancient water systems, urban identity, and memory. The case focuses on the forests of Çatalca, on Istanbul's urban fringe, with a rural character and significant natural resources, and the Valens Water System, historically sourcing water from these forests. Associated with the Istranca Forests, this system constitutes a critical ecological habitat, while representing monumental heritage reflecting Roman hydraulic technology and localized water management. Both face risks from spatial interventions, ecological degradation, and weak protection. The conceptual framework of cultural landscapes has been examined within the context of urban conservation and planning. An examination of the natural characteristics of the Istranca Forests and the cultural features of the Valens Aqueduct has revealed the area's potential as an organically evolved cultural landscape that meets eight of the ten World Heritage Criteria, while also identifying its current problems. The study employed both qualitative and quantitative methods, including literature and legislation analysis, field observations, and institutional data. The originality of this research lies in its holistic assessment of an ancient water system within a cultural landscape framework; marking the first such evaluation at a national scale. Based on the findings, strategic recommendations were developed for the integrated conservation and sustainable management of similar heritage areas. This study provides a scientific basis for planning approaches that address the dual nature of natural and cultural assets in water-related landscapes.
Benzer Tezler
- Marmara akarsu havzasının Sarımeşe sırtları ile Marmara Ereğlisi arasındaki kesiminin jeomorfolojisi
Başlık çevirisi yok
HÜSEYİN ABDİOĞLU
- Terkos gölü ve havzasının (İstanbul) hidrojeoloji incelemesi
Başlık çevirisi yok
HALİL MURAT ÖZLER
Yüksek Lisans
Türkçe
1992
Hacettepe ÜniversitesiJeoloji (hidrejeoloji) Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...
- Trakya otoyolu güzergahındaki zeminlerin mühendislik jeolojisi ve jeoteknik özellikleri
Engineering geology and geotechnical properties of grounds at the route of thrace motorway
ÖZKAN CORUK